မတ်မလီု၊ ဒဳဇြေမ်ဗာ ၄
ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် ညံၚ်ၚုဟ်မးကၠောန်ပ္တိတ်ဗၞိက် အပ္ဍဲဍုၚ် GDP ဂွံတိုန်ကၠုၚ်ဂှ်ကဵု ညံၚ်ကဏ္ဍပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော်ပိ အပ္ဍဲဒေသတံ ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ် ဂွံတောတက်ဂှ် ဒးရေၚ်တၠုၚ်ဏောၚ် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်တွဵုရး ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ခါန်ကၞက်လဝ် ဥူအံၚ်ကျဳတုၚ် ဟီုကြီုလဝ်ရ။
ကံၚ်ဇြဳပၞာန် တွဵုရးဍုၚ်မန်ဝွံ ပ္ဍဲဂိတုဒဳဇြေမ်ဗာ စၟတ်တ္ၚဲ ၂ ဂှ် ရန်ကဵု ညံၚ်ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ်ဗၞိက်ဂွံသၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်၊ ညံၚ် GDP ဂွံတောတက်ကၠုၚ် ကေုာံ ညံၚ်တၚ်ရန်တၟံကိုန်စဳမာန် သွက်သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၄−၂၀၂၅ တံ ဂွံဍိုက်ပေၚ်တံဂှ်တုဲ ကော်ကေတ်လဝ် ကောံဓရီုပ္ညဳပ္ညပ်ကမၠောန် ပ္ဍဲရုၚ်အလဵုအသဳတွဵုရး လ္တူဍုၚ်မတ်မလီုရ။
ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် ဥူအံၚ်ကျဳတုၚ်ဂှ်တှ်ေ သွက် GDP ဂွံသၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဇၞော်ဇၞော်ပိ ကဏ္ဍဝါဗ္ၚ မဒှ်အဓိကဂှ် ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ် တောတက်မှဟေၚ် ကဏ္ဍတၞဟ်သ္အာၚ် မပ္တံကဵု ကဏ္ဍကွတ်စက်တံကဵု ကဏ္ဍပရေၚ်ဒုၚ်ကာတံလေဝ် တောတက်ကီုဏောၚ်ဂှ် သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ တမ်ရိုဟ်နွံပၟိက် သွက်ဂွံသၠဲပ္တိုန်ရေၚ်တၠုၚ်အာ ကမၠောန်ပရေၚ်တဵုလွဳ ပရေၚ်လွဳတိရစ္ဆာန်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံကလိဂွံအာ နူကဵုသြန်ဓလေံ သြန်ဗွဝ်ပရေၚ်သၠုၚ်ပ္တိုန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်ကဵုလဝ်တုဲဂှ်ရ ပ္ဍဲအရာတော် GDP တံဂှ် သွက်ဂွံစုတ်အာ ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ်ဍာံဍာံ ဂွံတောတက်ဂှ်ကဵု စရၚ်ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ်မတောတက်တံဂှ် စၞောန်ပ္ညုၚ်လဝ်ရ။
တၠကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်မွဲတၠဂှ်တှ်ေ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဝွံ ဗၞိက်ပ္တိတ်နွံဒၟံၚ်ညိညဓဝ်ရတုဲ ဗၞိက်တိတ်နူဒေသတံ ဂွံၚုဟ်ခိုဟ်မှ GDP တိုန်ကၠုၚ်ဏောၚ်ဒှ်ကီုလေဝ် ပြဟ်ဟ်ဏံ ဟိုတ်နူပရေၚ်သွံရာန်ဗၞိက်တံကီု သီုကဵုပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံလေဝ် ဟွံမွဲဂှ်တုဲ GDP သ္ဇက်ဂွံတိုန်ကၠုၚ် ဟွံမွဲပုဟ်ဂှ် ဟီုရ။
“ဗၞိက်ပ္တိတ်တွဵုရးဍုၚ်မန် အဓိကဂှ်တှ်ေ ထၜိုတ်ရဏောၚ်။ တုဲတှ်ေ ကမၠောန်ဍာ်။ ကမၠောန်ၜဵုတံ နွံညိညဏောၚ်။ လၟုဟ်ဂှ် မုမှဟွံခိုဟ်ဒၟံၚ်ပုဟ်။ ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်သွံရာန်ဗၞိက်ပယျဵုတံဂှ်လေဝ် ဟွံပြေပြံၚ်စကွေံရပုဟ်။ ကဏ္ဍသှ်ေတံဂှ်တှ်ေ ဂၠိုၚ်ၚ်ဟွံမွဲရပုဟ်။ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန်ဏံ GDP ဂွံတိုန်ကၠုၚ်ဟီုဂှ် ပရဝ်ဂျက်တံဏံ ပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ဍုၚ်သ္အာၚ်တံဏံ အရာတံဏံလေဝ် ဟွံမွဲစကွေံပုဟ်လေဝ်။ လညာတ်အဲဂှ်တှ်ေ သ္ဇက်ဂွံတိုန်ကၠုၚ်ကွေံကွေံကြာန်န်ဂှ် ဟွံမွဲပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ဂှ်တှ်ေ ညံၚ် GDP ဂွံတိုန်ကၠုၚ်ဂှ် ကဵုပ္တိတ် ဗၞိက်ပ္တိတ်အပ္ဍဲဒေသတံဂှ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူၚုဟ်ကပေါတ်တမ်ဂမၠိုၚ် သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ် ကဵုဆဂှ်ကီု၊ ခရိတ်အိုတ် ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ်တံ ဇၞော်သၠုၚ်ဒၟံၚ်သၟးဟွံက ဟိုတ်နူၚုဟ်ဗၞိက်သၠုၚ်တိုန်ဒၟံၚ်တံဂှ်တုဲ မၞိဟ်ရပ်စပ်ရာန်ကၠုၚ် ဗီုကၠာတေံဂှ် အောန်စှ်ေကၠုၚ်တုဲ ကၠောန်ပ္တိတ်အာဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဂှ် ညးဆက်ဟီုရ။
ဆ္ဂး ဥူအံၚ်ကျဳတုၚ်ဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍကွတ်စက်ကွတ်တဲတံဂှ် ကမၠောန် မပ္တိုန်လဝ်စရၚ် ပ္ဍဲကမၠောန်ကွတ်စက် အဇာဍောတ်တံကဵု ပရၚ်ကောပ်ကာဲကွတ်စက်တံ၊ ပ္ဍဲကဵုကမၠောန် နူဌာနဗဂဵုလဟဵုဍုၚ်ကွာန်တံ မကဵုလဝ်အခေါၚ်တံဂှ် ညံၚ်ပရေၚ်ကၠောန်ပ္တိတ် ဂွံတောတက်ကၠုၚ် ရန်သာ်ဏံတုဲ ညးမၞုံပၟိက်ဂမၠိုၚ် ညံၚ်ဂွံဂွံအာ သြန်ဓလေံ MSME တံဂှ် သွက်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်ကဵုဂှ် စၞောန်ပ္ညုၚ်လဝ်ရ။
တၠကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်မွဲတၠပၠန်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲဗလးတိဏံ ဂွံကၠောန်ကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂှ် ဟွံလောဲသွာကီု၊ ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်တံဂှ် ဟိုတ်နူၚုဟ်သၞေဟ်ကၚ် အကံက်အခေါန် အရာထေက်ကဵုဒးကဵုဟွံသေၚ်တံဂှ်ကီု၊ အခေါၚ်သွံရာန် ဗွဲမဗၠးၜးတံ ဟွံမွဲဂှ်တုဲ GDP ဂွံတိုန်ကၠုၚ် ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ်ဂှ် ဟီုရ။
“အဓိကဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်တံရဏောၚ်။ လ္ပာ်ပရေၚ်ဆက်စၠောံတံဏံ၊ ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ်တံဏံဂှ် အခက်အခုဲနွံဒၟံၚ်တၟာဂလိုၚ်ဏောၚ်လေဝ်။ ပွမဒၞါတာဂမၠိုၚ် ဗီုကဵုအကံက်အခေါန်ဒးကဵုဒၟံၚ် ဒၞါဲဒးကဵုဟွံသေၚ်တံဏံ။ ၚုဟ်သၞေဟ်ကၚ်တံလေဝ် ပါမံၚ်ကီု။ GDP ဂွံတိုန်ဟီုဂှ် အရာတံဏံလေဝ် ပါလုပ်ဒၟံၚ်တၟာဂလိုၚ်ကီုဏောၚ်။ မွဲပၠန်ဂှ် ပ္ဍဲပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဏံ အခေါၚ်သွံရာန်ဗွဲမဗၠးၜးဟီုဂှ်လေဝ် အခိၚ်လၟုဟ် အရာမတာဒၞါလဝ်တံ ဂၠိုၚ်အာယျဂှ်တုဲ မဏံဂှ်လေဝ် ယုတ္တိဟွံမွဲပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန် ဒၞါဲကၠောန်ပ္တိတ် ဗၞိက်မွဲမွဲဂှ် တမ်ရိုဟ်ဂမၠိုၚ်၊ ကပေါတ်ဗၞိက်အပြောံဂမၠိုၚ်သၟးဟွံက တမ်ရိုဟ်မၞိဟ်တံဂှ်လေဝ် နွံပၟိက်တုဲ ဟိုတ်နူသၞောဝ်ယိုက်ဂၠေၚ်လျိုၚ်ပၞာန် ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တုဲ သၟတ်အပ္ဍဲဒေသ ဗွဲမဂၠိုၚ် တိတ်စ္ဍးဍုၚ်သ္အာၚ်တံ သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ဂှ်တုဲ ညံၚ်ဂွံတောတက် ဂွံကၠောန်ပ္တိတ်ဟီုဂှ် ဟွံလောဲသွာပုဟ်ဂှ် ညးဆက်ဟီုရ။
လ္ပာ်ကံၚ်ဇြဳပၞာန် ၜိုန်ရဟီုဂးဒၟံၚ် ညံၚ် GDP ဂွံတောတက် ရေၚ်တၠုၚ်အာဏောၚ်ကီုလေဝ် ကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အပ္ဍဲဒေသတံဝွံ ခရိတ်အိုတ်တံ ဇၞော်သၠုၚ်ဂှ်ကီု၊ သီုကဵုဟွံဂွံပၟတ်ဓာတ်လလဳ မှာန်န်တံဂှ်တုဲ လ္တူနူကဵုဂွံသၠဲပ္တိုန်ကမၠောန်ဂှ် ညံၚ်ကမၠောန်ဂွံဂေတ်ဂြိပ်မှာန်န်ရဂှ် ဒးဒှ်ဒၟံၚ်အခက်အခုဲရောၚ် တၠကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂမၠိုၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်အိုတ်ရ။
တိုက်သြန်ဂၠးတိဂှ်လေဝ် အပ္ဍဲကာလသီအဝဵုဏံ ဟိုတ်နူပဋိပက္ခရပ်လွဟ်တုဲ အကာဲအရာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာဝွံ ဒမြိပ်တောတက်ဂှ် သ္ဇက်ဂွံဂွံဇြဟတ်ဟွံမွဲ စှ်ေဒၟံၚ်ဏီဏောၚ်တုဲ စဵုကဵုသၞာံ ၂၀၂၅ ကၠုၚ်စိုပ်ဏံဂှ် ဟွံချိုတ်ပၠိုတ်ဏီပုဟ်ဂှ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
အတိုၚ်လိက်ကံက်ကပှ်တၚ်နၚ် ဌာနသုတေသန မူဝါဒစၞစသုၚ်ဍုၚ်သ္အာၚ် IFPRI မကံက်ကပှ်လဝ်ဂှ်မ္ဂး ဂြောဝ်ဂတာဍုၚ်ဗၟာ ၄၀ တၟံကၠံဂှ်ဝွံ သြန်လုပ်စှ်ေဒၟံၚ် နူကဵုကၠာတေံတုဲ အကာဲအရာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ သာပရေံကၠုၚ်တုဲ သွက်အနာဂတ်ဂတဂှ် အရာဟွံချိုတ်ပၠိုတ်တံ သာဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ရောၚ် ကၞောတ်သၞာံတုဲကၠုၚ်တေံ လလောၚ်ပ္တိတ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီု−CJ