နေပျဳဒဝ်၊ မေ ၁၂။
ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗၟာဏံ ဇၞော်မောဝ်တောတက်တိုန်ဒၟံၚ် နကဵုဗီုပြၚ်သဘဴကမၠောန် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာဂှ် ၜိုန်ရ ဍုၚ်အာသဳယာန်ဗွဲမဂၠိုၚ် မိက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကမၠောန်ကီုလေဝ် ကောန်ဂကောံဍုၚ်လ္ၚဵုတံ အရာပသှ်ေစွံလဝ် သ္ပစၞးအဆံၚ်တုပ်သၟဟ်တံဂှ် သွက်ဂွံဆက်ကၠောန်အာ ဂစာန်လွဳပရာမံၚ်ရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန် ဟီုရ။
စပ်ကဵုအရာ အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဂစာန်လွဳပရာ မံၚ် သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ် အပ္ဍဲအာသဳယာန်မာန်ဂှ် ဟိုတ်နူစွံလဝ်တင်စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ်တံနွံတုဲ နူကဵုဌာနဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သအာၚ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၁၀ ဂှ် လလောၚ်တြးပတိတ်ကၠုၚ် ပရိုၚ်ရောၚ်။
အခိၚ်ကၞောတ်သၞာံ လောန်ကၠုၚ်ကဵု တမ်သၞာံဏံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာကၠောန်ဗဒှ်လဝ် နူကဵုပေါဲရုဲမာဲဗော်ဇဳ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်မံက်တိုန်ကၠုၚ် ကေုာံ ဂကောံအလဵုအသဳ သမ္မတက္ဍိုက်ပ် ရုဲစှ်နူစၠတ်ထဝ်ဂှ် မံက်ဂတဝ်တိုန်မံၚ်ယျရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဇၞော်မောဝ်တောတက်တိုန်ဒၟံၚ် နကဵုဗီုပြၚ်သဘဴကမၠောန် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာဂှ် ၜိုန်ရ ဍုၚ်အာသဳယာန်ဗွဲမဂၠိုၚ် ကၠိုဟ်ခၠၚ်ဒၟံၚ်ကီုလေဝ် ကောန်ဂကောံအာသဳယာန်ဍုၚ်လ္ၚဵုတံဂှ် လတူအလဵုအသဳညးတံ ကၠောန်မံၚ် အရာစၟတ်ပိုၚ်ခြာကေုာံ ပရေၚ်ပါ်ခြာဆက်ဆောံတံနွံမံၚ်ရောၚ် ကဵုကၠုၚ်သမ္တီရ။
အပ္ဍဲကဵုပဋိညာဉ်အာသဳယာန် အခန် (၁)၊ ပိုဒ် (၂) မနွံမံၚ်ကဵုမူသ္ဇိုၚ်တံဂှ် ဖံက်ပလီုထောံတုဲ ပွမလုပ်ဖန်ဖက် ပရူပရာ အပ္ဍဲဍုၚ်ညးတၞဟ်၊ ပွမပါ်ပါဲဟီုဂး ကေုာံ ပွမကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် လတူဍုၚ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန်မွဲမွဲတံဂှ် ကၠောန်သ္ပမံၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုလဝ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး ဗၟံက်ထ္ၜးချူလဝ်ရ။
ဆဂး ဒှ်ဍုၚ်လဵုရောဟီုဂှ်တှ်ေ ဟွံဂွံဆဵု ပရေၚ်ဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ယၟုတုဲ ပ္ဍဲကဵုဝိုၚ်ကောံဓရီု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန် အဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ် အလန် (၄၈) ဝါ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် တုဲဒှ်အာတၟိတၟိဏံမ္ဂး သမ္မတ နူအလဵုအသဳပၞာန် ကေုာံ ဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံ နဒဒှ် ညးစၞးဍုၚ်ဗၟာဂှ် အခေါၚ်တိုန်စိုပ် ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဝ်ရောၚ်။
နူကဵုကောံဓရီု တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ် အာသဳယာန်ဂှ်ဟေၚ် ဒှ်မူဂၞေၚ် ကေုာံ တၚ်နိဿဲအဓိက သွက်ဂွံသောၚ်ကလး ပရူပရာဍုၚ်ဗၟာရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန်တံ ထပ်တုဲ သ္ပဏာလဝ်ဒတန်ပၠန် မဒှ်ရ။
သွက်ဍုၚ်ဗၟာ စပ်ကဵုကိစ္စပရေၚ်သီလဝ်အဝဵု ဟၟဲကဵုသၞောဝ်တံတုဲ ကလေၚ်လုပ်ဂွံပါအာ အပ္ဍဲအာသဳယာန်မာန်ဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်တုဲ နကဵုညးဂမၠိုၚ်ပ္ညဳပ္ညပ် ကေတ်တၚ်တုပ်စိုတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟေၚ် ထေက်ကဵု ဒးခဍာပ်ဗက်ကၠောန်အာကၠာရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဍာံဍာံ အရာအာသဳယာန်ထေက်ကဵုဒးကၠောန်ကၠာဂှ် အလဵုအသဳ a little person တံဟွံသေၚ် ဟွံသေၚ်တှ်ေ အလဵုအသဳသမ္မတ ဒှ် a little person ဟွံသေၚ် တုဲတှ်ေ အလဵုအသဳ ကလေၚ်ကၠောန်ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ်၊ ကြဳဗုမ်ဂစိုတ်မံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဇကုတံ ဍာ်ဒကေဝ်သၞောတ်ဗ္ၜတ်တံဏံဂှ် သွက်ဍုၚ်ဗၟာ ဂွံဒှ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန် ကေုာံ သွက်ဂွံကလေၚ်ဆက်ဆောံအာမာန်ဂှ် နကဵုကိစ္စ ပွမသီအဝဵု ဟၟဲကဵုသၞောဝ်ဗီုဏံဂှ်တှ်ေ ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ နကဵုနဲကဲဂၠာဲသွဟ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဍုၚ်ဗၟာဂမၠိုၚ် တုပ်စိုတ်တံဟေၚ် ဂွံဒှ်မာန်ရောၚ် မိက်ဂွံကဵုကၠောံဍကၠောန်အာကၠာရ။ ပၟိက်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်ဗၟာတံဂှ် မုရောဟီုဂှ်လေဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန်တံသီုဖအိုတ် တီဒၟံၚ်ဖအိုတ်ရ။ အဲဂှ်တှ်ေ ရံၚ်ကေတ်နကဵုဗီုပြၚ်လညာတ်သာ်ဏံတုဲ ထေက်ကဵုဒးကၠောံဍကၠောန်အာရောၚ် အဲညာတ်ကေတ်ရအဴ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲအာသဳယာန် ဆေၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ဗၟာ ဆန္ဒတုပ်သၟဟ် ကေတ်အာတၚ်တုပ်စိုတ်ဟွံဂွံဏီကီုလေဝ် နကဵုဍုၚ်ဗၟာမ္ဂး အကြာမွဲဍုၚ်ကဵုမွဲဍုၚ် အပ္ဍဲကောန်ဂကောံအာသဳယာန်တံဂှ် ဆက်တုဲကၠောန်အာမံၚ် ပရေၚ်ဆက်ဆံတံနွံမံၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ကဵုလဝ်သမ္တီရောၚ်။
တုဲပၠန် ဆေၚ်စပ်ကဵု တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ်လေဝ် ပရေၚ်ထပ်ဟီုဂးစုတ်လဝ်ဟၟဲဂှ်တုဲ နကဵုဍုၚ်ဗၟာမ္ဂး ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု အကာဲအရာပကတိတုဲ တၠုၚ်လအာဍုၚ်ဗၟာ ဂွံအာက္ဍိုပ်မာန် သဘဴသွက်ဂွံထမံက်ရုပ်ရဴအာ မဒှ်ရ။
နကဵုလၟေၚ်ကမၠောန် ကိတ်ညဳကဵုအခိုက်အလိုက် ပရေၚ်ဍုၚ်ဗၟာတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်၊ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်၊ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သာယာရာၚ်ဆာဲ ကေုာံ ပရေၚ်စဵုဒၞာမၚ်မွဲ အခေါၚ်အရာသ္ဇိုၚ် ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဆက်ကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးရ။
အကြာပွိုၚ် ၅ သၞာံလောန်ကၠုၚ်ဏံဂှ် ၜိုန်ရ ဍုၚ်အာသဳယာန်လ္ၚဵုတံ စွံလဝ်စိုတ် ပရေၚ်ပါ်ခြာဆက်ဆောံလဝ် လတူဍုၚ်ဗၟာနွံကီုလေဝ် အတိုၚ်ဝတ်တာလျိုၚ် ဍုၚ်နိဂီု ကောန်ဂကောံအာသဳယာန်မွဲဂှ် ပံၚ်တောဲကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်ရောၚ် ဟီုရ။
အရာပါ်ခြာဆက်ဆောံမံၚ် ဗီုပြၚ်သဘဴကမၠောန်ဟွံဒှ်တံဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်အလဵုအသဳတၟိဏံ ယဝ်ရ ဆက်ဂစာန်ကၠောန်အာမ္ဂး လတူ ပၟိက်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗၟာ ကဵုလဝ်မာဲ အတိုၚ်နဲကဲဒဳမဝ်ကရေဇြဳတံဂှ် ဒှ်အရာ မသ္ပလဝ်မတ်ဇျှဟ်ရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန် ဟီုပ္ညုၚ်လဝ်ရ။
စပ်ကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု က္ဍိုက်ပ်ကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် ဟိုတ်နူဒးဒုၚ်ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် ကေုာံ ယဝ်ရဟွံကဵုမာဲတှ်ေ ဖေက်ဒှ်ကၠုၚ်ပြသၞာကြဴတုဲ ဒးကၠုၚ်ကဵုလဝ်မာဲရောၚ် ပ္ဍဲကဵု လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် Data for Myanmar ဗၟံက်ထ္ၜးချူလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Asean