မတ်မလီု၊ အဝ်ဂါတ် ၁
ၚုဟ်သြန်ဒဝ်ဠာ ကဵု သြန်ၝာတ်သေံအပ္ဍဲဍုၚ် ဆက်နွံဒၟံၚ် အတိုၚ်ၚုဟ်သၠုၚ်ၚ်ဂှ်ဝွံ ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ်အိုတ်ဏံ ပ္ဍဲဝၚ် ၚုဟ်ဟွံကေၚ်စိုပ်လဝ်မွဲလှ်ေတံဂှ်လေဝ် သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ် အဆက်က်ရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူဗွဝ်ဖျာသြန်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံရ။
ဂိတုဂျူလာၚ်မံက်တေံဂှ် မွဲဒဝ်ဠာမ္ဂး ၚုဟ်ဒဝ်ဠာအမေရိကာန် ၄၅၀၀ ဒ္ကေဝ် နွံလဝ်ဂှ်ဝွံ ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၃၁ ဂှ် ၚုဟ်ထ္ပက်တိုန်ကၠုၚ် စဵုကဵု ၅၄၀၀ ဒ္ကေဝ်ရ။
လအာတုပ်သာ်ဂှ်ကီု ၚုဟ်သြန်ၝာတ်သေံဂှ်လေဝ် မွဲၝာတ် နူကဵုပွဳပွူ ၁၂၀ ဒ္ကေဝ်ဂှ် ၚုဟ်သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ် စဵုကဵုဗ္ဒါဲ ၁၅၀ ဒ္ကေဝ်တုဲ ၚုဟ်သြန်ဍုၚ်သ္အာၚ်တၞဟ်ဟ်တံလေဝ် သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဆရ။
ဟိုတ်နူၚုဟ်မးသြန်ဗၟာ စှ်ေကၠုၚ်အဆက်က်ကီု၊ အပ္ဍဲဍုၚ် မၞိဟ်ရာန်ပ္ကောံကၠုၚ် ထဝ်ကဵု ဒဝ်ဠာ ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ကီု၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ထ္ပက်စှ်ေကၠုၚ်ကီု၊ ဟိုတ်နူပေါဲဗ္တိုက်အလုံဍုၚ်မွဲတံတုဲ ၚုဟ်သြန်ဍုၚ်သ္အာၚ်ဂှ်တှ်ေ ဆက်သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ်ရ။
တၠပညာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်မွဲတၠဂှ်တှ်ေ ၚုဟ်သြန်ဍုၚ်သ္အာၚ် ဂွံတိုန်ကၠုၚ်ကဵုဆဂှ်ဝွံ ပေါဲဗ္တိုက်တံ သာသ္ကာတ်မြဟ်ကၠုၚ်ကီု၊ လ္တူတိုက်သြန်တံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဓဝ်ပတှ်ေစှ်ေကၠုၚ်တုဲ ရာန်ပကောံကၠုၚ် ထဝ်ကဵု ဒဝ်ဠာတံရောၚ်ဂှ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) ရ။
“အဓိကဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဏံရောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။ မူဟိုတ်ရောတှ်ေ အရာမဆက်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ၊ ညးပါဲဒဴဘဲပၞာန်တံ ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ကွေံကွေံ။ ဂြိပ်ကၠုၚ်လ္ပာ်ဏံအိုတ်ရ။ သြန်ပါကၠုၚ်တံဂှ်တှ်ေ အဏံ မုမှဓလိုက်တမ်ရိုဟ် ရပ်စပ်ဟွံဂွံပုဟ်။ ဟွံဂွံတုဲ သြန်ဏံဂှ် ပါလုပ်အာ ပ္ဍဲကဵုသြန်ဂေတ်ဂြိပ်ဒၟံၚ်ဓမ္မတာဏံဂှ်ရ။ သြန်ပါကၠုၚ်တံဂှ်တှ်ေ ဟွံဂံၚ်စွံ ပ္ဍဲတိုက်သြန်ရပုဟ်။ ဒၞါဲဂွံဓလိုက်တမ်ရိုဟ်တၞဟ်ဟ်တံဂှ်လေဝ် ဟွံမွဲ၊ ဍုၚ်ကွာန်ဂှ်လေဝ် ဟွံညိၚ်ဝတ်တုဲ နူကဵုဏံဂှ် လုပ်အာ လ္ပာ်ဒဝ်ဠာတံ၊ ထဝ်တံရောၚ် ဒးတော်သာ်ဏံရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် ဟိုတ်နူပေါဲဗ္တိုက် ကေုာံ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဟွံညိၚ်ဝတ်တံတုဲ ပလံၚ်ပ္တိုန်ဗၞိက်ပ္တိတ် ဟွံဂွံကီု၊ သြန်ဍုၚ်သ္အာၚ် လုပ်စိုပ်ကၠုၚ်တံ စဵုကဵုဟွံမွဲ အောန်ဒၟံၚ်ကီု၊ ၚုဟ်မးသြန်ဗၟာ စှ်ေဒၟံၚ်အဆက်က်တုဲ ၚုဟ်သြန်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံ ထပ်သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ရောၚ်ဂှ် ညးသ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ၚုဟ်မးသြန်ဍုၚ်သ္အာၚ် သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ် ကဵုဆဂှ်ဝွံ လ္ပာ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ကေတ်အရေဝ် ကုတိုက်သြန်တံကီု၊ ပပဵုပ္တိုန်ကဵုသြန်ထံက်ပၚ် ကုညးယိုက်ဝန်တံကဵု ညးဒေါအ်ဇူတံကီု၊ ဟိုတ်နူပရိုၚ် စတြးဒၟံၚ် သြန်စက္ခူ ၂၀၀၀၀ ဒ္ကေဝ်တံယျ ဒၟါနူဟိုတ်တံဏံတုဲလေဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်ဒၟံၚ်တံ နွံဒၟံၚ်ပၠန်ရ။
ဟိုတ်နူသြန်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံ ဆက်သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ်ဂှ်ရ အပ္ဍဲဒေသဂှ် ဗၞိက်စၞစသုၚ်သ္ဇိုၚ်၊ ဂဥုဲဇဗ၊ ကပေါတ်ဗၞိက်အရပ်စပ်မၞိဟ်တံမပါလုပ် ကပေါတ်ဗၞိက်နာနာ ၚုဟ်သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ဂၠိုၚ်ကဵုဆတံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ထပ်ဒးဂဗဒၟံၚ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီု−BBC