နေပျဳတဝ်၊ အံက်တဝ်ပါ ၃
ပတေဟ်လွဟ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗမာသီကေတ်လဝ်အဝဵုဍုၚ်ဂှ် ဍေံတံ ကလေၚ်ထမံက်ကဵု သၞောတ်ဒီမဝ်ကရေသဳ ဗော်ဇဳတုဲ ကလေၚ်ဗစိုပ်အပ်ကဵုဇရေၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဂအုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။
ညးမဒှ် ဥက္ကဌကဝ်မယှေန်ပၞာန် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မသီကေတ်လဝ် အဝဵုဍုၚ်ဝွံ ပ္ဍဲကဵုသဘၚ်ကၞာ ဒပ်ဗၠာဲသၟိၚ် ၆၁ ဝါ ဂိတုအံက်တဝ်ပါ ၁ ဂှ် စပ်ကဵု သၞောတ်ဒီမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳတုဲ ဟီုဂးဏာလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုစကာ သၞောတ်ဒီမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳတံမ္ဂး ပေါဲရုဲမာဲဟီုဂှ် ပ္ဍဲအရာလၟေၚ်ဒဂေတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဒှ်အဓိကတုဲ ပ္ဍဲကဵုဒဳဇြမ်ပါ ၂၈ ဏံ စကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲဗော်ဇဳရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳ အတိုၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံနွံမံၚ်ပၟိက်ဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန် ကလေၚ်ထမံက်ရုပ်ရဴ ခိုၚ်ကၠိုက်တုဲ ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာတဲညးဍုၚ်ကွာန်တံမဒှ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပေါဲရုဲမာဲ နွံကဵုပရေၚ်သၠးပွးပွမဓရ်ယာ ညံၚ်ဂွံကၠောန်ဗ္ဒျ်အာ အံၚ်ၚ်ဇၞးဇၞးမာန်ဂှ် စွံဇြိုဟ်နက်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ သွက်ဂွံကၠောန်အာကီု နကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံလေဝ်ဘိုၚ်ဂစာန်အိုတ်ညိဂှ် ညးဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရ။
အရေဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုဏာလဝ်ဏံ ရံၚ်အာဗီုပြၚ် နနဲအပ္ဍဲရုပ် ဍုၚ်ဗမာမ္ဂး ပၠုပ်စုတ်ဏာသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တုဲမှ သၞောတ်ဗီုပြၚ်ဍေံတံနွံပၟိက်ဂှ် လးဖျေံကဵုဏာညးဍုၚ်တံရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ မေန်တွိုဲတေတ်ဟီုရ။
“အတိုၚ်အရေဝ် မေန်အံၚ်လှိုၚ်ဟီုဏာ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဍာံတှ်ေဍာံမာန်ရောၚ်။ ဆဂး ကလေၚ်ရံၚ်အာ ရုပ်ဍုၚ်ဗမာအပ္ဍဲမ္ဂး ပၠုပ်စုတ်ဏာ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တုဲမှ သၞောတ်ဗီုပြၚ်ဍေံတံ နွံပၟိက်ဂှ် ဍေံတံလးဖျေံကဵုဏာညးဍုၚ်တံရောၚ်။ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ခိုဟ်စဟွံသေၚ် သွက်တၠအဝဵုပၞာန်တံ ဂွံဆက်ကေမ်ရပ်လဝ်အဝဵု ညံၚ်အဝဵုဍေံတံ ဂွံဆက်တန်ကြန်အာ ကၠောန်အာကိစ္စဏံ မဒှ်တုဲ လၟေၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရောၚ် ဟီုစဟွံဂွံပုဟ်။ ပရေၚ်ဏံဂှ် ရဲကြအ်အဝဵုတံ ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်အဝဵုတံ ကၠောန်မံၚ် တမ်ရိုက်ကၞက်တၠအဝဵုဍေံတံ ညံၚ်ဂွံခိုၚ်ကၠိုက်၊ ညံၚ်ဟွံဂွံဗလးအဝဵုတုဲ ကၠောန်လဝ်ပၞော်တိတ်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပတေဟ်ကေတ်လဝ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်သီအဝဵု နူခေတ်အဆက်က်တေံရ နွံကၠုၚ်လဝ်ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံဝွံ အတိုၚ်ပၟိက်ဒပ်ပၞာန် ချူလဝ်သၞောဝ်သ္ဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳ ကောန်ဍုၚ်ကွာန်ဇေတ်တ် မအုပ်ဓုပ်လဝ် ပွိုၚ် ၅ သၞာံရ ဂွံကေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ်လဝ်နွံရ။
ပ္ဍဲပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ အတိုၚ်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တံ ရုဲကဵုလဝ်မာဲဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်စရၚ်မာဲမှာရာအာလဝ်နွံဂးတုဲ ကလေၚ်သီကေတ်ဏာ အဝဵုဍုၚ်မွဲပ္ၚံက်ပၠန်ဟီုဂှ် သၞောဝ်ဒဳမဝ်ကရေသဳညံၚ်ဂွံသုန်ဂြာံအာ ပလံၚ်ဗစိုပ်ကဵုဏာပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
သွက်ဂွံပသောၚ်အာ ပရေၚ်အခက်အခုဲဏံမာန်ပၠန် နဒဒှ်ပၞော်တိတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဝွံ ကၠောန်ဗ္ဒျ်ပေါဲရုဲမာဲ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဗော်ဇဳတုဲ ကုဗော်ဂွံဇၞးဂှ် သၠောဲပြံၚ်ပအပ်ကဵုအဝဵုရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သ္ပခိုဟ် ကရေဲမံၚ်ရမျှာၚ်နွံရ။
ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာရ ထမံက်ကဵုဏာရောၚ် ပရေၚ်စောဲစပ်ဗီုတံဏံ နွံမံၚ်အပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ကီုလေဝ် နတဲဟီုမ္ဂးအတိုၚ်ပၟိက်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တံ အပြံၚ်အလှာဲဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဂှ် ညးအခေါင်ဟီုဂးနွံ ဂကောံရာမညဖိတ်ဒရေဝ်ဇြဟတ်တၟိ NRFF နာဲပဳတာ သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပ္ဍဲဒပ်ပၞာန်ဗမာ မုဍေံတံစောဲစပ်မံၚ်မွဲရောဟီုတှ်ေ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာဂှ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ရဟေၚ် ဒးသ္ပအာသ္ကိုပ်သ္ကရောၚ်။ ဗီုဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ကဵု ပရေၚ်အပြံၚ်အလှာဲဂှ်ရ သွက်ဍုၚ်ဗမာခိုဟ်အိုတ် အစောဲအလာံ ပ္ဍဲဍေံတံ နွံမံၚ်။ အရာပွမပြံၚ်လှာဲဟီုဂှ် ဗီုပၟိက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပြံၚ်လှာဲကဵုမာန်မှလေဝ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်ကီု သွက်ဍုၚ်ကီု ခိုဟ်အိုတ်ရ။ ဗီုဂကောံပၞာန်တံဟီုဏာ ဍေံတံကၠောန်ဏာ ပရေၚ်အပြံၚ်အလှာဲ ပါ်သၟးဟီုတုဲ နတဲပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲဟွံဒှ်ကၠုၚ်တှ်ေ ပွမအပြံၚ်လှာဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ နွံပၟိက်ဟွံသေၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုဍုၚ်ပြံၚ်လှာဲလဝ် နဒဒှ်ဗီုပြၚ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ကၠောန်အာကဵုပေါဲရုဲမာဲဏံဂှ် ဗော်စန်ဒက်မာဲအလုံကၟိန်ဍုၚ် ၆ ဗော်ဂှ် ပ္ဍဲရးဒေသဇၞော်၊ တွဵုရးမွဲမွဲ ဗော် ၅၁ ဗော်တံ သွက်ဂွံလုပ်ပြိုၚ်အာရောၚ်။
ဒပ်ပၞာန်မံၚ်လက်ကြဴတုဲ စန်ဒက်အာအလုံကၟိန်ဍုၚ် နူကဵု ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ဂှ် ညးစၞးအလံၚ်အမာတ် ၁၀၄၈ တၠ လုပ်ပြိုၚ်အာရောၚ်မဒှ်တုဲ ညးတာလျိုၚ်ဒပ်ပၞာန်လ္ၚဵုလ္ၚဵုတံလေဝ် ဇူထောံနူပၞာန်တုဲ လုပ်ပြိုၚ်အာနူဗော်ဏံရ။
အပ္ဍဲကဵု ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဂွံလဝ်အခေါၚ်တန်တဴ နူကဵုကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ် သၟဝ်တဲကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံတုဲ ဗော်လုပ်ပြိုၚ်ပေါဲရုဲမာဲတံဂှ် ဗော်ပရၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဒစဵုဒစးဇြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်တံ ဟွံပါလုပ်ရ။
ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲတုဲကၠုၚ်ဏံ အတိုၚ်သၞောတ်ထ္ၜတ်အလုံဍုၚ်မွဲဂွံလဝ်မာဲ ဗော် NLD ကီု ဗော် သေံ SNLD ကီု ဗော်ကောန်ဂကူရခေၚ် APN တံ ပါလုပ်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
နကဵုတၞးမာဲညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဂွံကၠုၚ်လဝ်ဇၞး ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ ညံၚ်ရဴဗော်ဒစဵုဒစး ဇြဟတ်ဇၞော်ဗီုဗီုတံဏံ ညိလေဝ်ဟွံပါလုပ်တုဲ ကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲဏံဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ကြဵုဇာဟီုဂးစမံၚ် ပေါဲရုဲမာဲ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳ မဒှ်ရ။
ဗော်နာနာ သဘဴလစွံစိုတ်တံကဵု ပွမဒုၚ်ကေတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပါ်ခြာမံၚ်တံဟွံပါလုပ်တုဲ ဆၜိုတ်လၟိဟ်ဗော်ဂၠိုၚ်မံၚ်သၟးရ ဟီုတှ်ေ ပေါဲရုဲမာဲဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳဟွံသေၚ်ရောၚ် နာဲပဳတာ ထံက်ထ္ၜးရ။
“ဂကောံပၞာန်တံ ကဵုလုပ်ပြိုၚ်လဝ် ဗော် ၅၀- ၆၀ တံဂှ်ရံၚ်အာတှ်ေ ဗော်ဒစဵုဒစးကဵုဍေံတံ ဟွံပါပုဟ်။ လညာတ်တုပ်ကဵုတံ ဍေံတံသၟးရ။ ဗော်ဍေံတံ ဟီုတုဲဂှ်ရ စွံလဝ်။ ပေါဲရုဲမာဲ ဗော်ဂၠိုၚ်ၚ်ပါ ဒှ်ဏောၚ်။ ဗော်ဇဳစုၚ်ၚ်ဂှ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ပေါဲရုဲမာဲ သဘဴလစွံစိုတ် ဒိုဟ်စုၚ်ၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် တၞဟ်ခြာ ဗော်နာနာတံ ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဟီုဟဂှ်တှ်ေ ပေါဲရုဲမာဲဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳဟွံသေၚ်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် ကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ ကၠောန်အာဂိတုဒဳဇြမ်ပါဏံ ညးစၞးအလံၚ်အမာတ် ပတိုန်လဝ်စရၚ် နွံမံၚ် ၅၀၂၃ တၠ ဂွံတီရ။
ညးဒစဵုဒစးသၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံကီု ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံကီု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံကီုဂှ် နူကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန် ကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲအလီရောၚ် ခုတ်စၟတ်စွံလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ပေါဲရုဲမာအယုက်ပၞာန် ဂွံဆက်ဂၠိုၚ်အာဏံဂှ် ဒစဵုဒစး ဗတိုက်သရိုဟ်အာပေၚ်ၚ်တုဲ အပ္ဍဲကဵုတိဍာ် ညးတံထိၚ်ချုက်အုပ်ဓုပ်လဝ်တံဂှ် ကဵုအခေါၚ်ကၠောန်ဟွံသေၚ်ပုဟ် ပတိတ်လဝ်လစွံစိုတ်ညးတံရ။
လ္တူဏံ သွက်ပေါဲရုဲမာဲညံၚ်ဂွံလီုလာ် ဟီုတွံဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ဂးတုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗော် KNU၊ ကံၚ်သဳဍုၚ်ချေၚ်ကဵု ဂကောံ AA တံဂှ် ပံက်လဝ်အမှု နကဵုဥပဒေပွမစဵုဒၞာဲပေါဲရုဲမာဲတံရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI