အပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ မချူဝၚ်တၟိ ပ္ဍဲပ္ၚံက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗၟာဂှ် ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ပလေဝ်ပလေတ်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲရုဲမာဲ အလုံဍုၚ်မွဲ ဒၞါဲသှ်ေသၟေဟ်ဟွံကဵုမွဲတုဲ ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး လ္ပာ်ဒစဵုဒစးတံလေဝ် သွက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ရိုဟ်ကၞက်ဂွံပိုတ်အာဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံဆက်လုပ်ပေါဲဗ္တိုက်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁) ဂှ် နဒဒှ်ဂလာန်သၞာံတၟိတုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှာၚ်ဂှ် ဒဒှ်ရရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ် ညံၚ်အခေါၚ်အရာဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဂွိုအ်ဆောံလေၚ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲမာန် အလုံကၟိန်ဍုၚ်မွဲ ဒၞါဲသှ်ေသၟေဟ်ဟွံကဵုမွဲ သီုကဵုပါလုပ်ဒေသ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ကေုာံ ညံၚ်ကၟိန်ဍုၚ်သ္ဂောံၜိုဟ်သြိုဟ် အတိုၚ်သၞောတ်တြေံတံဂှ်ရောၚ် ရဴဝွံ ဟီုဂးဏာလဝ်ရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် သၞာံ ၂၀၂၃ ဝွံ ဒှ်သၞာံစ သွက်ဂွံဒုၚ်စသိုၚ် သတ်ကၟဝ်ဇဝ်ပ္ကဴ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကေုာံ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြေဝ်တောတက် အလုံကၟိန်ဍုၚ်မွဲတုဲ သွက်ပရေၚ်ဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ မဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သၞောတ်ဖေဝ်ဒရာ ကေုာံ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတံဂှ် နကဵုကံၚ်ဇြဳပၞာန် တြၚ်ဆၜိုတ်မၞုံ ဇၟာပ်ပ်ဒိုဟ်တံဂှ် ပံက်တုဲ ဒုၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သ္ဂးလဝ်ရ။
ညးအုပ်ကာ (၁) ဗော်တောတက်ကောန်ဂကူကရေၚ်ဍာဲ (KNPP) မဒှ်ဂကောံရပ်လွဟ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ခူဒါနဳယဴဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးတံဝွံ သွက်ဂွံထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက် တၠအဝဵုပၞာန်ဂှ် ပလေဝ်ပလေတ်ဒၟံၚ်အိုတ်တုဲ ပေါဲရုဲမာဲကံၚ်ဇြဳပၞာန် ကေုာံ ပေါဲသဳကၠဳဆဵုဂဗ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ တုဲ မကၠောန်သ္ပတံဂှ် ဒုၚ်အာတဲ ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
“ ဂကောံပၠန်ဂတး ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် သွက်တၠအဝဵုပၞာန် ဂွံပြဟ်ဒတုံ၊ ဂွံထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက်ဟီုဂှ် ညံၚ်ကဵုဇၟာပ်ပ်ဂကောံ လလောၚ်ပ္တိတ်ဒၟံၚ်အိုတ် ဟီုဂးဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ ဗီုကဵုလလောၚ်ပ္တိတ် ဟီုဂးဒၟံၚ် လၟုဟ်တံဂှ် လ္ပာ်ဂကောံပၠန်ဂတးတံ ပလေဝ်လေဝ် ပလေဝ်ဒၟံၚ်အိုတ်ရ၊ လ္ပာ်ဍေံတံ (စကစ) ဂှ်တှ်ေ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု မူသ္ဇိုၚ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ်တုဲ ကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲဏောၚ်၊ ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲတံဏောၚ်ဟီုဂှ် နူကၠာတေံရ ပိုယ်တံဂှ် ဒှ်ဂကောံဒုၚ်လဝ်တဲ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ ဂကောံတၞဟ်သ္အာၚ်တံလေဝ် ဒှ်ဗီုဏံရဏောၚ်၊ ပိုယ်တံ ၜိုတ်လ္ၚတ်ဂွံတီလဝ်ဂှ်တှ်ေ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ် သွက်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဖဵုဟွံမွဲပုဟ် သာ်ဝွံ ဂွံလ္ၚတ်လဝ်တုဲ ဟွံဒုၚ်တဲပုဟ်၊ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု လ္တူဏံတုဲမှ ဍေံ (စကစ) ကော်ဏောၚ်ဟီုမ္ဂး သွက်ပိုယ်တံ ဟွံပြေပြံၚ်ပုဟ်၊ အတိုၚ်ပိုယ်တံ ဟီုလဝ်ရ ညံၚ်ရဴညးဂမၠိုၚ်ကီု ပံၚ်တောဲကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ သွက်ဂွံဆက်လုပ်ပေါဲဗ္တိုက်ရနွံ” သာ်ဝွံ ညးသ္ဂးရ။
ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး (၂၀) ဂကောံပြၚ် သီုကဵုပါလုပ် အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ဂကူ (NUG) ဂှ်လေဝ် ပြဝဂကောံပၞာန် မရေၚ်တၠုၚ်ပ္တိတ်လဝ်ကသပ်ဂှ်ဝွံ သွက်ဂွံဖအောန်ဖျေံ အကြေပ်အဂြတ်နာနာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပၞာန်ဍေံတံ မ္ဒးဂဗဒၟံၚ်တံမာန်ဂှ် ဒှ်ဂွန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မရန်တၟံကၠောန်ကေတ်၊ ဒှ်ပးဒၞက်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဓဝ်ဂှ်ရ ဇၟာပ်ပ်ရေၚ်တၠုၚ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲရုဲမာဲပပၞ ဟွံလုပ်သၞောဝ်တံဂှ် ဒစဵုဒစး ပိုတ်တ်သ္ကုတ်တ်ရောၚ်ဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁) တေံ လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်လစွံစိုတ်ရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် ပတုဲဒှ်ဖအိုတ်ကၠေံ ပရေၚ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ထ္မံက်ပ္တိုန် သၞောတ်ဖေဝ်ဒရာဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဍာံဇေတ်မာန်မှဟေၚ် ပၞာန်သုန်ဂြာံၜိုဟ်လလမ်အာတုဲ ဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ မၜိုဟ်သြိုဟ်သာယာ မၞုံကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ညိၚ်ဝတ် ဖောအ်ဗြေဝ်တောတက် ဍာ်ဇမၠိၚ်မာန်ရောၚ်ဂှ် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ ပတှ်ေစှ်ေစိုတ်အိုတ်ရ။
ညးလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဥူတာန်သဵုနာၚ်ဂှ် သၞာံ ၂၀၂၃ ဏံဝွံ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကေုာံ ပေါဲရုဲမာဲ ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ဂ္စါန်ဒၟံၚ်ဂှ် ဒှ်ဟွံသေၚ်တုဲ ဒှ်အခိၚ်ကာလ ပေါဲဗ္တိုက်သ္ကာတ်မြဟ် မံက်ကၠုၚ် သွက်ဖေဝ်ဒရာဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မသီပလီု သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် သွက်ဂွံစံၚ်ယတ်တိုပ်တိ ကုဒပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တံရောၚ်ဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ပၠန်ဂတးက္ညၚ် ဂကောံဇြဟတ်ဒစဵုဒစးတံ မချဳဒရာၚ်ဂှ် လၟုဟ် ဟိုတ်နူဒှ်ကာလချဳဒရာၚ်အာ နူကဵုဒိုဟ်ဇဳဂှ်ရ ၂၀၂၃ ဂှ် ဟွံဒှ်သၞာံပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ပုဟ်၊ တုဲတှ်ေ ပေါဲရုဲမာဲ ဗၠးၜးဗဗွဲဓဝ်လေဝ် ဒှ်ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ သွက်ဂွံစံၚ်ယတ်တိုပ်တိ ဒပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဏံ၊ သွက်ဂွံပလီုကၠေံ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဗွဲမအိုတ်သၟေဟ်၊ သွက်က်ဂွံပလီုထောံ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ် NUG, CRPH, PDF ကေုာံ EAOs တံ ပံၚ်ကောံတုဲ ဒက်ပ္တန်အာ ကၟိန်ဍုၚ်ဖေတ်ဒရာဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဍာံဇေတ်တုဲ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဒပ်ပၞာန်ဖေဝ်ဒရာဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မမၚ်မွဲစဵုဒၞါအာ ကၟိန်ဍုၚ်ဏံဂှ် ဒှ်ကာလပေါဲဗ္တိုက် သ္ကာတ်မြဟ်တံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်ရောၚ်ဂှ် ပိုယ်တံ စၟဳဒၟံၚ်ရ” သာ်ဝွံ ညးသ္ဂးရ။
နူစဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု စဵုကဵုအပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ တုဲကၠုၚ်ဂှ် ဒပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန် မပန်ပှော်ဂစိုတ်လဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ထ္ၜးဆန္ဒတံ၊ မသၠဲပ္တိုန် ပရေၚ်ချဳဒရာၚ် ပရေၚ်ပၞာန် အလုံမွဲကၟိန်ဍုၚ်၊ မရပ်ဒက်ဖျေံထံၚ် ကုညးချဳဒရာၚ်က္တိုၚ်ကၟဟ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ၊ မစဳရေၚ်ကဵုဒဏ်ဂစိုတ်တံ ကေုာံ မစံၚ်ပလီုပလာ် သ္ၚိဒၟံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်အရာပ်တံ ကၠောန်သ္ပကၠုၚ် အရာတံဏံအဆက်က်ဂှ် သၞာံ ၂၀၂၃ ဏံ ဒေါအ်ပန်ပှော် ပွိုၚ်မွဲသၞာံရောၚ် ရဴဝွံ လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
သွက်ဂွံဆက်ထ္မံက်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် မစှ်ေကဵုနတဲတံ ကေုာံ သွက်သ္ဂောံဂွံ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ထာဝရ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ မၞုံဒၟံၚ်ပၟိက်တံဂှ်တုဲ နူစသၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁) စဵုကဵုဂိတုဒဳဇြေမ်ဗာအိုတ်ဂှ် ဒေါအ်အာပန်ပှော်ရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေမ်ဗာ (၃၁) သၞာံ ၂၀၂၂ တေံ ကံၚ်ဇြဳပၞာန် လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
ဆ္ဂး ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၁) တုဲ စဵုကဵုသၞာံ ၂၀၂၂ လ္ပာ်အိုတ်ဂှ် အတိုၚ်တၚ်နၚ် ISP-Myanmar မ္ဂး အလုံကၟိန်ဍုၚ် လၟိဟ်ပေါဲဗ္တိုက် က္တဵုဒှ်လဝ် ဗ္ဒါဲ (၈၀၀၀) ရ။
သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဝှ်ကြံၚ် ဥူဖေတာန်ဂှ် နကဵုကံၚ်ဇြဳပၞာန် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ် ပေါဲရုဲမာဲဂှ် မိက်သ္ဂောံကဵု သၞာံ ၂၀၂၃ ညိၚ်ဝတ်တုဲ လလောၚ်ပ္တိတ်ဒၟံၚ် ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော် မွဲလ္ပာ်ဓဝ် ဟွံစှ်ေကဵုနတဲ လ္တူပဋိပက္ခပရေၚ်ပၞာန် မက္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်လၟုဟ်တံဂှ်ရောၚ် သာ်ဝွံ ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
“သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် ဍေံတံ မိက်ဂွံကဵုညိၚ်ဝတ်ရ၊ မုဟိုတ်ရောဟီုမ္ဂး သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် နကဵုဍေံတံ ဗ္ၜတ်ပလေဝ်ပလေတ်ဒၟံၚ်နွံရ၊ ပေါဲရုဲမာဲဂှ်လေဝ် သွက်ဍေံတံဂှ် ဒှ်ပၞော်တိတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် သွက်ဍေံတံ ပၟိက်ဇၞော်ကွေံကွေံရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညံၚ်ဂွံယီုသၠဲတုဲ ဗက်လလောၚ်တြးဒၟံၚ် တၚ်လလောၚ်တြး သာ်ဏံတံရ၊ ဍာံဍာံဂှ် ဟွံစှ်ေကဵုနတဲပုဟ်၊ ယဝ်ရ မိက်သ္ဂောံဂွံစှ်ေကဵုနတဲမ္ဂး ချုက်လိက်ကသုက် သီုကဵုပါလုပ် ကတိကဝတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်တုဲ ဒေါအ်ပန်ပှော် နကဵုကတိကဝတ်တံဂှ် သာတုဲ စှ်ေကဵုနတဲဏောၚ်၊ အရာလၟုဟ်ဂှ် ဒှ်တၚ်လလောၚ်တြး နူကဵုလ္ပာ်ဍေံတံ ပ္တိတ်လဝ် နကဵုပြယာလီစၞာဲ နကဵုတၚ်ရန်တၟံ ဟီုလဝ်နူကၠၚ်ဂှ်ရောၚ် လ္ပာ်အဲ ချိၚ်ခယျကေတ်ရ၊ ကၠာတေံဂှ်လေဝ် ကၠောန်ဗီုဏံတုဲ ပ္တိုန်လဝ်ဒုဟ် လ္ပာ်ဏံတံဂှ် သာဓက ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ်တံ နွံလဝ် တၟာဂလိုၚ်ရ” သာ်ဝွံ ညးသ္ဂးရ။
ပ္ဍဲဂိတုဨပရဴကြပ်အိုတ် သၞာံ ၂၀၂၂ တုဲကၠုၚ်တေံဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှာၚ်ဂှ် ကော်ဘိက်လဝ် ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ သွက်ဂွံသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ်တုဲ ဂကောံ EAO (၇) ဂကောံ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ ဒေါအ်ပန်ပှော် ကဵု ဂကောံ EAO ဟွံဂွံထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ (၃) ဂကောံတံ တိုန်စိုပ်သဳကၠဳလဝ် ၜါဝါကိတ်တ်ရ။
လက္ကရဴဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေမ်ဗာ (၂၇) သၞာံ ၂၀၂၂ ကြပ်အိုတ်ဂှ် သွက်ဂွံသဳကၠဳတၚ်နွံပၟိက် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ သီုကဵုပါလုပ် သၞောဝ်သ္ဇိုၚ်ဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ်တုဲ ကမ္မတဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ထပ်ကော်ဘိက်လဝ်တုဲ ဂကောံထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲဒေါအ်ပန်ပှော် EAO (၅) ဂကောံတံ တိုန်စိုပ်သဳကၠဳလဝ်ရ။
ညးလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဂကောံ EAO မသဳကၠဳလဝ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ်ဝွံ ဒှ်လဝ်ပေါဲဗ္တိုက် ကုဒပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ဟွံမွဲတုဲ ပရေၚ်သဳကၠဳၜါလ္ပာ်တံဂှ်လေဝ် အကြေပ်အဂြတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပဋိပက္ခပရေၚ်ပၞာန် မက္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်လၟုဟ်တံဂှ် သောၚ်ကလးဟွံမာန်တုဲ ဒှ်ပေါဲသဳကၠဳ သွဟ်ဟွံတိတ်မွဲဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ် ဆက်ထ္မံက်အာ ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု လိက်ကသုက်ဒေါအ်ပန်ပှော် အလုံဍုၚ်မွဲ (NCA) ကေုာံ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ဒက်ပ္တန် ၂၀၀၈ ဂှ်ရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတး ပါလုပ်သီုကဵု ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် (EAO) မဒှ်ဒၟံၚ်ပဋိပက္ခရပ်လွဟ် ကုဒပ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တံဂှ် ပလီုကၠေံ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဒတုဲတုဲ ဆက်ပါလုပ်ချဳဒရိုၚ်အာ ပေါဲဗ္တိုက်အုပ်ကၠေံနိဂီု မသရိုဟ်ဖျေံ စက်ယန္တယာပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပၞာန်တံရောၚ် ပ္ဍဲသၞာံဏံမံက်ဂှ် လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)