နေဗျဳဒဝ် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၂
အပ္ဍဲကဵုအလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်မံၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ် EAO သီုဖအိုတ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ပါလုပ်အာ ဂစာန်ရောၚ် နူကဵုလိက်ပရိုၚ် အလဵုအသဳ တြးလဝ်ဝါဒရ။
အပ္ဍဲကဵုသိပ်တေမ်ပါ ၂၉-၃၀ ဏံ ကမ္မတဳပ္ညဳပ္ညပ်ထမံက်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အလဵုအသဳပၞာန်ကဵု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ထပက်လဝ်စၟတ်တဲ ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော် ၆ ဂကောံတံ ဆဵုဂဗတက်ကျာသဳကၠဳလဝ် ပ္ဍဲကဵုဌာနဗဟဵု ထမံက်ရုပ်ရဴပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကေုာံ ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ်ရ။
ဥက္ကဌ NSPNC၊ ညးအုပ်ကာ ကေုာံ ဂကောံကမ္မတဳတံကီု ကံၚ်သဳကလေၚ်ဒက်ပတန် ဍုၚ်သေံ (RCSS)၊ ကံၚ်သဳၜိုဟ်လလမ် KNU/KNLA၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (NMSP)၊ ဂကောံဠာဟူ၊ ဒပ်ပၞာန်ကရေၚ် (DKBA)၊ ဗော်ရခေၚ် (ALP) ကေုာံ ညးစၞးဂကောံပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော်တံ တိုန်စိုပ်ရ။
အပ္ဍဲပေါဲဆဵုဂဗတက်ကျာ ပွိုၚ်ၜါတ္ၚဲဏံ ပကောံဂွံလဝ်တၚ်နၚ်တံဂှ် သွက်ဂွံဆက်ထမံက်အာရုပ်ရဴ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ကြက်ရှ်သာ NCA တံကီု သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အာ ကလေၚ်ဒက်ပတန် ဂလာန်ပတေဟ်တံကီု သွက်ဂွံကဵုအာအရီုဗၚ် ပရေၚ်ဗစာရဏာမၞိဟ်တံ ပါလုပ်ရ။
တုဲပၠန် ပွမဒက်ပတန်ကမ္မတဳနာနာ သွက်ဂွံကၠောန်အာ ပရေၚ်ဒေသညိၚ်ဝပ်ကေုာံ ကမၠောန်ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳ၊ ကၠောန်အာပေါဲသဳကၠဳ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကွပ်အဆံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်နာနာ ပ္ဍဲကဵုရးဒေသဇၞော်ကဵု တွဵုရး၊ ပရေၚ်ကၠောန်အာ ဖိုရမ်တံမ္ဂး EAO ဒေါအ်ပန်ပှော်ဆေၚ်စပ်တံ ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံ သီုဖအိုတ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ပါလုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုလၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန် ၜိုဟ်လလမ်တံမာန်ဂှ် ပတန်စွံသ္ပလဝ် ပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ လစွံစိုတ်တုပ်သၟဟ်မွဲဂှ် ထပက်လဝ်စၟတ်တဲရ။
တၚ်နၚ် ပရေၚ်တၚ်တုပ်စိုတ် သီကၠဳဂွံလဝ်တံဂှ် သွက်ဂွံထမံက်ရုပ်ရဴမာန် ညံၚ်ဂွံကၠောန်အာ ပရေၚ်တက်ကျာသဳကၠဳ ဗွဲမစိုပ်တရဴတုဲ ညံၚ်ဂွံကေတ်အာပရေၚ်တုပ်စိုတ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မာန်ဂှ် ညးအုပ်ကာ NSPNC ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်နိုၚ် သောၚ်ကလးလဝ်ရ။
သွက်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ် ကဵုအာပရေၚ်ဖိတ်ဒရေဝ် ဗွဲလ္တူကျာ သာသာဍာဍာတုဲ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး ပတဝ်လဝ်က္ဍိုပ်ကဵု ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတံဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန် သွက်ဂွံဗတိုက်သၠေက်အာရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပိုဲတံဒးဟီုတှ်ေ ကဵုအာပရေၚ်ဖိတ်ဒရေဝ် လ္တူကျာတုဲ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး ပတဝ်လဝ်က္ဍိုပ်ကဵု ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတံဂှ် ဍေံတံ (ဒပ်ပၞာန်) သွက်ဂွံဗတိုက်သၠေက်အာဏောၚ်။ ဟီုမွဲနဲပၠန်မ္ဂး ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တံ မွဲအဆံၚ်တုဲမွဲအဆံၚ်ဂှ် ဂွံအာတိဍာ်ညးတံဏောၚ်။ ဒှ်အာဂအုံစဳရေၚ်တံရောၚ်။ ဂွံအာဒေသပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ဇကုတံ ဒှ်အာမာန်တုဲ ပရေၚ်ဏံဂှ်တှ်ေ နူကဵုဒပ်ပၞာန် ပလေဝ်လဝ်ဗီုပြၚ် ကဵုအာ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးဂကူဗမာတံ သွက်ဂွံဆက်လုပ်အာ ပ္ဍဲပရေၚ်ပေါဲဗတိုက်တံမာန် ဒးပလေဝ်စလဝ်တုဲ ပရေၚ်အကာဲအရာဇကုဇကု ညံၚ်ဂွံဖန်ဗဒှ်ကေတ်မာန် ဒးဂစာန်အာရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
သွက်အခေါၚ်အရာ ပရေၚ်ကောန်ဂကူ၊ ပရေၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်တံဂှ် ဖန်ဖက်ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုရောၚ် ပ္ဍဲကဵုအေန်တာဗျူ လိက်မဂ္ဂဇြေန် TIME သမ္မတဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဗီုဟီုဂးသှ်ဆာဲ ကြဴဇာလဝ်တံဂှ် ပ္ဍဲကဵုလိက်ပရိုၚ် တြးဝါဒဍုၚ် ချူထမံက်လဝ်ရ။
နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်လှာဲဒက်ပတန်လဝ် အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ ဗွဲကြဴ သွက်ဂွံတက်ကျာပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ပါဲထောံ အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ NUG တုဲ ကော်ဘိက်လဝ် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံရ။
မွဲလပါ်တေံပၠန် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ဒှ်မံၚ်ပေါဲဗတိုက်တံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာကြဳထောံဗုမ် ဗတိုက်မံၚ်ကဵုဒပ်ပၞာန်ကျာကီု နူကဵုဗလးတိလေဝ် ကၠောန်ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်ဍိုက်ကဵုဇြဟတ်တုဲ သွက်ဂွံတက်ကျာပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ပံက်ကဵုလဝ်ပါၚ်တြၚ် မဒှ်ရ။
ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ပၠန်ဂတးဂှ် ဒပ်အာရက္ခ AA၊ ဂကောံသၠးပွးကချေၚ် KIO၊ မုက်ဒပ်ကောန်ဂကူချေၚ်၊ ဗော်သွးဂကူကရေၚ် KNU ကဵု ဒပ်ကရေၚ်ဍာဲ KNPP တံ ပါလုပ်တုဲ ဗတိုက်မံၚ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံဖိုဟ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲဏံ ပါဲနူ ဒပ်အာရက္ခ AA တုဲ ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် တၞဟ်ဟ်တံဂှ် ပံၚ်တောဲလဝ်ကဵု NUG, CRPH တံတုဲ ဒက်ပတန်လဝ် ဒပ်ပံၚ်ကောံ ကံၚ်သဳပၠတရဴဖိတ်ဒရေဝ် SCEF ရ။
SCEF ဝွံ ဒှ်မွဲမူ မွဲဗျူဟာဓဝ်တုဲ ဗတိုက်ဒပ်ပၞာန်ကီုဒှ် အာတက်ကျာ သဳကၠဳပ္ညဳပ္ညပ်ကီုဒှ် အတိုၚ်မွဲမွဲဂကောံဂှ်ဟွံကၠောန်၊ ပံၚ်တောဲကၠောန်အာမွဲစွံရောၚ် ဥက္ကဌ KNU ဗဒိုသဝ်ဂွာထူဝေၚ် ကဵု ဝန်ဇၞော် NUG ဥူတေန်ထူနိုင်တံ အဟိန် စိုပ်အာလဝ် တရဴ ဍုၚ်ဂျပါန်ဂှ် သှ်ဆာဲလဝ်အေန်တာဗျူကဵု လိက်ပရိုၚ် The Yomiuri Shimbun ရ။
ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ် ဟွံထပက်လဝ်စၟတ်တဲ NCA တံ ညံၚ်ဂွံပါလုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုလၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်မာန် သီုဖအိုတ် ဒးဂိုတ်ဂစာန်ကၠောန်အာရောၚ် ပ္ဍဲကဵု ပေါဲဆဵုဂဗတက်ကျာ တ္ၚဲပထမဂှ် ဥက္ကဌ NSPNC ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယာပျေအ် ဟီုလဝ်ရ။
ဟိုတ်နူ ဒှ်မံၚ်အလဵုအသဳတိုန်ကၠုၚ်လဝ် နူကဵုပေါဲရုဲမာဲအလီတုဲ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် နွံမံၚ်တှ်ေ သွက်ဂွံတက်ကျာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ဟွံလောဲသွာပုဟ် ညးနွံအခေါၚ်ဟီုဂး ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် MSFC နာဲမန်သာၚ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဂကောံပၞာန် ဖံက်ပကဝ်မံၚ် ပရေၚ်အခေါၚ်မၞိဟ်နာနာသာ်တံဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးဗွဲမဂၠိုၚ်တံ ဂလာန်ပတေဟ်ဟွံမွဲ ဒှ်မံၚ်ရ။ တုဲပၠန် ဟွံတုပ်ကဵု ဗီုကာလ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ တေံပုဟ်။ ဂကောံပၞာန်တိုန်ကၠုၚ်လဝ်ဂှ် ပြံၚ်လှာဲလဝ်ဗီုပြၚ်ဏောၚ်။ အလဵုအသဳ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ရုဲစှ်လဝ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ တုဲပၠန် အလဵုအသဳ တိုန်ကၠုၚ်လဝ် နူကဵုပေါဲရုဲမာဲအလီုဒှ်တုဲ သွက်ထမံက်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ဝါတ်ခါဲဏောၚ်။ လက်ကရဴအိုတ် မိက်ဂွံဟီုဏာဂှ်တှ်ေ သၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဆက်နွံအာမံၚ်ဏီတှ်ေ သွက်ဂွံကၠောန် ပေါဲသဳကၠဳတက်ကျာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဟွံလောဲသွားပုဟ် မိက်ဂွံဟီုရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုဂှ် စဖံက်ပကဝ်ဏာ တၚ်နၚ်လိက်ကသုက် NCA ဒှ်တုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ကြဳဗုမ် ပ္ဍဲတွဵုရးရခေၚ် မၞိဟ်ချိုတ်လဝ်ကဵု ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်တံကီု၊ ပရေၚ်ကြဳလဝ်ဗုမ် ဒေသဗၠိုက်ဍာ် ခရိုၚ်ထဝါဲတံဂှ် ဒှ်ပွမဂစိုတ်မံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် နာဲမန်သာၚ် ထံက်ထ္ၜးရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ ပရေၚ်တက်မံၚ်ကျာကဵု အလဵုအသဳပၞာန်ဟီုတှ်ေ ဂကောံဒေါအ်ပန်ပှော် ဂကောံဒေသသၟဝ်ကျာ ဟွံထပက်လဝ် လိက်ကသုက် ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော်၊ ဂကောံကောဒေံပိဂကောံ ပၠလဝ်တရဴ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ဒပ်တအာၚ်ကဵု ကိုဝ်က တံလေဝ် ပါမံၚ်ကီုရောၚ်။
စပ်ကဵုသွက်ဂွံပိုၚ်ခြာကဵု ပရေၚ်တိဍာ်တံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် ညံၚ်ဂွံသ္ပကဵုပရေၚ်စၟတ်သမ္တီ ဒေသဂွံအခေါၚ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်၊ ဒေသတၟေၚ်ကေုာံ တွဵုရးတံတုဲ ပရေၚ်အာတ်မိက်တၚ်ဒစးဒုၚ် ဟွံစွံလဝ်မွဲသာ် ဂကောံလ္ၚဵုတံဂှ် တိုန်မံၚ်ပေါဲသဳကၠဳတက်ကျာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ရ။
နနဲဗီုပြၚ်တံဏံ နူကဵုလပါ်ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ရပ်လွဟ်လ္ၚဵုတံ လ္တူအာတ်မိက်ကၠုၚ် သွက်ဂွံပိုၚ်ခြာကဵု ပရေၚ်တိဍာ်တံနွံကၠုၚ်မ္ဂး အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ပံက်ကဵုလဝ်တံဟေၚ် ကၠောန်အာညိ ကလေၚ်ကဵုလဝ်သွဟ်တံနွံရ။
ပရေၚ်တက်ကျာ အကြာဂကောံဒေါအ်ပန်ပှော်တံကဵု NSPNC တံဝွံ တၚ်ရန်တၟံ တၚ်နွံပၟိက် EAO တၞဟ်ခြာမံၚ်တံဂှ် နဒဒှ် မူဝါဒ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဘုံမွဲ စွံအာတုဲ အတိုၚ်လၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် ထမံက်ရုပ်ရဴ သွက်ဂွံဒက်ပတန်အာ ပရေၚ်ညဳသၟဟ် အလုံကောန်ဂကူတံ မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် အကြာညးဆေၚ်စပ် ဟွံတုပ်သၟဟ် တၞဟ်ခြာမံၚ်တံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ခိုဟ်တိုန်ကၠုၚ်ညးသ္ကံတုဲ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲချိက်စၠောံ နွံကဵုဂလာန်ပတေဟ်ကေုာံ သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အာ အရာကလေၚ်ဒက်ပတန် ပရေၚ်ဂလာန်ပတေဟ်တံဂှ်လေဝ် တက်ကျာသဳကၠဳလဝ်ရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်ပတိတ်လဝ် ပရိုၚ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI