လ္ဂုၚ်၊ အဝ်ဂတ် ၂၇ ပ္ဍဲကဵုသီလဝ်အဝဵုဏံ ကံၚ်သဳပၞာန် မဍဵုဍိုက်လဝ်သၟတ်တံ ပြံၚ်လှာဲလဝ်ဗီုပြၚ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဝွံ ကၠာဟွံစိုပ်ပေါဲရုဲမာဲ သွက်ဂွံကၠောန်အာ ဖိုရာမ်သၟတ်ဂှ် စဳဇန်မံၚ် ဘိုအ်ဂွံကၠောန်အာ အကြာတ္ၚဲတံဏံရ။
ပ္ဍဲကဵုအပြံၚ်အလှာဲဂၠးကဝ်ဏံ သၟတ်တၞောဝ်ဒတောဝ်အဆက်တၟိတံ ဗွဲမက္တိုၚ်ကၟိုဟ် သွက်ဂွံပါလုပ်အာ နကဵုဗီုပြၚ် ဒစးဒုၚ် ပလေဝ်စလဝ် “မုက်လိက်အနာဂတ်ဗမာ ဖိုရာမ်မဟာဗျူဟာသၟတ်-၂၀၂၅” ဂှ် စနူအဝ်ဂတ် ၃၀ ဒဵုကဵုဂျူလိုၚ် ၁ တေံ ကၠောန်ဗ္ဒျ်အာ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်လ္ဂုၚ်ရောၚ်။
ဖိုရာမ်ဏံဂှ် နူကဵုသၟဝ်တဲကဝ်မယှေန်ပၞာန် မပ္တံကဵု ဌာနဝန်ဇၞော်လလောၚ်ပရိုၚ်၊ ဌာနဝန်ဇၞော်ဝေၚ်ဇြဟတ်ကဵု ပရေၚ်ကေၚ်ကာသၟတ်၊ ဂကောံအလဵုအသဳ ရးဒေသလ္ဂုၚ် ကေုာံ “မြန်မာ့ပုံရိပ်ဖော်ညွှန်းရေးအဖွဲ့ (Myanmar Narrative Think Tank) တံ ပံၚ်တောဲစဳဇန်လဝ် ဂွံတီရ။
နူကဵုဂကောံပၞာန်တံ သွက်ဂွံလးဖျေံမဟာဗျူဟာသၟတ်ဂးတုဲ သွက်အဝဵုဍေံတံ ဂွံဆက်တန်ကြန်အာ ကၠောန်စကာသုၚ်စောဲအာ ဖိုရာမ်သၟတ်ဏံရ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ဂကောံသီအဝဵုတံ ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ တုဲပၠန် ဖိုရာမ်သၟတ် သွက်ဂွံလးဖျေံမဟာဗျူဟာသၟတ် ဟီုဂှ်တှ်ေ ကွေံကွေံဂှ် ညံၚ်ရဴ ညးက္ဍိုပ်ဗြဴစရာဲဍုၚ်ဂှ် ကၠောန်မံၚ် ပရေၚ်ဗတိုက်သရိုဟ် ပရေၚ်ဗြဴစရာဲဍုၚ်ကီုရ၊ နကဵုဍေံတံရ ဖံက်ပကဝ် လဝ် ဒဳမဝ်ကရေသဳတုဲ နနဲအဓ္ဓမ သီလဝ်အဝဵုဂှ်ရ ပရေၚ်ဍေံတံကၠောန်မံၚ်တံဂှ်ဟီုတှ်ေ စွံလဝ်စေတနာဍာံ လ္တူဍုၚ်ကဵု သၟတ်တံဟွံသေၚ်၊ သွက်ဂွံပျးမုက်ဍေံတံ သ္ဂောံဂွံယၟု သွက်အဝဵုဍေံတံ ဂွံဆက်တန်ကြန်အာ ဆၜိုတ်ဂွံစကာအာဂှ် ကၠောန်ထ္ၜးစရဏောၚ်” သာ်ဝွံ ညးသ္ဂးလဝ်ရ။
လ္တူသၟတ်တံ စွံလဝ်စေတနာဍာံပြမံၚ်မ္ဂး သွက်ဂွံထမံက်အာရုပ်ရဴ ကုဇၟာပ်ပ် လ္ပံညာတ် သၟတ်တံမာန်ကီု ဇရေၚ်သ္ၚိဌာန်မိမတံ ပ္ဍဲဍုၚ်ဇကု သၟတ်တံညံၚ်ဂွံမံၚ်စံၚ် ဆက်တန်တဴအာမာန် ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် ဗွဲမပြဟ်ပလီုထောံညိ သာ်ဝွံ ညးကဵုကသပ်ရ။
နကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဝွံ ပ္ဍဲကဵုသၟတ်တိုန်စိုပ်ဖိုရာမ်တံဏံ သွက်အနာဂတ်ဍုၚ်ဗမာ ဗီုပြၚ်သၟတ်တံစၟဳညာတ်စလဝ်၊ ဗီုပြၚ်သဳကၠဳ ကဖေဂၠးကဝ်၊ ဗီုပြၚ်စမ်ဥာဏ် မြဟ်မြဴၚုဟ်က္တဵု၊ ဗီုပြၚ်သဳကၠဳ ဂကောံကဵုဂကောံတံဂှ် သဳကၠဳအာရောၚ် ပ္ဍဲကဵုဌာန်တြးဝါဒဍုၚ် ပရိုၚ်ရုပ်ရမျှာၚ်တံ ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲဖိုရာမ်ဏံဂှ် သၟတ်နူရးဒေသဇၞော်ကဵု တွဵုရး အလုံဍုၚ်မွဲတံ သွက်တိုန်စိုပ်အာ ဖန်ဇန်လဝ်တုဲ ပ္ဍဲဖိုရာမ် တ္ၚဲလက်ကြဴအိုတ်မ္ဂး သွဟ်သၟတ်တံ သဳကၠဳလဝ်နာနာတံဂှ် နကဵုလိက်ကၞပ်မွဲတၚ် လလောၚ်တြးအာဏောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
သၟတ်ဟီုမ္ဂးဂှ် အတိုၚ်ဂလာန်ပတေဟ်ဇကု ပရေၚ်ဖေက်ရောမ်ဓညဟၟဲ ညးမဂံၚ်ကၠောန်အာတံရောၚ်ညာတ်တုဲ အတိုၚ်ဒပ်ပၞာန်လးဏာဂၠံၚ်ဏံ ရဲဗက်ကၠောန်အာလဝ်တံဂှ် ဟွံစၟတ်ခုတ်လဝ် ပ္ဍဲသၟတ်ပုဟ် နူကဵု ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော် SAF ဒုဥက္ကဌ ကိုမေန်ဟာန်ထေက် ဟီုရ။
“ပ္ဍဲဇၟာပ်ပ်ခေတ်ရ သၟတ်တံဟီုမ္ဂး အရာမဍာံပြ ဇကုထေၚ်ခယျလဝ်တံ လ္တူဂလာန်ပတေဟ်ဇကုတံဂှ် မုလေဝ်ဟွံဖေက်မွဲသာ် ဂံၚ်ၚ်သ္ကာသ္ကာ ညးမဂံၚ်ကၠောန်တံ။ ကာလကၠောန်အာဗီုဏံဂှ်တှ်ေ ဍာံဂှ်လေဝ်နွံမံၚ်၊ ဗၠေတ်ဂှ်လဝ်နွံကီု။ ဆဂး မုလေဝ်ပရေၚ်ဖေက်ရောမ်ဓညဟၟဲ အတိုၚ်ဂလာန်ပတေဟ်ဇကုဟေၚ် ညးကၠောန်အာ လဝ်တံရ။ လၟုဟ် သၟဝ်တဲဒပ်ပၞာန်တံ ဍဵုဍိုက်လဝ်ဏံ ဗီုဍေံတံကဵုလဝ် သၟဝ်ပရေၚ်ဓရ်ဖေက်ဍေံတံ အတိုၚ်ဒပ်ပၞာန်လးကဵုဏာဂၠံၚ်တံ ကိစ္စဒးဗက်ကၠောန်အာဂှ်တှ်ေ သၟတ်ရောၚ် အဲဟွံခုတ်စၟတ်လဝ်ပုဟ်၊ တုဲပၠန် ပၞောဝ်ကဵုအယုက် ဒှ်မံၚ်သၟတ်ကီုလေဝ် စိုတ်သၟတ်ကၠေံကၠက်မံၚ်ဏောၚ် အဲညာတ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲကဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ကာလပြဟ်ဟ်တေံ ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဒစဵုဒစး ထ္ၜးလဝ်ဆန္ဒ ပၞာန်သီအဝဵု အလုံညးဍုၚ်ကွာန် မွဲအလုံဍုၚ်တံဂှ် သၟတ်တံ သ္ကိုပ်သ္က အာလဝ်ဂတးရောၚ် ဂွံတီလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ နူကဵုဒပ်ပၞာန် ပန်သၠေက်လဝ်နကဵုလွဟ်တံကီု ရပ်ကၠေၚ်ဒက်ဏာလဝ်ကီု ဂစိုတ်လဝ်တံကီု ဒၟာနူ ဖျေံလဝ်ထံၚ်စာတ်တံဂှ် ကီုတုဲ သၟတ်တံ ဒးဒုၚ်ရပ်ထိၚ်လဝ် အပ္ဍဲထံၚ်လေဝ် နွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ဏီရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ် သၟတ်တံဒးရုဲစှ်ဏာဟီုဂှ် ပရေၚ်ဍဵုဍိုက်ဒပ်ပၞာန်တံ ဟရိုဟ်ပလံၚ်ဗစိုပ်ဏာလဝ်တုဲ နကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုပၠန် သွက်ဂွံဆက်မံၚ်တန်တဴအာ အပ္ဍဲဍုၚ်ဟွံဂွံတုဲ နဲလဵုဒှ်ဒှ် ညံၚ်ဂွံဆက်တန်တဴအာဂှ် ဒးဂြိပ်ပါဲမံၚ် အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚးတံလေဝ် နွံရ။
နဒဒှ် ပရေအ်အိုတ်မွဲတၚ်မ္ဂး ကောန်ဍုၚ် ဇၟာပ်မၞိဟ်စိုပ်အဝဲတံ မ္ဒးယိုက်ဂၠေၚ်ပရေၚ်ပၞာန်ဂှ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဟပၠုပ်ဏာလမျီုဂှ်ရ သၟတ်သှ်ေသၟေဟ်မံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ် လၟိဟ်ဂၠိုၚ်ကဵုဠက်တံ နဒဒှ်ကောန်ပၞာန်တၟိ နနဲအဓ္ဓမ ဒးဒုၚ်ကံက် ပကောံဏာပၠန်ရ။
ဂကောံပၞာန်တံဝွံ နကဵုနဲကဲဗွဲမဂၠိုၚ် ကဵုသၟတ်တံယိုက်ဂၠေၚ်မံၚ်ဝန်ပၞာန်တံကီု အတိုၚ်ဍေံတံဟီုဏာ သၟတ်တံညံၚ်ဂွံကၠောန်အာ ဗီုပြၚ်တံဏံ ဍေံတံချပ်လဝ်နွံမံၚ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ ဇြဟတ်ရာမညဖိတ်ဒရေဝ် ခေတ်တၟိ NRFF နာဲပဳတာ ဟီုရ။
