နေပျဳဒဝ်၊ အဝ်ဂတ် ၃၀
အပ္ဍဲကဵုတက္ကသိုလ်ပၞာန် ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ဒက်ပ္တန်ရိုဟ်ကၞက်အေန်သတဳကျူယှေန် ညံၚ်ဂွံခိုင်ကၠိုက်တုဲ သွက်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်တိုန်မံၚ်ဘာ အဆက်တၞောဝ်တၟိအနာဂတ်တံ ညံၚ်ဂွံကေတ်အာအဝဵုရးနိဂီုဍုၚ်မာန်ဂှ် ပ္ညုၚ်ထ္ၜးကဵုမံၚ်ဂၠံၚ်ဍာန်တံရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ကလိုက်ကၟဵု စၟတ်သမ္တီဝၚ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၈ ကေုာံ ပၠန်ဂတးတမ်က္ညၚ် သၞာံ ၂၀၂၁ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာဒှ်ကၠုၚ်လဝ်တံဂှ် ဂဥုပ်ဒပ်တၟိ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဟီုတွံတက်ဟပၠုပ်စုတ်ကဵုလဝ် ယက်ဝါဒဒမၠုမွဲ ကုအလံၚ်ဗိုလ်၊ ကောန်တန်ဗတောန်ဘာတုဲ ကေုာံ ညးတာလျိုၚ်ပၞာန်တံရ။
အပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၂၈ အခိၚ်ညးစိုပ်အာ တက္ကသိုလ်ပၞာန်၊ တက္ကသိုလ်နဲကဲပညာဒပ်ပၞာန် နွံမံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်ပျေန်ဥူလွေၚ် ဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၈၈ ကေုာံ သၞာံ ၂၀၂၁ တေံ ဟိုတ်နူအကာဲအရာဍုၚ်နိဂီု ဒှ်ပရေၚ်ပါ်ဒကးလီုလာ်သရိုဟ်စှ်ေ အာမာန်တုဲ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဗွဲမဂတာပ်အခိၚ် ဒးကေတ်အာတာလျိုၚ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဍုၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုသၞာံတံဏံဂှ် ဟိုတ်နူကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရုသံၚ်မံၚ်တုဲ ပရေၚ်ကမၠောန်ညံၚ်ရဴဟွံမွဲကဵုသၟိၚ်ဓဝ် က္တဵုဒှ်ဂှ်လေဝ် ဟီုပလီုလဝ် ဝင်ကီုရောၚ်။ သွက်အရာပရၚ်ဂွံမၚ်မွဲစဵုဒၞာအာ ဍုၚ်နိဂီုဗီုတံဏံမ္ဂး ဒပ်ပၞာန်မကေက်သ္ကာမံၚ်ကဵုအစောံစရာဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်လဝ်တုဲတုဲကိစ္စဇၞော်ရောၚ်ဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဟီုရ။
တာလျိုၚ်တက္ကသိုလ်ပၞာန် အဓိကဂှ်တှ်ေ ဒှ်ပွမလွဳၜံၚ်ပတိတ်ကဵုက္ဍိုက်သ္ကိုပ်ပၞာန်တံတုဲ ညံၚ်သ္ဂောံဒှ်ညးတာလျိုၚ်ခိုဟ်ဟ်တံမာန်ပၠန်ဂှ် ဒးပခိုၚ်အာ ပရေၚ်ရုပ်၊ စိုတ်တံတုဲ အစောံစရာဲပရေၚ်က္ဍိုက်ပ် တံလေဝ်ဒးဖဍိုက်ဗပေၚ်ကဵုမံၚ်ကီုရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်တံဂှ် နကဵုပရေၚ်ဓဝ်ဗ္စာရဏာနွံနွံ ညးဖျေံကဵုသ္ဂုတ်သွာတ် သတ္တိနွံနွံတုဲ၊ နကဵုအစောန်စရာဲဍာ်ဒကေဝ် သတ္တိဗျတ္တိပေၚ်ၚ် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာညးမနွံကဵုလညာတ် ဂမြၚ်ဥာဏ် ကဵုအာသ္ဂုတ်သွာတ်တံမာန်ဂှ်လေဝ် နွံမံၚ်ပၟိက်ကွေံကွေံရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။
ပရေၚ်ဟီုဂးဒၟံၚ်ဗီုဏံဂှ်တှ်ေ သွက်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သွာၚ်ပၞာန်တံ ညံၚ်ဂွံကေတ်ဇျှာပ်လဝ်အဝဵုအုပ်ဓုပ်ဍုၚ်နိဂီုတုဲ တက်ထပၠုပ်စုတ်မံၚ် Mindsets ရောၚ်ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်ပါ်ပါဲလဝ်ရ။
“အဓိကတှ်ေ ညးတံ (က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်) ဂှ် ညံၚ်ဂွံမိက်ဆက်အုပ်ဓုပ်အာဍုၚ်၊ ညံၚ်ဂွံဒှ်တိုန်အၚပ်စိုတ် အဆံၚ်တာလျိုၚ်ယဝ်ရဇၞော်တိုန်မ္ဂး ဒးအုပ်ဓုပ်ဗီုဏံ ဗီုပြၚ်ဂှ်ရ။ ညံၚ်ဂွံဍံၚ်ဗက်အာဒၞာဲဇိုၚ် ဂၠံၚ်တရဴညးတံမာန်မွဲထပ်ဓဝ်ဂှ် ပါဲနူပရေၚ်တြးဝါဒဟွံကတုဲ ဒးဟီုမ္ဂး ဣဏံဝွံ ပွမပြံၚ်လှာဲဖအးကဵုမံၚ်လညာတ် (Brain Washed) ရ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ပၞာန်သီအဝဵုဂှ် စွံစိုတ်ညံၚ်ရဴကၠောန်မံၚ် ပရေၚ်ပကီုပရာတ်တံတုဲ နူတက္ကသိုလ်ပၞာန် စဵုကဵုစိုပ်ကောန်ပၞာန် နွံမံၚ်ကရောၚ်ပၞာန်အဆံၚ်ကောန်ပၞာန်သၟဝ် ဍောတ်တ်တေံဂှ် ဒှ်ဗီုပြၚ် တက်ထပၠုပ်ဗ္တောန်စုတ်မံၚ်ဝါဒယက်ဒမၠု ရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်အကာဲအရာသီအဝဵုပၞာန် သၞာံ ၂၀၂၁ တေံတုဲ ပၠန်ဂတးတမ်က္ညၚ် ရိုဟ်ကၞက်ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ် သွက်သ္ဂောံသ္အးဇ္ၚးထောံတၠအဝဵုပၞာန် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်လဝ်တံဂှ် တၞဟ်ခြာမံၚ်ကဵုဂလာန်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဟီုလဴမံၚ်ဏံရ။
မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ် စနူသၞာံ ၂၀၂၁ တေံတုဲ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဒးထိၚ်လဝ်အဝဵုရောၚ် စဵုကဵုလၟုဟ် ပရေၚ်ဇါတ်ဂလာန် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်သီအဝဵု သမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုဂးကၠုၚ်လဝ်ဂှ်လေဝ် စဵုစးဒၟံၚ်ရ။
ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ သၞာံ ၂၀၂၀ တေံ ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဒးကျလဝ်ဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်စောဲစပ်လၟိဟ်မာဲဟွံမွဲကဵု ဗဗွဲဓဝ်ရောၚ်ဂးတုဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၁ ဂှ် ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်ထောံ အဝဵုရးနိဂီုဍုၚ် မဒှ်ရ။
စပ်ကဵုလတူဏံတုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ထ္ၜးဆန္ဒဒစဵုဒစးၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန် စကာဇြဟတ်လွဟ် ပန်သလိပ်ကၠောန်လဝ်ပရေၚ်ပကီုပရာတ် ရပ်ချုက်ပျဲပျာံဂစိုတ်ထောံတုဲ စိုပ်အာအကာဲအရာပါဲဟွံဗၠးဂှ်ရ ဒးရုဲစှ်ကေတ် ဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်ဏံရ။
ဣဏံဝွံ နနဲမွဲသာ်ပၠန်မ္ဂး ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာ လတူဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ရပ်လွဟ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ပလံၚ်ဗစိုပ်ကဵုလဝ်တုဲ အလဵုအသဳ ဒဳမဝ်ကရေသဳၜါအဆက်တံ ဂစာန်ထမံက်ကၠုၚ်လဝ်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်ဂၠံၚ်တရဴဒဳမဝ်ကရေသဳတံဂှ်လေဝ် ဆုတ်ယောၚ်အာအိုတ်ရ။
ဟိုတ်နူတၠအဝဵုပၞာန်တံဍဵုဍိုက်ပျဲပျာံလဝ် လတူညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ ဟွံမွဲကဵုပရေၚ်ဗဗွဲဓဝ်တုဲ လတူဂလာန်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုဂးဒၟံၚ်ဏံဂှ် ညးလဵုမွဲလေဝ်ဒုၚ်တဲဟွံမာန်ပုဟ် က္ဍိုက်သ္ကိုပ် ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ထံက်ထ္ၜးရ။
“ဟိုတ်ဂှ်ရ လတူညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံဂှ် ဟိုတ်နူတၠအဝဵုပၞာန်ဏံ ဍဵုဍိုက်ဟွံဗဗွဲဓဝ်ဓဇန်ဓဇန်တုဲ ဖဵုအဆက်က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် သီုဖအိုတ်တံဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ စပ်ကဵုပရေၚ်ကိစ္စက္တဵုဒှ်ကၠုၚ်လဝ်တံဏံဂှ် ဍေံတံဟေၚ် ဒးဒုၚ်တာလျိုၚ်ရတုဲ၊ ညးဍုၚ်ကွာန်နွံပ္ဍဲဗလးတိတံဂှ် သီုတၠအဝဵုပၞာန်ကီု သီုဒပ်ပၞာန်ကီု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်တံဏံကီု ယြဴညးလဵုမွဲမှ ဟွံဒုၚ်တဲဍေံတံပုဟ်ဂှ် တၞဟ်ခြာဒၟံၚ်ကဵု အကာဲအရာဗလးတိဍာံဍာံရောၚ် မိက်ဂွံဟီုလဴဏာရ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာ က္ဍိုက်သ္ကိုပ်ပၞာန်အဆက်ဆက်တံသီကေတ်ကၠုၚ်အဝဵု ထပၠုပ်စုတ်လဝ်ဍုၚ်နိဂီု သၟဝ်ယန္တရာပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပၞာန်တုဲ ပရေၚ်ဟွံဆေၚ်စပ်ကဵုဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကဵု ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်တံဂှ် ညးတံမိက်ဂွံပါလုပ်အာလၟိန်ရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲကဵုသ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ချူဓဇက်တံၚ်စုတ်ကဵုလဝ် ပ္ဍဲအရာကဏ္ဍ က္ဍိုက်ပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဂကူဂှ် ညံၚ်ဒပ်ပၞာန်ဂွံပါလုပ်ယိုက်ဂၠေၚ်အာမာန် ပတဝ်စွံအာရီုလၟိုန်ရောၚ် ချူပၠုပ်စုတ်လဝ် တင်နၚ်ဏံရ။
သွက်ပရေၚ်ဏံဂှ် ပ္ဍဲအဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ် ဌာနပရေၚ်စဵုဒၞာကေုာံ ဌာနကေၚ်ကာအပ္ဍဲဍုၚ်တံဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်တံကေတ်လဝ်ဒၞာဲတာလျိုၚ်ဝန်ဇၞော် ၜါဒၞာဲနွံတုဲ သီုကဵုဒၞာဲ ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေၚ်ဒေသပယျဵု အလဵုအသဳရး၊ တွဵုရးတံကီု ကေတ်လဝ်ဒၞာဲ သီုဖအိုတ်ရ။
ဆၜိုတ်ဣဏံလေဝ် ဟွံရုံဂပ်ဏီတုဲ ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်နာနာပၠန်လေဝ် ဟွံဒးလုပ်ပြိုၚ်ပေါဲရုဲမာဲမွဲသာ် နူကဵုစရၚ်ယၟုဂဥုပ်ဒပ် ခါန်ကၞက်စုတ်ကဵုတုဲ ဂွံလဝ်ဒၞာဲညးစၞးဒပ်ပၞာန် ဗၠးဗၠးၜးၜး စဵုကဵု ၂၅ က္ဍိုပ်ကၠံ မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်ဏံတှ်ေ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်သီအဝဵု ၂၀၂၁ တေံတုဲ နူကဵုပေါဲရုဲမာဲဒပ်ပၞာန်က္ဍိုက်ပ်ဂှ် က္ဍိုက်သ္ကိုပ်ပၞာန်တံပြံၚ်လှာဲလဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဆက်ထိၚ်လဝ်အဝဵုရးနိဂီုဍုၚ်တုဲ ပ္ဍဲဒၞာဲတာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ဂှ်လေဝ် ကၠောန်လဝ်ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲ တုဲဒှ်မံၚ် မဒှ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI