နေပျဳတဝ်၊ သိပ်တေမ်ပါ ၇
ညးတာလျိုၚ်ဒပ်ပၞာန်တံဂှ် ဟိုတ်နူဒှ်မံၚ်ညးသ္ကိုပ်သ္ကပၠတရဴလတူတမ်ဒပ်ဂမၠိုၚ်တုဲ ညံၚ်ဂွံသောၚ်ၜးမံၚ် နူကဵုပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အဂတိတံဂှ် ၜိုန်ရဒုသ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်ဟီုကီုလေဝ် နတဲဂှ်တှ်ေ ဒှ်မံၚ်လပါ်လံက်ဗၠိုက်ရဂှ် ရဲအကြာပွဳဗွိုၚ်ဒပ် CDM ကေုာံ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
အပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၄ တေံ ဒုသ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ကျဝ်ဇွာလေန် ဆဵုဂဗလဝ်ကဵုညးတာလျိုၚ် အပ္ဍဲဗွိုၚ်ရုၚ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်စဵုဒၞာ (တိုက်)နေပျဳဒဝ်တံတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်စိုတ်ဓာတ်စေဝ်ပၞာန်တံဂှ် ဟီုလဴလဝ်ရ။
ညးယိုက်ဂၠေၚ်ကေတ်မံၚ်တာလျိုၚ် အပ္ဍဲရုၚ်/ဌာနနာနာ နွံအပ္ဍဲရုၚ် သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန်စဵုဒၞာ (တိုက်) တံဂှ်တှ်ေ ဒှ်မၞိဟ်စဳကၠးအရာ ညးမၞုံကဵုစိုတ်ဓာတ်စေဝ်ပၞောန်အစောန်စီုသကီုတံတုဲ သောၚ်ၜးလဝ်နူကဵုပရေၚ်ရာဇဝတ်တံမှ ရုဲစှ်ခါန်ကၞက်ကဵုလဝ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
ညးတာလျိုၚ်ဒပ်ပၞာန်တံဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူ ဒှ်ညးမပၠတရဴဒပ်တံတုဲ စပ်ကဵုစေဝ်ပၞောန်အမိၚ်ပၞာန်မ္ဂး ဒးဒှ်မၞိဟ် ပတောအ်ၜတ်စမာန်တံကီု စပ်ကဵုပရေၚ်ဂဥုဲၜူမာဲ ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အဂတိတံ ညံၚ်ဟွံဂွံဇီုကပိုက်ဟဍိုက်ဟရိုက်ဒး ပရေၚ်ဂုဏ်သိက္ခာ ရုပ်ရဴဒပ်ပၞာန်ဂှ်ကီု နူကဵုပရေၚ်လီဠာန်သြန်၊ ပရေၚ်ဝေၚ်သြန်အန်လာၚ်တံလေဝ် ညံၚ်သ္ဂောံသောၚ်ၜးသ္အးဇ္ၚးမံၚ်ဂှ် ပၟိက်ဇၞော်ကွေံကွေံရောၚ် ဒုသ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ရ။
အကြာပွဳဗွိုၚ် ညးတာလျိုၚ်ဒပ်တံမ္ဂး ရဲအဆံၚ်သၟဝ်တေံ ယြဴညးလဵုမွဲ မုကၠောန်မံၚ်ဂှ် ညးတံတီလဝ်တုဲတုဲကီုလေဝ် ပရေၚ်ကၠောန်မံၚ်တံဂှ် ဒုဟ်ဟွံသေၚ်၊ ယဝ်ရရပ်ဂွံမှ ဒှ်ဒုဟ်ရောၚ်ဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ရဲတက်မံၚ်ဂါရဳဂဥုဲၜူမာဲတံတှ်ေဂွံသြန်ဂၠိုၚ်တုဲ လောန်တိုန်။ နူဂှ်တုဲလောဲဂၠိုၚ်တုဲမှ စိုပ်အာရုၚ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်။ တုဲတှ်ေ ကလိဂွံအာဒၞာဲသိုက်က်ရ။ ညးတံဂှ် မွဲအလန်ဓဝ် ဒှ်ကၠုၚ်ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်၊ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်တံ ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ညးတံစတိုန်ကၠုၚ် နူအဆံၚ်ဒုဗိုလ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အဆံၚ်သၟဝ်တေံ ညးလဵုမုကၠောန်မံၚ်ဂှ် ညးတံတီရ။ ဆဂးဗီုအဲ ကေၚ်ဟီုလဝ်ကီုရ ဂလာန်ဒပ်ပၞာန်ဂှ်တှ်ေ ကၠောန်ဂှ်ဟွံဒှ်ဒုဟ်၊ ရပ်ဂွံမှဒှ်ဒုဟ်ဏောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယဝ်ရပ်ဂွံမ္ဂး ညးတံကေတ်အရေဏောၚ်။ ဣဏံလေဝ် ယဝ်ဒှ်မၞိဟ်ညးတံ စဵုဒၞာကဵုဂွံမ္ဂး ဆက်စဵုဒၞာကဵုမံၚ်ဏီ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အဓိကတှ်ေ ‘လ္ပကၠောန်’ ဍေံတံဟွံဟီုပုဟ်၊ ဍေံတံဟီု ‘ကၠောန်သိပ်ပ်ဂၠိပ်ပ်’ အကာဲအရာဗီုဂှ်ဏောၚ် ညးတံဟီုလဝ်ရအဴ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
စနူအခိၚ်သီအဝဵုတုဲ စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ စပ်ကဵုဂဥုဲၜူမာဲတံဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်သွံရာန်အာကၠုၚ်စဵုကဵုလ္တူဍုၚ်ဇၞော်မဟာတံ နွံကၠုၚ်မံၚ်တုဲ ယဝ်ကဵုသြန်မာန်တှ်ေ ပ္ဍဲကဵုထံၚ်၊ KTV ၊ ဆေၚ်အရက် ကေုာံ နိုက်ကလာပ်တံလေဝ် ဂွံမာန်မံၚ် ဒှ်ကၠုၚ်အကာဲအရာဏံရ။
တုဲပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်ဝေၚ်လံၚ်သြန်အန်လာၚ်တံပၠန် ပ္ဍဲဇာဖိုၚ်မှာဇန် တံဂှ် လလောၚ်တြးမံၚ်သၠဲသၠဲလးလးနွံ ကီုလေဝ် နူလပါ်အလဵုအသဳပၞာန် ပရေၚ်ကေတ်အရေဝ်နွံအောန်မံၚ် ဗွဲမလောန်တုဲ ပရေၚ်ဝိုၚ်ဝေၚ်လံၚ်သြန် ပံက်လဝ်ပ္ဍဲဗလးတိတံဂှ်လေဝ် ဗၜေက်လဝ်မတ်ရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ကပေါတ်ဗၞိက် တတ်လုပ်ကၠုၚ် နူပယျဵုသေံ-ဗၟာတံဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်ပလံၚ်ဗ္စိုပ်မ္ဂး ညံၚ်ဟွံဒးဒုၚ်စၟဳစၟတ်ဂှ် သၟာဗၞိက်တံဒးကဵုသြန်လာဘ်ဗဇဴ ကုဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဂီုကၠီု ဒေသပယျဵုတံရဂှ် ပရိုၚ်တံမံက်တိုန်မံၚ် အဆက်က် မဒှ်ရ။
ကပေါတ်ဗၞိက် ကၠုၚ်နူဍုၚ်သေံတံဂှ် စပတမ်နူကဵု ဗြဝတဳ-ဘာအၚ်-သဓီု-လ္ဂုၚ်၊ ကျာ်ပိ-မတ်မလီု-လ္ဂုၚ် ကေုာံ ရနံၚ်-ဗိက်-မတ်မလီု-လ္ဂုၚ် တရဴဂၠံၚ်ဗၞိက်အဓိကတံ ဒးတတ်အာတွဵုရးမန်တုဲ ဒးပလံၚ်ဗ္စိုပ်မံၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ကပေါတ်ဗၞိက်ဍုၚ်သေံ လုပ်စိုပ်ကၠုၚ်ပ္ဍဲတွဵုရးမန်တံဂှ်တှ်ေ ထ္ၜးဟိုတ်ပြသၞာ ပရေၚ်ကူသာန်ဟွံလုပ်သၞောဝ်ဂးတုဲ ပ္ဍဲဂိက်သၞေဟ်ကၚ် ပရေၚ်စၟဳစၟတ်ဂကောံရပ်လွဟ်သၟဝ်အလဵုအသဳပၞာန်တံဂှ် သီကေတ်မံၚ်လေဝ်နွံ၊ သီုကဵုပရေၚ်ရပ်ဓရတ်အာတ်သြန်တံလေဝ်နွံမံၚ်ဂှ် ဂွံတီနူကဵုသၟာဗၞိက်တံရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ ဇၟာပ်ပ်အရာမုကၠောန်န် ဒးချိက်ဆက်လဝ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်တံတုဲမှ ကၠောန်ဂွံတှ်ေ စနူဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဂီုကၠီုတုဲ စဵုကဵုစိုပ်ကောန်ပၞာန်အဆံၚ်သၟဝ်တေံ သောၚ်ၜးမံၚ် နူကဵုပရေၚ်ဖံက်ပကဝ် အဂတိဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ် ညးသ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပြဟ်ဟ်ဏံ ပဵုပရေံဂှ်တှ်ေ ရဲဒပ်ပၞာန်တံရ။ ပ္ဍဲကဵုရး-တွဵုရးတံမ္ဂး ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဂီုကၠီုတံကီု ရဲရပ်လွဟ်အဆံၚ်သၟဝ်တံကီုသောၚ်ၜးသ္အးဇ္ၚးနူအဂတိဂှ် ဂၠာဲဒၞာဲလဵုလေဝ် ဟွံဆဵုပုဟ်။ ဟီုဂှ်တှ်ေ ဒးသောၚ်ၜးသ္အးဇ္ၚး နူပရေၚ်အဂတိတံပရေၚ်လီဠာန်သြန်တံတှ်ေလၟုဟ်ဏံပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ ပရေၚ်လီသြန်အန်လာၚ်တံ၊ ပရေၚ်သွံစခန္ဓဇိုၚ်တဲအဂႅမၞိဟ်တံ၊ ပရေၚ်ဂဥုဲၜူမာဲတံ အိုတ်သီုဂှ်တှ်ေ ဆက်စပ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်တံတုဲမှ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ဖအိုတ်ရ။ ဒးချိက်ဆက်လဝ်ကဵုဒပ်ပၞာန်တုဲမှ ကၠောန်ဂွံမံၚ်အိုတ်ဂှ်တှ်ေ တၠတဲအဓိကဂှ်တှ်ေ ဒှ်မံၚ်ဒပ်ပၞာန် သီအဝဵုဂှ်ဟေၚ်ရ။”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဒှ်မံၚ်ညးတာလျိုၚ်ဒပ်ဖအိုတ်တုဲ ပရေၚ်ဒဂေတ်ပဋိပတ်ခိုဟ်ဟ် ညံၚ်ဂွံမံၚ်စံၚ်အာဂှ်ကီု ညးတာလျိုၚ် လစှ်ေသၟဝ်တဲတံလေဝ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ဗီုဂှ်ကီု မၚ်မွဲထိၚ်ဒဝ်အာမှလေဝ်ဂကောံဇကုတံ ဒးကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ညံၚ်သ္ဂောံတပ်တးဂှ် ကောပ်ကာဲအုပ်ဓုပ်အာမာန်ရောၚ် ဒုဂဥုပ်ဒပ် ဟီုရ။
တုဲပၠန် ယဝ်ရပရေၚ်ဒဂေတ်ပဋိပတ်လီုလာ်အာမ္ဂး ပရေၚ်ဇီုကပိုက်အာပရေၚ်ညဳသၟဟ်အပ္ဍဲဒပ်ဂှ်ရ ညံၚ်ဂွံဒှ် သရာဲသ္ဂံၚ်ပၞာန်ခိုဟ်မွဲဂှ် ဒးမၚ်မွဲမံၚ်စံၚ်အာထေက်တုဲ ပရေၚ်မၚ်မွဲထိၚ်ဒဝ်ဇကုဇကုဂှ် ဒှ်ပွမ မၚ်မွဲထိၚ်ဒဝ်ဂုဏ်စရာဲ ဂကောံဒပ်၊ ဌာန ကေုာံဒပ်ပၞာန်ရောၚ်ဂှ် ညးဟီုလဝ်ကဵုညးတာလျိုၚ်တံရ။
အပ္ဍဲဗလးတိဏံမ္ဂး ပရေၚ်ဂဥုဲၜူမာဲ၊ ပရေၚ်ဝေၚ်သြန်အန်လာၚ်၊ ကွဳစက်လာၚ်ဇြေန်ဟွံမွဲ၊ ပရေၚ်ကပေါတ်ဗၞိက် ဟွံလုပ်သၞောဝ်တံဂှ်တှ်ေ စနူညးတာလျိုၚ်ဒပ်ပၞာန် စဵုကဵုစိုပ်အာကောန်ပၞာန်အဆံၚ်သၟဝ် တေံ ပါလုပ်ဆက်စပ်ကၠောန်မံၚ်အိုတ်တုဲ ပရေၚ်သောၚ်ၜးသ္အးဇ္ၚးဟီုဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပါ်ပါဲအိုတ်ရ။
ကောန်ပၞာန်အဆံၚ်သၟဝ်တံ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဝေၚ်မံၚ် “ဂိၚ်ပြေၚ်” စောဲမံၚ်အိုတ်အစောန်တုဲ အခိၚ်မိက်ဂွံဂွံသြန်မ္ဂး ဗက်အာတ်ကေတ်သြန် နူကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံရဂှ် ညးဒေသမွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဂွံဆဵုမံၚ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဝေၚ်လံၚ်ဂှ်တှ်ေ စောဲမံၚ်ကဵု ဂိၚ်ပြေၚ်အိုတ်စောန်တုဲ ဝေၚ်မံၚ်အိုတ်ရ။ ဝေၚ်မံၚ်ဂိၚ်နူအပ္ဍဲဖုၚ်ရ။ နူဂှ်တုဲ အခိၚ်နွံတိုန်ပၟိက်သြန်မ္ဂး ဍေံတံရပ်မၞိဟ် ဗက်အာတ်သြန် ညးဍုၚ်ကွာန်တံရ၊ ဣဏံဂှ် အဆံၚ်သၟဝ်ဏံရ။ လပါ်အဆံၚ်လတူတေံဂှ်ပိုဲဟွံတီပုဟ်၊ ပ္ဍဲအဆံၚ်သၟဝ်ဏံပိုဲဆဵုမံၚ်ဂှ် ကောန်ပၞာန်တံဗွဲမဂၠိုၚ် ဝေၚ်မံၚ်ဂိၚ်အန်လာၚ် ကဵုသြန်ဂွံ ညံၚ်ရဴဂိၚ်ပြေၚ်တံဂှ် ဆဵုမံၚ်ရ။ တုဲတှ်ေ ကိစ္စတၞဟ်တံလေဝ် ဗီုဂှ်ရ ကပေါတ်ဗၞိက်ဟွံလုပ်သၞောဝ်တံလေဝ် အဆံၚ်သၟဝ် က္တဵုဒှ်မံၚ်တံဂှ် ညးဇၞော်လတူတံ တိုက်ရိုက်တီမာန် ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ အဆံၚ်သၟဝ်တံကၠောန်စဂွံမံၚ်ဂှ် ဂၠိုၚ်ဗွဲမလောန်ရ။ ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟေၚ် ဒးဒုၚ်မံၚ်သကာတ်မြဟ်ကွေံရအဴ။”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ပ္ဍဲပယျဵုသေံ-ဗၟာ သီဂွံလဝ် ကမၠောန်ကျာဖျကပေါတ်မၞိဟ်တံရပ်စပ်ဂှ်လေဝ် ကောန်ပၞာန်ဗမာတံ ကလေၚ်သွံစမံၚ်နကဵုၚုဟ်မးအောန်အောန်တုဲ သြန်ဂွံတံဂှ် ကလေၚ်ပါ်ပရအ်ကေတ်မံၚ် အဆံၚ်ၚ်ဂှ်လေဝ် နွံမံၚ်ရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူသၟာဗၞိက်တၠပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံရ။
အပ္ဍဲတမ်သၞာံဏံ ပ္ဍဲတွဵုရးကရေၚ် ဒေသရွှေကုက္ကို ကေုာံ KK Park ဍုၚ်ဗြဝတဳ ဒၞာဲစမြိုၚ်ကျာဖျတံဂှ် ဒပ်ပၞာန်လုပ်ပလီုတုဲ နူစမြိုၚ်တံဂှ် သီကေတ်ထောံခုၚ်နာနာတံကီု၊ စက်ဟဂံက်ကျာ၊ ကဠာဟဂံက်ကေုာံ ကပေါတ်တၞဟ်ဟ်တံရ။
အဟိန်လုပ်သလိပ် သီလဝ်စမြိုၚ်ဒၞာဲကျာဖျတံဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီဂွံဏာ Star Link ကပေါတ်အေန်တာနိတ် အဓိက ဒးသုၚ်စောဲပရေၚ်လီသြန် ကောန်ပျူတာ၊ ဖုၚ်တံသၟးရ ထမံက်ထ္ၜးလဝ်တုဲ၊ ကပေါတ်တၞဟ်ဟ်တံဂှ်တှ်ေ ဟွံထမံက်ထ္ၜးကၠုၚ်လဝ်ပုဟ်။
ပွမစကာပရေၚ်ဗၠေတ်ဗၠေတ်မွဲကရောံဂှ် ပရေၚ်အဂတိ၊ ကိစ္စဂဥုဲၜူမာဲ ကေုာံ ပရေၚ်ဝေၚ်ဇျှၚ်အန်လာၚ်တံဂှ် ရဲအကြာပွဳဗွိုၚ်ပၞာန်တံ ပါလုပ်ဆက်စပ်မံၚ်ကီုလေဝ် လက်ထက်အလဵုအသဳပၞာန်ဏံ ပရေၚ်စၟဳစၟတ်ကေတ်အရေဝ်တံ မွဲသာ်မှ ဟၟဲဏီပုဟ်။
အပ္ဍဲလက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန်တေံဂှ် ညးဒးဒုၚ်ခယျလဝ် ဒှ်ဂဥုပ်ဒပ် အနာဂတ်မာန် ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မိုဝ်မျေအ်ထောန် ကေုာံ လစှ်ေညး ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန် ယျာန်နံၚ်သဵုတံဂှ် ဟိုတ်နူကၠောန်လဝ်ပရေၚ်အဂတိ ဒဂေတ်ပဋိပတ်လီုလာ်တုဲ ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ပါ ၂၀၂၃ တေံ နူရုၚ်သၞောဝ်ဓဝ်ပၞာန် ဖျေံလဝ်ဒုဟ်ထံၚ်ဇမၠိၚ်ဂှ်လဝ် ကေၚ်ဒှ်လဝ် ပရူဒဒှ်မွဲ နွံကၠုၚ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI