နေဗျဳဒဝ် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၇
နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်ဗီုပြၚ် အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ပလံၚ်ဗစိုပ်လဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဍုၚ်ဗမာတံ ညံၚ်ဟွံဂွံၜက်တိတ်အာ နူကဵုကတိုၚ်ဘဲသံသာဒဒိုက် နာနာတံဂှ်တုဲမှ အလဵုအသဳ မိက်ဂွံကလေၚ်ဂွံ ပရေၚ်ဂလာန်ပတေဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံပၠန်ရ။
အဝဵုနိဂီုဍုၚ်အိုဿီုတံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ကေတ်ကၠုၚ်ဇၞး နကဵုလွဟ် သီကေတ်လဝ်တုဲ နူကဵုပေါဲရုဲမာဲအဆံၚ်ၚ်ဂှ် ညံၚ်ရဴဗီုပြၚ် ပါ်ပရအ်လဝ်အဝဵု ဆက်ကေတ်လဝ်မာန်ကီုလေဝ် ပရေၚ်ဂလာန်ပတေဟ် နူကဵုညးဍုၚ်ကွာန် ဒးဒုၚ်အုပ်ဓုပ်တံဂှ်တှ်ေ ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဂွံဟွံမာန်ဏီပုဟ်။
ညးကလေၚ်ထပၠုပ်လဝ်လမျီု သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် သမ္မတ ခါန်ကၞက်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ဂှ်တှ်ေ နူကဵုအလဵုအသဳညးတံ ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ယိုက်ဂၠေၚ်လဝ်ပရေၚ်ရးဍုၚ်နိဂီုဂှ် ခြာဟွံလံမ္ဂး ပေၚ်စိုပ်ပွိုၚ် ၆ ဂိတုရောၚ် သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဍုၚ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်တောတက်ကၠုၚ် နူကဵုအလဵုအသဳ ဖန်ဖက်ကၠောန်ကဵုမာန်မှ ဂလာန်ပတေဟ်နွံလ္တူအလဵုအသဳမာန်တုဲ ဍုၚ်နိဂီုလေဝ် နူလပါ်ဒိုဟ်ဇဳတံဂှ် ဖောအ်ဗြဳတောတက်ကၠုၚ်မာန် ရောၚ် ပ္ဍဲအံက်တဝ်ပါ ၅ ကၠောန်လဝ်ကောံဓရီု ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ်ဂှ် ညးဟီုလဝ်ရောၚ်။
ဟိုတ်နူ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဟွံမွဲတုဲ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳ ကၠောန်ပတိတ်ကပေါတ်တံ ဇြဟတ်ပရေၚ်တောတက် ဍိုန်လျစှ်ေအာဂှ် ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက် ပိုန်ဒြပ်တံလေဝ် အိၚ်ဇိၚ်အာဂှ်ကီု ဍုၚ်ကွာန်ဟွံညိၚ်ဝပ်ဒှ်အာတုဲ နကဵုပရေၚ်မာတ်ဆိုအ် ပိုန်ဒြပ်တံဂှ် ဟွံဂွံအထက်ပံၚ်ရီုဗၚ် ပရေၚ်ဘဏ္ဍာတံ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ် သ္ဂးရ။
ကပေါတ်တိတ်မံၚ် နူအပ္ဍဲဍုၚ်တံ ဟွံဂွံဂအာၚ်ဖျာ ဗလးကဝ်ပေၚ်ၚ်ဂှ်ကီု ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန် ဍိုန်လျအာတုဲ သွက်ဂွံဗဂေတ်အာ အစောန်စရာဲ ကၠောန်ပတိတ်ကပေါတ် ပေၚ်ၚ်မာန် ဒှ်တိုန်အခက်အခုဲနွံမံၚ်ရဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒုၚ်လဝ်ဝန်ရောၚ်။
ဟိုတ်နူပရေၚ်ဍုၚ်နိဂီုတံ ဟွံညိၚ်ဝပ်တုဲ ပွမဖောအ်ဗြဳပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ ဒှ်အာလဝ် တၚ်ယုတ်ဒေက်နာနာတံဂှ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဖောအ်ဗြဳ ကၠောန်အာညိဂှ် ညးကဵုလဝ်စၞောန်ပ္ညုၚ်ကု ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ် ဥက္ကဌ ကံၚ်သဳနေဗျဳဒဝ် ကေုာံ သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ရးဒေသကဵု တွဵုရးတံ မဒှ်ရ။
ပရေၚ်ပတိတ်ကပေါတ် ပၠုပ်ကပေါတ်ဟီုဂှ် စပ်ကဵု ပရေၚ်တောတက် ဖောအ်ဗြဳဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော်မွဲတုဲ ဇြဟတ်ကူသာန်သွံရာန် ညံၚ်ဂွံခိုဟ်တိုန်အာဂှ် နဲကဲဂၠံၚ်ဍာန်နွံဗွဲမဂၠိုၚ်ကီုလေဝ် အလဵုအသဳပၞာန်တံ ကၠောန်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဗၠေတ်ဗၠေၚ်မံၚ်ရောၚ်ဂှ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထၜးမံၚ်ရ။
အလဵုအသဳမွဲမွဲ ယဝ်ရကၠောန်မံၚ်ဂၠံၚ်ဍာံဍာံမ္ဂး ယြဴညးလဵုမွဲဟွံဟီု ဒုၚ်တဲကီုလေဝ် ပြဟ်ဟ်ဏံ ရံၚ်အာပရေၚ် သွက်အဝဵုအာဏာ ဂွံတန်ကြန်မွဲဟေၚ်ဂှ်တှ်ေ ဍုၚ်ကွာန် ဟောံဇြကှ်ကေဲအာ အတိုၚ်ဏံရရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“အလဵုအသဳခိုဟ်ဟ် ယဝ်ရအာမံၚ်ဂၠံၚ်ဍာံဍာံတှ်ေ ပရေၚ်သွက်ဂွံဟွံဒးဒုၚ်တဲ မုပရောလေဝ်ဟွံမွဲပုဟ်။ ပတောအ်အာကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ညးတၞဟ်တှ်ေ အာမံၚ်အတိုၚ်ဏံရလေဝ်။ ဍုၚ်လ္ၚဵု ခိုဟ်ဏောၚ်။ ဍုၚ်လ္ၚဵုဂှ် စလာဘ်ဗဇဴဏောၚ် ဗက်အဂတိဂၠိုၚ်တှ်ေ ဍုၚ်ဟွံတောတက်ပုဟ်။ လၟုဟ် ပရေၚ်အဝဵုဏံမွဲ သွက်ဂွံဒက်ပတန်အာ အေန်ပါယာသွက်ဍေံတံဟေၚ် ရံၚ်မံၚ်တှ်ေ ဍုၚ်နိဂီုမွဲ ဟောံဇြကှ်ကေဲအာ အတိုၚ်ဏံရဏောၚ် အဲညာတ်အာလဝ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မွဲလပါ်ဂှ်ပၠန် ဟိုတ်နူပရေၚ် ဂကောံရပ်လွဟ်နာနာတံတုဲ ဂၠံၚ်ဍာန်ဒဒန်တံကဵု စမြိုၚ်ဒၞာဲသ္ဇိုၚ် လီုလာ်အာလဝ်တံ သွက်ဂွံကလေၚ်ပလေဝ်အာဂှ်ပၠန် ဒှ်မံၚ်ပရေၚ်အခက်အခုဲရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်ဏံတုဲ ဒးထပ်သုၚ်စောဲစကာအာ သြန်ဂအုံ ဘဏ္ဍာကီု အစောန်ဇြဟတ်မၞိဟ် အခိၚ်တံတုဲ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက် အတိုၚ်ရန်တၟံလဝ်တံ သွက်ဂွံကၠောန်အာ အသိၚ်အလိုန် ခိုဟ်ဟ်မာန်ဂှ် ဒှ်အာပရေၚ်တၚ်ဝါတ်ဂါတ် မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် ကေတ်အခေါၚ် ပရေၚ်တိဍာ်အကာဲအရာ ဟွံညိၚ်ဝပ်ဂှ်တုဲ ကၠတ်ကေတ် ဟွံမွဲကဵုဗဗွဲသၞောဝ် သွက်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပူဂဵုတံတုဲ ပလံၚ်ဏာလဝ် ဍုၚ်မ္ၚး နကဵုဂၠံၚ်ဍာန် ဟွံလုပ်ဗဗွဲသၞောဝ်တံဂှ် သွက်ဍုၚ်မ္ဂး စောဲစပ်လဝ် ဒှ်အာတၚ်ယုတ်ဒေက် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ်။
အတိုၚ်လၟုဟ်ဏံ သွက်ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု ညးမွဲမွဲတံ နကဵုဂၠံၚ်ဍာန် ဟွံလုပ်သၞောဝ် ဂၠာဲဂွံကမၠောန် ဂွံသြန်လုပ်တံတုဲ သွက်ဂွံ ကၠောန်ပတိတ်အာ ကပေါတ်လုပ်သၞောဝ်တံ ဇြဟတ်ဍိုန်လျအာ အိုတ်ရဂှ် တၚ်စုတ်လဝ်ဒုဟ်ရ။
ဂကောံရပ်လွဟ်တံဝွံ ဆက်တန်ကြန်အာအပ္ဍဲဒေသတံဂှ်တုဲ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ၜိုဟ်သြိုဟ်ကဵု ဖောအ်ဗြဳတောတက်ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒှ်အာတၚ်ယုတ်ဒေက်တံနွံမံၚ်ရဂှ် ညးဆက်ဟီုရ။
ထေက်ကဵုဒးတီလဝ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ သောၚ်ၚ်ကၠးကၠးတုဲ ကိစ္စဍုၚ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လေဝ် ကၠးကၠးမးမး ဟွံတီမွဲသာ် ကၠောန်မံၚ် ပွမပလီုပလာ်ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ် ဂွံညိၚ်ဝပ်တံဂှ် ဒှ်ပရေၚ်ပလီုပထုဲ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်ဍုၚ် ညံၚ်ဂွံလီုရောၚ် ညးသ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူဒှ်ကၠုၚ် ပရေၚ်သီအဝဵုဂှ် ပြဟ်ဟ်ဏံ အကာဲအရာဍုၚ်ပိုဲ ပတဝ်အာမံၚ်ကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကျဗြောံမွဲ နာနာသာ်တုဲ ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု အခက်အခုဲတံဏံဂှ် ဒှ်ပြဿနာတမ်မူလရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟွံဂံၚ်ဒုၚ်ဝန်ဏီပုဟ်။
အလဵုဇကု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ညးအာလဝ်က္ဍိုပ် ပရေၚ်သီအဝဵုမွဲ ပရေၚ်ဇကုမှာရာ ဗၠေတ်ၚ်မံၚ်တံဂှ် ဟွံချပ်သောၚ်ၚ်ကၠးကၠးတုဲ ဟိုတ်နူကၠောန် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သွက်နိဂီုဍုၚ် ဟွံသေၚ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ပါ်ပါဲလဝ်ရ။
“ပရေၚ်ဏံ ညးဗၠေတ်မှာရာလဝ် ညးတက်ကျာသဳကၠဳအာဂှ် သဳကၠဳအာဍာံဍာံဏောၚ်၊ သွက်ပရေၚ်တောတက်ဍုၚ် ကၠောန်အာကွေံကွေံဏောၚ်ဟီုတှ်ေ ပရေၚ်ဍုၚ်ဂှ် ညးချပ်အာတှ်ေ တီအာသောၚ်ၚ်ကၠးကၠးဏောၚ်။ လၟုဟ်ဂှ် ပါၚ်သၟး ဟီုမံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်။ ညးကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဏောၚ်။ သွက်ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုညးဟေၚ်။ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟီုဂှ် တၚ်ပရေၚ်ဇကုထံက်ဂလာန်လဝ်မွဲမွဲဂှ် ကော်စပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ဟီုဂှ် အလဵုဇကု ဒးစိုတ်ကီုဒှ် ဟွံဒးစိုတ်ကီုဒှ် သွက်ဍုၚ်ဂွံခိုဟ်စဂှ် ကောန်စပရေၚ်ဍုၚ်ဏောၚ်။ ပရေၚ်ဏံဂှ် ဇကုညးတံ ပါ်ပါဲအာသောၚ်ၚ်ကၠးကၠးဟွံမာန်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
နူကဵုပေါဲရုဲမာဲ အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ ဗွဲကြဴဏံ ဟိုတ်နူကၠောန်ပွကုတ်ထပိုတ် ပရေၚ်ပတိတ်/ပၠုပ်ကပေါတ် နာနာတံ စဳရေၚ်လဝ်ကမၠောန်ဗၠေတ်တ်တံတုဲ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဍုၚ် ယောၚ်ယာ စှ်ေအာမံၚ်သိုက်က်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒဏ်ပရေၚ်ၚုဟ်ကပေါတ်နာနာတံ င္ရုဟ်ဍၚ်တိုန်ကၠုၚ်မံၚ်ဂှ် စနူကဵုမၞိဟ်အဆံၚ်သ္ဇိုၚ်တံသၟးဟွံက ပရေၚ်ဇီုကပိုက်ကဆံၚ်မၞိဟ် ကွပ်နာနာတံဒှ်တိုန်တုဲ သွက်ဒပ်ပၞာန် ဂွံကလေၚ်သီကေတ်အာ ပရေၚ်တိဍာ်တံမာန်ဂှ် စရိတ်ပရေၚ်ပၞာန်တံလေဝ် အိုတ်ဂၠိုၚ်တိုန်မံၚ် ကီုရောၚ်။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ သွက်ဂွံကံက်အာ အကံက်အခေါန်နာနာ ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်မာန်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုကောံဓရီု ကဝ်မယှေန်ပရေၚ်ဘဏ္ဍာဂှ် နူကဵုသမ္မတခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် ကဵုလဝ်စၞောန်ပ္ညုၚ်ကဵု ဌာနဝန်ဇၞော် ဆေၚ်စပ်တံကီု၊ ဂကောံအလဵုအသဳ ရးဒေသကဵု တွဵုရး တံရ။
အပ္ဍဲကဵုကောံဓရီု ကဵုလဝ်အခေါၚ် သွက်သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ သြန်ဂအုံတံကီု သြန်ထပ်ဗပေၚ်ကဵုတံဂှ်ကီု စၟဳစၟတ်သုၚ်စောဲအာ ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုနွံနွံညိဂှ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲအရာသုၚ်စောဲပရေၚ်ဘဏ္ဍာတံလေဝ် ညံၚ်ဂွံဒှ် ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုဍုၚ် ဍာံဍာံကီု ဒၞာဲထေက်ကဵုဟွံဒးသုၚ်စောဲအပဵု ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်အာ စၟဳစၟတ် သုၚ်စောဲစကာအာ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ညိဂှ် ညးကဵုလဝ်သတိကီုရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဗတိုက်မံၚ်ပၞာန်ကျာတံကီု ပရေၚ်ထံက်ပလံၚ်တံကဵု ကော်ကောန်ပၞာန်တံဂှ် စရိတ်အိုတ်ဂၠိုၚ်မံၚ်တုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်ဥတုတၟးဇးတိုန်ဏံမ္ဂး သွက်ဂွံကၠောန်အာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် နွံမံၚ်ရောၚ် အကြာပ်ဒပ်ဇၞော် CDM ဇေယျ ဟီုရ။
“ပရေၚ်ပန်ဗတိုက်ပၞာန်ကျာတံ ဂၠိုၚ်တိုန်မံၚ်အိုတ်စောန်တုဲ စရိတ်အိုတ်လက်ကရဴတံ တောဲပါကၠုၚ်ဂၠိုၚ်ကွေံကွေံ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ထံက်ပလံၚ်တံ ကိစ္စကော်ကောန်ပၞာန်တၟိဂှ် ဒးသုၚ်စောဲဗာတ်ဂျက်ဂၠိုၚ်ကွေံကွေံ။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ နွံတိုန်ပၟိက်တုဲ ကြေပ်ဂြတ်တိုန်ဟဏံ။ တုဲမွဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုစိုပ်မုဟ်ကျာဏံ သွက်ဂွံထပဵုကၠောန်အာပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်တံ နွံမံၚ်။ စရိတ်သြန်သွက်ဂွံဒးအိုတ် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်တံဏံ ပဵုဂၠိုၚ်တိုန်မာန်တုဲ ညံၚ်ဂွံစောအ်ပေါတ်သုၚ်စောဲအာ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ဂှ် ဟီုကၠုၚ်ပရေၚ်ဏံ အဲညာတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲကဵုလက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ တေံ သုၚ်စောဲစကာလဝ်စရိတ်ပၞာန် သၠုၚ်ပတိုန်လဝ် ဒဵုကဵု ၅၆၀၀ ဗဳလဳယာန်နွံတုဲ ဗွဲကြဴဏံ စပ်ကဵု ပရေၚ်သုၚ်စောဲဘဏ္ဍာဍုၚ်ဂှ် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ် လလောၚ်တြးကဵုလဝ် ဟွံမွဲပုဟ်။
အခိၚ်သီလဝ်အဝဵု အကြာ ၅ ဏံ အတိုၚ်နွံပၟိက် ပတိတ်သုၚ်စောဲ ကေတ်မံၚ် စရိတ်ပရေၚ်ကေၚ်ကာပၞာန်တံဂှ် ပရေၚ်ပါ်ပါဲနွံကၠုၚ်ဂှ်ကီု အခိၚ်လၟုဟ်ပၠန် စၠတ်ထဝ်တံ ကလေၚ်မံက်တိုန်တုဲ ဒးကလေၚ်ကေတ်အာ သ္ဂုတ်သွာတ်နူစၠတ်ထဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵုကောံဓရီု ကဝ်မယှေန်ပရေၚ်ဘဏ္ဍာဂှ် စပ်ကဵုစရၚ်အၚ် ပရေၚ်အာတ်မိက် ထံက်ပၚ်၊ ထပ်ဗပေၚ် အခေါၚ်ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ကၟိန်ဍုၚ်၊ ရးဒေသကဵု တွဵုရးတံဂှ် သဳကၠဳလဝ်ရ။
တုဲပၠန် သွက်ပရေၚ်ဘဏ္ဍာသၞာံ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စပ်ကဵုဥပဒေအပြောံ ပရေၚ်ထပ်ပါ်သြန်ဘဏ္ဍာ ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် သ္ပဒတန်တုဲ သီုကဵုတၚ်နၚ် ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် ကဝ်မယှေန်တံဂှ် ဂကောံအလဵုအသဳ ပတိုန်ထၜး ပလံၚ်ဗစိုပ်အာ စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်ပတိတ်လဝ် ပရိုၚ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI