မတ်မလီု၊ မာတ် ၂၃
ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက်ဒေါအ်ပန်ပှော်အလုံဍုၚ်မွဲ NCA ဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဨပရဴမံက်ဏံ က္ဍိုက်ပ်ကၠောန်ဗဒှ်အာ ကောံဓရီုဇၞော်ပရေၚ်ဂကူမန်ဏောၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် နူဗွိုၚ်ဂကူမန်ရ။
နကဵုတၚ်ရန်တၟံ သ္ဂောံသ္ပဒတန်သ္ၚဳဂၠိပ် မူဝါဒမဆေၚ်စပ်ကဵု ကဏ္ဍပရေၚ်ဂကူနာနာတုဲ နူဂိတုဨပရဴ ၂ စဵုစိုပ် ဂိတုဨပရဴ ၅ ဂှ် စဳဇန်လဝ် သွက်ဂွံကၠောန်ဗဒှ်အာ ကောံဓရီုဇၞော်ပရေၚ်ဂကူမန် ပ္ဍဲဘာဓာတုမာလာ ဍုၚ်မတ်မလီုရ။
ပ္ဍဲကောံဓရီုဏံဂှ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ဓဝ်ညဳသာဂကူ၊ သွက်ဂွံသ္ၚဳဂၠိပ်သဳကၠဳ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ်ဒက်ပ္တန်ဍုၚ်မန်ရာမည မကိတ်ညဳကဵုကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဖေဝ်ဒရာ ပါလုပ်သီုကဵု သ္ဇိုၚ်မူကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဖေဝ်ဒရာတံရ။
ဗော်ဍုၚ်မန်အာက္ဍိုပ်တုဲ ဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် အပ္ဍဲဍုၚ်ဂမၠိုၚ်၊ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂမၠိုၚ်၊ ဗွိုၚ်မှာဇန်မန်ဂမၠိုၚ်၊ ဗွိုၚ်ခမဳသၚ် ကေုာံ မၞိဟ်ပူဂဵု ညးပါလုပ်ထေက်သီုဖအိုတ်တံ တိုန်စိုပ်အာဏောၚ်။
အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်လၟုဟ်ဝွံ ဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်တံကဵု ဇြဟတ်ပၠန်ဂတးရပ်လွဟ် ဒစဵုဒစး သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ နွံရ။
ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ မဒှ်ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဝှ်ကြံၚ်ဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံသောၚ်ကလး ပြဒ္ဒညာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နကဵုနဲကဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဒတူလိုၚ်ဒၟံၚ် အတိုၚ်လိက်ကသုက်တုပ်စိုပ် Bilateral Agreement ရ။
ဗော်ညဳသၟဟ်မန်၊ ဗော်တောတက်မန် ကေုာံ ဗော်ညးဗြဴမန်တံဂှ်တှ်ေ ဂွံအခေါၚ်နူကမ္မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ကံၚ်ဇြဳပၞာန်ခါန်ကၞက်လဝ်ဂှ်တုဲ ကလိဂွံလဝ်အခေါၚ်ဒက်ပ္တန်ဗော် နဒဒှ်ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရ။
သၞာံတုဲကၠုၚ် ပ္ဍဲဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗာတေံ ပ္ဍဲကဵုပေါဲသဳကၠဳစပ်ကဵုသၞောတ်ဖေဝ်ဒရာ ကေုာံ သၞောဝ်သ္ဇိုၚ်ဒက်ပ္တန် အိန္ဒိယ အာက္ဍိုပ်ဂှ် မ္ၚးနူကဵုကံၚ်ဇြဳပၞာန်ကဵု EAO ဒေါအ်ပန်ပှော်တံဂှ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ကေုာံ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် တိုန်စိုပ်လဝ် ကရောံဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚဵုတံရ။
ကြဴနူလၟေၚ်တရဴဏံတုဲ အခိၚ်ပ္တိတ်ဒၟံၚ်ဇြဟတ် သ္ဂောံကၠောန်ဗဒှ်ပေါဲရုဲမာဲ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဂှ် ဒဒှ်မစဳဇန်ဒၟံၚ် သ္ဂောံကၠောန်ဗဒှ်ကောံဓရီုဇၞော်ပရေၚ်ဂကူမန်ဂှ်ဝွံ သွက်ဂွံဍံၚ်ဗက်ဗီုတိထ္ၜးဂၠံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တုဲ ဖန်ဇန်လဝ်ဟာဟီုဂှ် ဌာန်ကွတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရးမည RICE သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ် အရာသ္ဒးချပ်မွဲရ။
နကဵုသြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်) စပ်ကဵုကောံဓရီုပရေၚ်ဂကူမန် မကၠောန်ဗဒှ်အာဏံဂှ်တုဲ ဆက်စၠောံလဝ် ဇရေၚ်ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵု ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ နာဲအံၚ်မ္ၚဵုကီုလေဝ် ကောံဓရီုနွံဒၟံၚ်ရောၚ်ဂးတုဲ ကလေၚ်လဝ်ပရိုၚ်ရ။
သၞောဝ်သ္ဇိုၚ်ဒက်ပ္တန်ဍုၚ်မန်ရာမညဂှ်ကဵု သ္ဇိုၚ်မူကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဖေဝ်ဒရာ မသ္ၚဳဂၠိပ်သဳကၠဳအာ ပ္ဍဲကောံဓရီုဏံဂှ်ဝွံ နူကောံဓရီုဇၞော်ပရေၚ်ဂကူ သၞာံ ၂၀၂၂ တေံ သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ် သွက်ဂွံချူခၞံဒတုဲ အပ္ဍဲပွိုၚ်တြဴဂိတုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သီုကဵုဒက်ပ္တန်လဝ် ဂကောံဆက်စၠောံပညဳပညပ်မွဲတုဲ ညးစၞး ၁၂ တၠ နူကဵုဗွိုၚ်ခမဳသၚ်မန်၊ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ၊ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ကေုာံ ညးစၞး နူဗွိုၚ်မှာဇန်တံ ပါလုပ်ရ။
ကောံဓရီုဇၞော်ဂကူမန် သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် အပ္ဍဲဂိတုမေ သတ္တာဟပထမ ပ္ဍဲဗဒိုပ်ညဳသာ၊ ဌာနပရေၚ်ပညာကောန်ဂကူမန်ဗဟဵု ဒေသကၞောတ်ၜဳရေဝ် မဒှ်ဒေသဗော်ဍုၚ်မန်တၟိထိၚ်ဒဝ်လဝ်ဂှ်တုဲ ညးစၞး ၂၅၀ တၠပြၚ် တိုန်စိုပ်သဳကၠဳလဝ်ရ။
ပရိုၚ်−သြၚ်လောန်တိုၚ်(မ်)
ဗီု−NMSP