နေပျဳဒဝ် ၊ သိပ်တေမ်ပါ ၁၈
သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ပွိုၚ် ၅ ဂိတုဏံမ္ဂး အလုံဍုၚ်မွဲ ပရေၚ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်ပန်ဏာလဝ် ဟွံအောန်နူကဵု ၁၅၈၃ ဝါကၠောန်လဝ်ရောၚ် နူကဵုအေန်သတဳကျု မဟာဗျူဟာ ကေုာံ ပရေၚ်လ္ၚတ်မူဝါဒ ISP-Myanmar လလောၚ်တြးရ။
ပ္ဍဲကဵုလက်ထက် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ပြံၚ်လှာဲပလေဝ်ကၠုၚ်လဝ် ပရေၚ်နဲကဲဗျူဟာတံနွံတုဲ ပါဲနူကဵု ရးလ္ဂုၚ်၊ နေပျဳဒဝ်တုဲမ္ဂး သၠုၚ်ပတိုန်လဝ်ပရေၚ်ပၞာန်ကျာပန်ဗတိုက် အကြာရးဒေသဇၞော်ကဵု တွဵုရးတံရောၚ် သ္ဂးရ။
နူလပါ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ပရေၚ်ပၞာန်ကျာပန်ဗတိုက်လဝ် အကြာရးမဂွေ ဟွံအောန်နူကဵု ၃၂၂ ဝါ ကၠောန်လဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ ပ္ဍဲတွဵုရးချေၚ် ဟွံအောန်နူ ၃၀၁ ဝါ၊ ပ္ဍဲရးသဂိုၚ် ဟွံအောန်နူ ၂၄၂ ဝါ ပ္ဍဲတွဵုရးရခေၚ် ဟွံအောန်နူကဵု ၂၂၂ ဝါ နွံကၠုၚ်လဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲတွဵုရးကချေၚ် ၈၆ ဝါကဵု တွဵုရးသေံသၟဝ်ကျာ ၜိုတ် ၇ ဝါ နွံကၠုၚ်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်ထပက်ပၞာန် ဗတိုက်ပၞာန်ကျာ ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံဂှ် ပတဝ်လဝ်ဒေသလပါ်ဒေသပလိုတ်ကဵု ဒေသအဒေါဝ် ရးနိဂီုဍုၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တရဴဂၠံၚ်ဍာန် ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် သွက်ဂွံအာစိုပ် တွဵုရးချေၚ်၊ ရးသဂိုၚ်၊ တွဵုရးရခေၚ်တံမာန် ဒၞာဲဒှ်မံၚ်ပရေၚ်အဓိက ရးမဂွေတံဂှ် ပရေၚ်ပၞာန်ကျာတံ ဗတိုက်ပဵုဒှ်ဂၠိုၚ်မံၚ်ရောၚ်။
ဒၞာဲဒပ်ပၠန်ဂတးထိၚ်ချုက်လဝ် အပ္ဍဲကဵုရးကဵု တွဵုရးပန်ဒၞာဲဏံ ကောန်ဍုၚ်ကွာန် မံၚ်စံၚ်တန်တဴမံၚ် ပ္ဍဲအကြာဒေသတံဏံဂှ် သွက်ဂွံဒှ်ဘဲအန္တရာဲ သၠုၚ်အိုတ်ဒှ်မာန်ရောၚ် နူကဵု ISP-Myanmar ကဵုလဝ်သတိတုဲ ထံက်ထၜးကဵုလဝ် ဂွံဆဵုရ။
သွက်ဂွံကလေၚ်ဝေၚ်ပၞာန် ဒၞာဲပၞော်ဂွံလုပ်အာ တွဵုရးရခေၚ်ကဵု တွဵုရးချေၚ် သ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာတေံမာန် ရးမဂွေဂှ် ပရေၚ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်လဝ် ဂၠိုၚ်မံၚ်ရောၚ် အကြပ်ဇၞော်ဒပ်ပၞာန်ကျာ CDM ဇေယျ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
တုဲပၠန် လပါ်တွဵုရးကချေၚ်တေံလေဝ် ဒှ်လဝ်ဗီုဏံကီုတုဲ ဒၞာဲဒေသ ဒပ်ပၞာန် ကလေၚ်ဝေၚ်ပၞာန်မာန်တံဂှ် ကၠောန်အာ ပရေၚ်ဗတိုက် ပၞာန်ကျာ ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ဂှ် ညးဆက်ဟီုရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ပ္ဍဲလက်ထက် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဒၞာဲဍုၚ်ကျဗြောံဟောံလဝ် တံဂှ် ကောန်ကွးညး ကလေၚ်သီကေတ်လဝ်မာန်ပၠန် မိက်ဂွံထၜးစ ဗီုပြၚ်ဏံ အတိုၚ်အစဳဇန် ဂဥုပ်ဒပ်တြေံတေံ ဆက်ကၠောန်မံၚ်ရောၚ် အကြပ်ဇၞော်ဒပ်ပၞာန်ကျာ CDM ဇေယျ သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“အဓိက လက်ထက်ယေဝ်ဝန်ဥူဏံ ကလေၚ်သီဂွံအာ ဍုၚ်တံဏံ မိက်ဂွံထၜးစဗီုဏံရ။ ကဵုလဝ်ဒၞာဲဂဥုပ်ဒပ်တုဲ ဒၞာဲဏံ ဒၞာဲဏံ ကၠောန်လဝ်မာန် မိက်ဂွံထၜးဗီုပြၚ်ဏံတုဲ ဆက်ကၠောန်အာ ပရေၚ်ဝေၚ်ပၞာန်ပၠန် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ကၠောန်မံၚ်။ အာမံၚ်အတိုၚ် အစဳဇန်ဍေံတံရ။ ဗီုလက်ထက် မေန်အံၚ်လှိုၚ် ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် အတိုၚ်အစဳဇန်တံ ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဆက်ကၠောန်အာ ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဏံရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယဝ်ဝေန်ဥူ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ဂဥုပ်ဒပ်ဝွံ စှ်ေကၠုၚ်လဝ်နူကဵုဘာပၞာန်အလံၚ်ဗိုလ် OTS လၟေၚ် ၇၇ ဝါတုဲ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ဂိတုမာတ်ဂှ် နူကဵုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သီအဝဵု သၠောဲပြံၚ်ပအပ်ကဵုလဝ်တာလျိုၚ် နဒဒှ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန် ပရေၚ်စဵုဒၞာရ။
အခိၚ်ကာလ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယဝ်ဝေန်ဥူ စယိုက်ဂၠေၚ်ကၠုၚ်တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်မ္ဂး ဍုၚ်ဖဠာန်ကဵု ဍုၚ်တောန်ဇြာန် တွဵုရးချေၚ်ကီု၊ ဍုၚ်အေၚ်ဒဝ်ကဵု ဍုၚ်မဝ်ဠူ ရးသဂိုၚ်ကီု ဍုၚ်မဝ်တံၚ် ရးတနၚ်သဳတံဂှ် ကလေၚ်သီကေတ်လဝ်မာန်ရ။
အတိုၚ်လိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒ ဍုၚ်နိဂီု အလဵုအသဳပၞာန်ထိၚ်ချုက်တံချူလဝ်မ္ဂး အကြာပ္ဍဲဂိတု အေဗရာကဵု မေတံ သွက်ဂွံကလေၚ် ထိၚ်ချုက်ကေတ်ဍုၚ်တံဏံမာန် ပံၚ်ပကောံလဝ်ဇြဟတ်ဒပ်ပၞာန်ကျာကဵု ဒပ်ပၞာန်တိုက်တံ ကေတ်လဝ်အခိၚ် လံကဵုဂိတုတုဲ ကၠောန်လဝ်ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် မဒှ်ကီုရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ဂကောံ ACLED ဂကောံမံၚ်ရံၚ်လ္ၚတ်တၚ်နၚ်ဒေသ ပဋိပက္ခက္တဵုဒှ်လဝ်မ္ဂး သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယဝ်ဝေန်ဥူ ယိုက်ဂၠေၚ်ကၠုၚ်တာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်တုဲ ပလေဝ်ပလေတ်ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ် နဲကဲဗျူဟာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်တံရဂှ် ဂွံတီရ။
ဗွဲတၟေၚ် နူကဵုၜၚ်ကျာပၞာန် ၂ မ ဒဵုကဵု ၅ မ နကဵုဂကောံတၟေၚ် ပတဝ်စွံလဝ်ပွန် အပ္ဍဲမွဲဒၞာဲဓဝ်တုဲ သွက်ဂွံကၠောန်ဗတိုက်အာဆက်က်ဂှ် ကဵုလဝ်တာလျိုၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ACLED ပတိတ်လဝ်ဂိတုဂျူလာၚ် ချူထမံက်လဝ်ရ။
ပေါဲရုဲမာဲလောန်ၜက်တုဲ သွက်ဂွံဂွံ ပရေၚ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလမ်ကု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံ ဇၟာပ်ပ်ဂကောံမာန် ပ္ဍဲအရာသုၚ်စောဲ ပရေၚ်နဲကဲစုၚ်ၚ်ဂှ် ပရေၚ်ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်လေဝ် ပါလုပ်ကီုရောၚ် နူကဵု ISP-Myanmar သ္ဂးရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ်ဂွံလဝ်တံမ္ဂး ပရေၚ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်ပန်မံၚ်တံဂှ် ယအ်အာဟွံမွဲဏီတုဲ ဒးလဝ် ဘာဗတောန်လိက်၊ စမြိုၚ်ဌာန်ဒတန် သာသနာ၊ ရုၚ်ဂဥုဲကဵု ဗဒိုပ်ဒဴပၞာန်တံလေဝ်ဟွံသှ်ေတုဲ ပရေၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ချိုတ်၊ ဒးပါဲဘဲပၞာန်တံကဵု ပရေၚ်အခက်အခုဲ ဓဝ်ရဏာမၞိဟ်တံ ပဵုတုဲပရေံအာမာန်ရောၚ် ကဵုလဝ်သတိရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
ဓာတ်ပုံ-TLT