“စပ်ကဵုပရေၚ်သၟတ်တံပါလုပ်မံၚ်ဏံ ဗီုပြၚ်ဂကောံပၞာန်တံကၠောန်ၜိုတ်မံၚ်တံဂှ် ပိုဲရံၚ်အာမ္ဂး ဂကောံပၞာန်တံကဵုသၟတ်တံ လုပ်ယိုက်ဂၠေၚ်မံၚ်ဝန်ပၞာန်၊ ဒးဒုၚ်ပကောံမံၚ်ကောန်ပၞာန်တၟိ ဒးဒုၚ်တံၚ်ပဝ်တာ ရေက်ကးဍေက်စမံၚ် ဇြဟတ်သၟတ်တံဂှ်ကီု တုဲပၠန် အပ္ဍဲကဵုယန္တရာတြးဝါဒဍေံတံ ဍေံစကာမံၚ်ရလေဝ်၊ မွဲပၠန်ဂှ် လ္တူသၟတ်တံ ဗီုဍေံတံ ချပ်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ဗီုဍေံတံဟီုဂှ်ကလၚ် ဗီုဍေံတံ စကာဂှ်ကၠောန် နနဲဗီုပြၚ်တံဏံရ ဍေံတံချပ်စလေပ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အကြာကၞောတ်သၞာံဏံ ကြပ်ကၠုၚ်ကဵု ပေါဲရုဲမာဲ ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ကၠောန်အာဏံ ကၠောန်သ္ပအာ ဖိုရာမ်သၟတ် ဟီုဂှ်တှ်ေ သွက်ပေါဲရုဲမာဲဂွံအံၚ်ဇၞး လၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန် ကေုာံ ယန္တရာတြးဝါဒမွဲသာ်ရောၚ် ညး ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဝွံ သွက်သၟတ်တံ ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အစောန်စရာဲ ပွမစၟဳညာတ်ရံၚ် ဂၠံၚ်အနာဂတ် သွက်ပရေၚ် ဖောအ်ဗြဳတဴတက်ဍုၚ်ဗမာ ကေုာံ ပ္ဍဲအနာဂတ် အဆံၚ်ကောန်ဂကူကေုာံ အဆံၚ်ဒေသမဆေၚ်စပ်တံ သွက်လၟေၚ် ပရေၚ်ကမၠောန်ဂမၠိုၚ် သွက်ဂွံဒက်ပတန်အာ ဇာဖိုၚ်ဖိုရာမ် သၟတ်ကၟိုၚ်ကၟိုဟ်တံ ရန်တၟံလဝ်ရောၚ် ဂွံတီရ။
တုဲပၠန် သၟတ်တံဝွံ ပရေၚ်ဂၠးကဝ်နာနာ၊ ပထဝဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ စပ်ကဵု မဟာဗျူဟာကောန်ဂကူတံတုဲ သွက်သ္ဂောံဂွံအာ ဗဟုသုတနာနာတံကီု ပရေၚ်အာက္ဍိုပ်အကြာသၟတ်ဂမၠိုၚ်၊ ပွမကူချပ်ဂၠိုက်ဂၠာဲတံကဵု သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် အစောန်စရာဲဍာ်ဒကေဝ် ပရေၚ်ဆက်စၠောံနာနာ ဂးတုဲ ထ္ၜးလဝ်ဟိုတ်နွံရ။
ညံၚ်ရဴသၞကီု ဒပ်ပၞာန်ဆက်ဆောံမံၚ်ကဵု သၟတ်တံဂှ် သွက်အဝဵုဍေံတံ ဂွံဆက်တန်ကြန်အာ ကေုာံ ယန္တရာဍေံတံ ဂွံခိုၚ်ကၠိုက် ကၠောန်အာကဵု ဖိုရာမ်တုဲ သွက်ဍေံတံ ဂွံကလေၚ်စကာ သွက်အရၚ်ဍေံတံဟေၚ် ပဵုနူဏံဟၟဲပုဟ်ဂှ် ညးဒစဵုဒစး သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံ ဟီုဂးလဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်