နေဗျဳဒဝ် ၊ သိပ်တေမ်ပါ ၂၄
ပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ် အပ္ဍဲကဵုဒပ်ပၞာန် ညံၚ်ဟွံဂွံထောၚ်ပြိုဟ်အာ ဗွဲတၟေၚ် စွံလဝ်ဂရုပေၚ်ၚ်အိုတ်ညိဂှ် ကာလဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ညးတာလျိုၚ် ဇၞော်ဇၞော် ပ္ဍဲကဵုရုၚ်ဌာန်ဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်(တိုက်) ဂှ် ဒုဂဥုပ်ဒပ် ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ကျဝ်ဇွာလေန် ကဵုကၠုၚ်သတိ ဟွံအောန်နူကဵု ၜါဝါရ။
ပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၂၁ ဂှ် အဟိန်အာဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ညးတာလျိုၚ်ဇၞော်ဇၞော်တံ ပ္ဍဲကဵုရုၚ်ဌာန်ဂဥုပ် သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်(တိုက်) ဂှ် စပ်ကဵုဂီုကၠီုပရိုၚ် ဇၟာပ်ပ်မၞိဟ် ဗွဲတၟေၚ် ဒးစွံလဝ်ဂရုပေၚ်ၚ်ရောၚ် ညးဟီုရ။
ဟိုတ်နူပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ် ထောၚ်ပြိုဟ်အာဂှ် တၚ်ယုက်ဒေက် ယောင်ယာဗွဲမဂၠိုၚ် ဒှ်ကၠုၚ်မာန်တုဲ စပ်ကဵုဂီုကၠီုမ္ဂး အရာပရေၚ်ကိစ္စလဵုဟွံဟီု ညံၚ်ဂွံစွံဇြိုဟ်ဟ်နက်က် ထိၚ်ဒဝ်အာညိဂှ် ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ကျဝ်ဇွာလေန် ကဵုသတိ ဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရောၚ်။
တုဲပၠန် ဟိုတ်ဖဵုဇီုကပိုက် ပရေၚ်ကမၠောန် သွက်ဂွံဇကုတံ ဒးကေတ်တာလျိုၚ်ကၠောန်မံၚ်တံဂှ် ဒးကၠိုဟ်ခၠၚ်တီလဝ်တုဲ ဗွဲမစှ်ေသၞောတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ကၠောန်အာဂှ်ကီု နကဵုဂလာန်ပတေဟ် ညံၚ်ဂွံမၚ်မွဲလွဳပရာအာ ရးနိဂီုဍုၚ်ကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ညးသ္ဂးရ။
ဗီုဏံကီု ပ္ဍဲကဵုဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၄ တေံဂှ်လေဝ် အဟိန်ညး အာဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ညးတာလျိုၚ်ဇၞော်ဇၞော်တံ ပ္ဍဲကဵုရုၚ်ဌာန်ဂဥုပ် သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်(တိုက်) ဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ်တုဲ ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ကျဝ်ဇွာလေန် ကဵုလဝ်သတိကီုရ။
ဟိုတ်နူ ပရေၚ်ဇကုသာသ္ပအ်တုဲ ပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ် ညံၚ်ဟွံထောၚ်ပြိုဟ်အာ ဒးမၚ်မွဲထိၚ်ဒဝ် စွံအာဂရုကီု ဟိုတ်နူ ပါလုပ်ဆက်စပ်မံၚ်ကဵု ပရူဒဒှ် ဂီုကၠီုပရိုၚ်ထောၚ်ပြိုဟ်တံတုဲ ပရေၚ်ဒးကေတ်ကၠုၚ်အရေဝ် ဇၞော်ဇၞော်တံ နွံကၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
ဆဂး ပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ်ဗီုလဵု ထောၚ်ပြိုဟ်လဝ်တုဲ နကဵုဥပဒေဗီုလဵု ကေတ်ကၠုၚ်လဝ်အရေဝ်တံဂှ် ဟီုပတိတ်လဝ်လေဝ်ဟွံမွဲကီု ညးဂမၠိုၚ်တံဂွံတီအာ နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန်လေဝ် လလောၚ်ပတိတ် ကဵုလဝ်ပရိုၚ်ဟွံမွဲပုဟ်။
ဟိုတ်နူဂီုကၠီုပရိုၚ် ထောၚ်ပြိုဟ်တုဲ ဒးကျလဝ်ပၞာန် ကေၚ်ဒှ်ကၠုၚ်လဝ် နွံတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ်တံဂှ် ထပ်ပတေၚ်ဓရတ်ကၠုၚ်မံၚ် ဗီုတံဏံရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“တၚ်နၚ်ပရိုၚ် နူကဵုဒပ်ပၞာန်တံ အဓိက ပြးဇးတိတ်မံၚ် ပ္ဍဲကဵုသိုဝ်ယှေဝ်မဳဒဳယာတံ ဂၠိုၚ်မံၚ်။ ကဵုပရိုၚ်ဟွံသေၚ်ဏီ စိုပ်လက်ထက်ယေဝ်ဝေန်ဥူတံ ကျဝ်ဇွာလေန်တံ ဂွံပရိုၚ်နူကဵု ပညောန်တံ ပဵုဝါတ်ဂါတ်အာ။ တုဲပၠန် နူလပါ်ဍေံတံပၠန် ပတောအ်လဝ်ရဲပညောန်တံတုဲ ကလေၚ်ပလန်ကၠုၚ် ဍေံတံဟီုစုတ်လဝ်ဟွံမွဲဏီဂှ် နူကဵုရဲပညောန်ကဵုမံၚ်ပရိုၚ်ဒပ်ပၞာန်တံ သွက်ဂွံကလေၚ်ပလန် တြးပတိတ်ပရိုၚ်ဗၠေတ်တ်တံ ဒက်လဝ်ပရေၚ်ဇာဖိုၚ်တံ ဂွံဆဵုလဝ်။ တုဲပၠန် လိက်ပရိုၚ်လလောၚ်တြးပရေၚ်ဍေံတံချိုတ် ပရေၚ်ကဵုပရိုၚ်ချိုတ်ဂျိုၚ် ဗစိုပ်သ္ၚိဌာန်ဍေံတံဂှ် နကဵုလၟေၚ်အခိၚ်ဍာံဍာံ ဍေံတံပလံၚ်ပရိုၚ်ဟွံမာန်ဂှ် ဂွံဆဵုလဝ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန်တံတုဲ ဗွဲတၟေၚ် ညံၚ်ဂွံစွံလဝ်သတိတံကီု ပ္ဍဲအကြာသ္ၚိဌာန် ကၟိန်အိန်ထံၚ်ဒပ်ပၞာန်ကီု ညးထံက်ဂလာန်ဒပ်ပၞာန် လဝ်ဗဳဒပ်ပၞာန်တံဂှ် သွက်ဂွံကၠောန်အာ ဗီုပြၚ်ကၟာတ်ဒၞာတာ အခေါၚ်သုၚ်စောဲ သိုဝ်ယှေဝ်မဳဒဳယာ တံရောၚ် ညးထံက်ထၜးရ။
ရုၚ်ဌာနနာနာ နွံမံၚ်ပ္ဍဲကဵုပွဳဗွိုၚ် ဌာန်ဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်(တိုက်) ဂှ် ဒးပတိုန်ကော်ခဴစ ကၠေၚ်ဍဟ်ဒပ်ပၞာန်တုဲ ကေတ်တာလျိုၚ် သ္ကိုပ်သ္က ကၠောန်အာမံၚ် စပ်ကဵုပရေၚ် က္ဍိုက်ပ်ပၞာန်၊ ကာပၞာန်၊ ထံက်ပၞာန် တံရောၚ် ဒုဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန် ဟီုပတိတ်လဝ်ရ။
ပရေၚ်သီအဝဵု ကလေၚ်ဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴဏံ ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဒးဇီုကပိုက်ဆဵုဂဗမံၚ်ကဵု ပေါဲဗတိုက်ထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက် သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုပရိုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုလက်ထက် ဂဥုပ်ဒပ်တြေံတေံလေဝ် ကေၚ်ကဵုလဝ်သတိ မွဲဏှမွဲဏှကီုရ။
တၚ်နၚ်ပရိုၚ်ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ပၞာန်တံဂှ် နူအပ္ဍဲဒပ်ပၞာန် ညးတာလျိုၚ်ကောန်ဒပ်လ္ၚဵု ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ် CDM ဒစဵုဒစးအဝဵု နကဵုပကီုပရာတ်ဟွံသေၚ်တံ ပလံၚ်ကဵုမံၚ်ကု ဂကောံဒပ်ရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးတံဂှ် ညးတံကော်ဂးစ ပညောန်တုဲ ညးတံပလံၚ်ကဵုမံၚ်ပရိုၚ် အပ္ဍဲဒပ်တံလေဝ် နွံကီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ စပ်ကဵုပရေၚ်ဏံတုဲ တၚ်နၚ်ပၞုက်ဒမၠုက် စပ်ကဵုပရေၚ်ပၞာန် ဥပဒေစဵုဒၞာထိၚ်ဒဝ် ဒဵုကဵု ဖျေံအမိၚ်ဂစိုတ်မာန် ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲလက်ထံက်ကံၚ်သဳပၞာန် ၂၀၂၅ သၞာံ ဂိတုဂျူလိုၚ် ၂၈ ဂှ် နကဵုသ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၄၁၉ ဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ချူခၞံလဝ် မဒှ်ရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်ပၞာန်မ္ဂး မဟာဗျူဟာကီု နဲကဲဗျူဟာ၊ ကိစ္စကတ်လ္ၚတ် ပရေၚ်ပၞာန်၊ လွဟ်မကမ်၊ စက်ယန္တရာ၊ နဲကဲပရေၚ်ပညာကေုာံ သၞောတ်ပညာဆေၚ်စပ်ကဵု ကပေါတ်ပၞာန်သုၚ်စောဲတံဂှ် ခၞံစုတ်လဝ် ပ္ဍဲဥပဒေ တၚ်နၚ်ပၞုက်ဒမၠုက် စပ်ကဵုပရေၚ်ပၞာန်တံရောၚ်။
တုဲပၠန် ကပေါတ်စက်ယန် ဒပ်ပၞာန်သုၚ်စောဲ၊ ၜၚ်ကျာ၊ ကွဳစက်နာနာ၊ ပညာကၠောန်ဗဂပ်စက်နာနာ၊ တၚ်နၚ်ပရိုၚ်၊ နဲကဲပညာ လပါ်ပရေၚ်ပၞာန်၊ ပရေၚ်ကမၠောန်ပၞာန်နာနာကေုာံ ကိစ္စလလောၚ်လဝ် နဒဒှ် ပရေၚ်ကာပၞုက်တံလေဝ် ပါလုပ်မံၚ်ရ။
ညးနွံသၟဝ်ဌာနဝန်ဇၞော် ပရေၚ်စဵုဒၞာတံ ဒးဒဂေတ်ဗက်အာဥပဒေပၞာန်ဂှ်ကီု နကဵုသ္ကုတ်အခိၚ်ဒှ်ဒှ် အခိၚ်လၟိန်ဒှ်ဒှ် ရဲဒးကၠောန်မံၚ်တံကီု ဒပ်ဗၠာဲသၟိၚ်၊ ဒပ်မၚ်ကွာန်၊ ရဲယိုက်ဝန်ပၞာန်တြေံ နူကဵုဌာနပရေၚ်စဵုဒၞာတံလေဝ် ပါလုပ်မံၚ်အဝေါၚ် ပ္ဍဲကဵုဥပဒေဏံရောၚ် ဂွံတီလဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI