မော်လမြိုင် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၈
ပၞောဝ်အာကဵု လၟိဟ်မၞိဟ်ကောန်ဍုၚ်ဗမာ ပိဂအုံမွဲဂအုံ နူကဵုအယုက် ၁၅ အဝဲ ၃၅ သၟတ်တံဝွံ သွက်ပရေၚ်ပညာကဵုကမၠောန် အခက်အခုဲ ဟွံကေၚ်မွဲလှ်ေတံ ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ဂှ်တှ်ေ ဒှ်တၚ်ကော်ဆောတံရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် အစဳဇန်ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳကုလသမဂ္ဂ UNDP ချူထ္မံက်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲအံက်တဝ်ပါ ၆ ပတိတ်ဏာလဝ် လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်တၞောဝ်ဒတောဝ် တၟိ ဒးဒုၚ်ဗဒေါအ်လဝ်အနာဂတ်ဂှ်တှ်ေ တၚ်နၚ်လစွံစိုတ်သၟတ် ကောန်ဍုၚ်ဗမာ ၂၀၂၄ တေံသၟးဟွံက ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုအေန်တာဗျူ ပရေၚ်သဳသၠဳဂကောံတံ မဒှ်ကီုရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုသၟတ်အကြာအယုက် ၁၈ ကဵု-၂၄ သၞာံ ပန်တၠဂှ် ပိတၠ ဟီုမွဲနဲပၠန် သၟတ် ၅ ပြကောဋိကိုတ်ပြၚ်တံ ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ပညာ သာ်ဝွံဟွံသေၚ် ပ္ဍဲကဵုတန်ဗတောန်မွဲမွဲ တိုန်စိုပ်မံၚ်ဟၟဲပုဟ် သ္ဂးရ။
ဗွဲတၟေၚ် သၟတ်ကွာန်ရးတံဂှ် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵုပရေၚ်တာဒၞာနာနာနွံတုဲ ပ္ဍဲတနၚ်သဳ၊ ချေၚ်၊ ကရေၚ်ကဵု သကိုၚ်တံ လၟိဟ်တိတ်နူဘာ ပရေၚ်ပညာနွံမံၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရောၚ် ချူထ္မံက်လဝ်ရ။
ဟိုတ်ဖဵုမူလဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲဒေသတံဏံနွံပၟိက်မံၚ်ကဵု ကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ပ္ဍဲဒေသတံကီု ပရေၚ်ဂီုကၠီုဟၟဲကီု ပွမဒၞာတာ ညံၚ်ဟွံဂွံက္ဍစိုပ် ပရေၚ်ပညာတံနွံမံၚ်တုဲ သွက်သၟတ်တံဂွံနုက်တိတ်ထောံနူဘာဂှ် ကဵုမံၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်ရ။
တုဲပၠန် မၞိဟ်ပန်ဂအုံမွဲဂအုံ မသှ်ဆာဲလဝ်ကဵုတၚ်နၚ်သွက်လိက်ကၞပ်ဏံ ဟီုလဝ်ဂှ်တှ်ေ တာလျိုၚ်ဝန်ဒးကၠောန်ကမၠောန် အပ္ဍဲသ္ၚိဌာန်တံဂှ်လေဝ် ဒှ်မံၚ်အဓိက ဟိုတ်နူဒးတိတ်အာလဝ်နူဘာ မွဲသာ်ကီုရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုမၞိဟ်တြုံတံပရေၚ်ဗီုဏံ နွံမံၚ် ၅% ကီုရဂှ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ချူထ္မံက်လဝ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် သၟတ်ပန်ဂအုံမွဲဂအုံဂှ် ကမၠောန်ကၟိတ်ဟၟဲဒှ်မံၚ်တုဲ ပ္ဍဲဒေသဒှ်မံၚ်ပဋိပက္ခ ကရေၚ်ဍာဲကဵုရခေၚ်တံဂှ် လၟိဟ်မၞိဟ်ကမၠောန်ကၟိတ်ဟၟဲ ဒှ်ဂၠိုၚ်အိုတ်ရ။ ညးဗြဴတံဂှ်လေဝ် ဒးဒုၚ်ပလှ်ပတိတ်လဝ် နူဗွဝ်ဖျာကမၠောန်နွံတုဲ ပိဂအုံမွဲဂအုံဂှ် ဒှ်ကမၠောန်ကၟိတ်ဟၟဲ လၟိဟ်ဂၠိုၚ်နူကဵုမၞိဟ်တြုံတံၜါဆဏီရ။
ပွမပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟွံညိၚ်ဝပ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်စှ်ေကေုာံ အကြာပြဿနာပရေၚ်မၞိဟ်တံဂှ် သွက်ပရေၚ်ကတ်ဗတောန်သၟတ်တံကဵု အခေါၚ်အရာဂၠံၚ်ကမၠောန် ယောၚ်ယာအာဗွဲမလောန်တုဲ ပရေၚ်တံဏံဝွံ သွက်ဟရိုဟ်ပလံၚ်ဏာသၟတ်ဂမၠိုၚ် ဂွံစိုပ်အာဍုၚ်သ္အာၚ်တံရဂှ် UNDP သ္ဂးလဝ်ရ။
တုဲပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အရာတၚ်နွံပၟိက်တံပဋိပက္ခနာနာကေုာံ ဍာ်ဒကေဝ်ဆေၚ်စပ်ကဵုပရေၚ်မၞိဟ်တံဂှ် ပလီုပလာ်မံၚ်တၠုၚ်လအာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ ပ္ဍဲအကာဲအရာ ပွမ အပြံၚ်လှာဲဒေါအ်ဒေၚ်မံၚ်ဗီုလၟုဟ်ဏံဝွံ အခေါၚ်အရာပၞော်ဂၠံၚ်ဍာန် တၠုၚ်လအာဆိုအ်မာတ်အာတုဲ ကလေၚ်ဂြဲဓဇက်မံၚ် ပွမဖောအ်ဗြဳတဴတက်ဍာ်ဇမၠိၚ်ဂှ် ဒှ်မံၚ်အန္တရာဲရောၚ် သ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူကဵုအကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပရေၚ်ပၞာန် အခိၚ်သီအဝဵုဏံလောန်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဒေသကရေၚ်ဍာဲ ပရေၚ်ပညာကဵုအခေါၚ်အရာ ပရေၚ်ကမၠောန်တံ ဆုတ်ယောၚ်အာနွံကၠုၚ်ရဂှ် ဒရိုက်တာ ဂကောံအခေါၚ်အရာမၞိဟ်ကရေၚ်ဍာဲ ဥူဗညာ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“၂၀၂၁ အခိၚ်သီအဝဵုတုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန်လက်ကြဴဏံဂှ် ဟိုတ်နူပေါဲဗတိုက် တိဍာ်ဒၞာဲပိုဲတံဏံ အခေါၚ်အရာကမၠောန်နာနာ လီုလာ်အာ။ ညးဍုၚ်ကွာန် မံၚ်လ္တူဍုၚ် ကြပ်အိုတ်အာ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဒှ်အာရဲဒဴပၞာန်အိုတ်။ ဟိုတ်နူဒးမံၚ်အာ အကြာဂြိုပ်ဒဵုတံတုဲ အခေါၚ်အရာ ပရေၚ်ပညာကီု ပရေၚ်ကမၠောန် သၟတ်တံ ဆုတ်ယောၚ်အာဗွဲမလောန်။ ဆုတ်ယောၚ်အာဟီုတှ်ေ ပရေအ်အိုတ်စောန်။ အဓိက ဟိုတ်နူပရေၚ်ပၞာန် ပရေၚ်ပၞာန်ဂှ် ဒှ်ဍာံပြကွေံ” သာ်ဝွံသ္ဂးရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကာလစပ္တံဖောအ်ဗြဳတိုန်ဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်စရၚ်မာဲဗၠေတ်မှာရာဂးတုဲ ဒပ်ပၞာန် ဟိုတ်နူသီထောံအဝဵုဍုၚ်နကဵုလွဟ်ဂှ်တုဲ အလုံဍုၚ်မွဲ သွာၚ်နာနာဇဳဒိုဟ် ကြေပ်ဂြတ်အာအိုတ်ရ။
အတိုၚ်လိက်ကံက်တၚ်နၚ် UNDP မ္ဂး အကြာတၚ်ကော်ဆောနာနာတံဏံ သၟတ်တံဂှ်ဗွဲတၟေၚ် ညးမံၚ်ပ္ဍဲဒေသရးတံကီု အကြာပရေၚ်ပညာဘာဗတောန်လိက်အောန်မံၚ်ဂှ်လေဝ် စိုတ်မိက်ဂွံဖန်ဗဒှ်ပၞော်တၟိတံ ဇြဟတ်ခိုဟ်မံၚ်ဏီဂှ် ဂွံဆဵုလဝ်ရောၚ်သ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူပၟိက်နွံကၠုၚ်ဂှ်ရ သၟတ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံ နဒဒှ်တၠကမၠောန်ညးဖန်ဗဒှ်ပၞော်တၟိတံ မ္ဒးတန်တဴအာတုဲ ဒးပါဲတးအာ ပရေၚ်တာဒၞာမာတ်ဆိုအ်လဝ် သွက်ဂွံပါလုပ်ပ္ဍဲအကြာဗွိုၚ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကဵုဂကောံမၞိဟ်တံဂှ် ပၟိက်ဇၞော်မံၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဏံ ထံက်ထ္ၜးကဵုလဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြန်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Simsa Kasa Multimedia