နေပျဳဒဝ်၊ မာတ် ၃
ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳတၟိဏအ်မ္ဂး သွက်ကဏ္ဍပရေၚ်မဳဒဳယာပရိုၚ်မ္ဂး စပ်ကဵုလလောၚ်တြးပရိုၚ်ကေုာံ ကလေၚ်တြးဝါဒတံဂှ် နူကဵုကံၚ်သဳစဵုဒၞာကောန်ဂကူကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီု (ကာလုံ) ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဒက်ပ္တန်လဝ်ဂကောံတုဲ ညးတာလျိုၚ်ပၞာန်တံ သ္ကိုပ်သ္ကကေတ်အာတာလျိုၚ်ရောၚ်။
အတိုၚ်လိက်အမိၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ လလောၚ်တြးလဝ် ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၇ မ္ဂးဒက်ပ္တန်လဝ် “ဂကောံတြးတၞးလိက်ပရိုၚ် (Information Sheet) ကေုာံ ကလေၚ်ပ္လန်လလောၚ်တြးပရိုၚ်” ပ္ဍဲဂိတုဂျာန်နဝါရဳ ၃၁ တေံဂှ် ဥူအံၚ်လေၚ်ဒွေဝ် သ္ကိုပ်ကေၚ်ကာ(ကာလုံ) ပတိတ်လဝ်အမိၚ် မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲဂကောံဏံ ဒုဝန်ဇၞော်ဌာနစဵုဒၞာ သ္ကိုပ်ပၞာန်အံၚ်မျဵုတ ကေတ်တာလျိုၚ် နဒဒှ်သ္ကိုပ်ဂကောံတုဲ ညးတာလျိုၚ်သွာၚ်ပၞာန် ၅ တၠ၊ သွာၚ်ဌာနနာနာ ၅ တၠ ကေုာံ ညးတာလျိုၚ်ဗၠာဲသၟိၚ် ၂ တၠ သီုဖအိုတ် ဒှ်ကောန်ဂကောံ ၁၂ တၠရ။
တာလျိုၚ်ဂကောံဂှ်မ္ဂး လတူအလဵုအသဳ နူဂကောံရပ်လွဟ် ပလီုပလာ်ဍုၚ်တံပတိတ်မံၚ်ပရိုၚ် ဒစဵုးဒစးမံၚ်နာနာသာ်ဂှ် သွက်ဂွံဝေၚ်ပရိုၚ် (Information Operation) ရောၚ်။
တုဲပၠန် သွက်ဂွံကလေၚ်ဗတိုက်ပလီု ပရိုၚ်မဳဒဳယာကေုာံ ဂကောံဒစဵုဒစးတံ ဗွဲမဂတာပ်အခိၚ်မာန်ကီု သွက်ဂွံတြးအာဝါဒပရိုၚ် အလဵုအသဳကဵုဒပ်ပၞာန် ပ္ဍဲဇာဖိုၚ်မှာဇန် (Social Media) တံ နဲကဲစုၚ်ၚ်သၠဲသၠဲလးလး ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာ ဇရေၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ပရိုၚ်နူကဵုလိက်ပရိုၚ်အလဵုအသဳတံ စပ်ကဵုမူဝါဒအရာတင်ကိစ္စဇၞော်တံမ္ဂး နဲကဲတၟိသွက်ဂွံချူအာ နကဵု ၄ ဘာသာ ဗၟာ၊ အၚ်ဂလိက်၊ ရတ်ယှာ ကေုာံ ကြုက်တံတုဲ ပလံၚ်ဗစိုပ်အာ ရုၚ်ကလုတ်ကေုာံ ရုၚ်ကလုတ်ပၞာန်ဂမၠိုၚ်ရောၚ် ။
သွက်ဂွံ သၠုင်ပတိုန်စိုတ်ဓာတ် ကောန်ပၞာန်၊ ဂကောံသ္ၚိကၟိန်ပၞာန် ကေုာံကောန်ကမၠောန်အလဵုအသဳတံ ညံၚ်ဂွံမၞုံကဵု သ္ဇိုၚ်စိုတ်ဓာတ်ခိုၚ်ဗိုန် ချူပတိတ်လလောၚ်တြးအာ ပရိုၚ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳတၟိမ္ဂး စွံလဝ်ပရေၚ်ဂီုကၠီု အဆံၚ်သၠုၚ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်သွက်ဂွံရပ်စပ်ထိၚ်ကြာပ်အာ ကဏ္ဍမဳဒဳယာပရိုၚ်ရောၚ် ညးအုပ်ကာကံၚ်သဳမဳဒဳယာပရိုၚ်ဗၠးၜးဗၟာ ဥူတိုဝ်ဇြဝ်လာတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“အလဵုအသဳတၟိဏအ် ကဏ္ဍမဳဒဳယာဂှ် စွံလဝ်အဆံၚ်ဂီုကၠီုအဓိက၊ ဟိုတ်ဂှ်မ္ဂး သ္ကိုပ်ဂကောံဏအ်ဂှ် ဒှ်ဒုဝန်ဇၞော် ဌာနစဵုဒၞာရ။ ဣဏအ်ဝွံ မဳဒဳယာဂှ် ဒပ်ပၞာန်ရပ်စပ်တုဲ ပထမအိုတ် စွံအာကာပၞက် ပရေၚ်ဂီုကၠီုရ။ တုဲပၠန် သွက်ဂကောံဂၠးကဝ်တံဂှ် ပတိတ်အာ ၄ ဘာသာ၊ ဗၟာ ကဵု အၚ်ဂလိက်ဂှ် ကၠောန်ဒၟံၚ်လၟိုန်တုဲ လၟုဟ်ဗွဲတၟေၚ် ဘာသာကြုက်ကဵု ရတ်ယှာတံ ထပ်ပါကၠုၚ်။ မိက်ဂွံသ္ဂးဂှ် အလဵုအသဳဂှ် ဗီုလဵုအာအာ ပရေၚ်ပရိုၚ်တံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဟေၚ် ဆက်ရပ်စပ်အာရောၚ် အဲညာဏ်ကေတ်။” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူ ကလေၚ်ဖန်ဖက်ရပ်စပ်အာ ပရေၚ်မဳဒဳယာပရိုၚ်တံဗိုန်န်ဗတ်တ်တုဲ အခေါၚ်ဗၠးၜးမဳဒဳယာဂှ် ပဵုတုဲဒးဒုၚ်ပလီုပလာ် ကၟာတ်လဒဵုအာမာန်ရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံထမံက်ထ္ၜးပရိုၚ် ဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ပရေၚ်ဓရ်ဍာံရ ကၠောန်အာတုဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာအခေါၚ်ဟီုဂးချူဆန် ဗၠးဗၠးၜးၜးတံဂှ် တၚ်ခိုဟ်မွဲသာ်မှ သွက်ဂွံဆဵုညာတ်အာဟွံမွဲရောၚ် ဥူတိုးဇော်လတ်ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပြဟ်ဟ်ဏအ်လေဝ် ပ္ဍဲကဵုဇာဖိုၚ်မှာဇန်နာနာဂှ် ရဲထံက်ဂလာန်ဒပ်ပၞာန်တံ ချူကၠောန်ပရိုၚ်ဗၠေတ်တ်ကီု တြးဝါဒလေဝ် နွံမံၚ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲဂကောံလလောၚ်တြးပရိုၚ်ကေုာံ ကလေၚ်တြးဝါဒတံဂှ် ညးတာလျိုၚ်နူကဵုရုၚ်သၞောဝ်ပၞာန်၊ ရုၚ်ကာလုံ၊ ဌာနပရေၚ်ဆက်ဆောံညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံသ္ကိုပ်စၞောန်ပ္ညုၚ် ပိတၠတံ ပါလုပ်မံၚ်အိုတ်ရ။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် သ္ကိုပ်စၞောန်ပ္ညုၚ် နူရုၚ်ပရေၚ်ဆက်ဆောံညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံလဝေၚ်စိုတ်ဓာတ်ပၞာန်၊ ဒပ်ဂီုကၠီုပၞာန်၊ ဌာနနဲကဲပညာ ရုၚ်ဝန်ဇၞော်ကေၚ်ကာအပ္ဍဲဍုၚ်၊ သ္ကိုပ်ဗိုလ်ဇၞော်ဗၠာဲသၟိၚ်ကေုာံ သ္ကိုပ်စၞောန်ပ္ညုၚ် နူဌာနဂီုကၠီုသိုက်ဖာ (Cyber Security) တံလေဝ် ပါလုပ်မံၚ်ရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ တေံလေဝ် သွက်ဂွံမၚ်ရံၚ်စၟဳစၟတ်အာ ပရေၚ်ဟီုဂးမံၚ် လ္တူအေန်တာနိတ် ပွိုၚ်၂၄ နာဍဳဂှ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဒက်ပ္တန်လဝ်ကမ္မတဳမွဲကီုရောၚ်။
ပ္ဍဲအခိၚ်သီအဝဵုဏအ် ညးမချူပါ်ပါဲမံၚ် လတူဇာဖိုၚ်မှာဇန်နာနာတံဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ရပ်စပ်ဖျေံကၠုၚ်ထံၚ်အဆက်က် မဒှ်ရ။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ပရဝ်ဂျက်အေန်တာနိတ်ဗမာမ္ဂး အကြာပွိုၚ် ၃ ဂိတုဏအ် ဟိုတ်နူချူပတိတ်ပရိုၚ် ပရေၚ်ပေါဲရုဲမာဲအလီပ္ဍဲအန်လာၚ်တံဂှ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန်မၚ်ရံၚ်ပွိုၚ် ၂၄ နာဍဳတုဲ ရပ်စပ်ကေတ်ကၠုၚ်လဝ်အရေဝ်ရောၚ်။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI