ပွမကဵုစၟတ်သမ္တီ မဝ်ဗာၚ်ဖုၚ်တံဂှ် သွက်ပရေၚ်ဂီုကၠီု မုဒးစွံသတိထေက်သာ်လဵုရော

မတ်မလီု၊ ဂိတုမာတ် ၇
လ္တူရဲဒစဵုဒစးမံၚ် သၞောတ်တၠအဝဵုပၞန်ဂှ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဗမာ ဍဵုဍိုက်ကၠုၚ်မံၚ် နကဵုယန္တရာဒဳဂျေတ်တေလ် နာနာသာ်တံတုဲ ပြဟ်ဟ်ဏံ နူကဵုမဝ်ဗာၚ်ဖုၚ်တံမွဲကဆံၚ် သွက်ဂွံဗက်ထံၚ်ပရိုၚ် ဂွံဍံၚ်ဗက်ဒၞာဲဇိုၚ်မာန်ဂှ် ဖန်ဇန်ကၠောန်ကၠုၚ်မံၚ် သၞောတ်မွဲရ။

သုၚ်စောဲအာ စၟတ်သမ္တီ IMEI နူကပေါတ်ဆက်စၠောံ ဖုၚ်မဝ်ဗာၚ်ကေုာံ ကပေါတ်ဆက်စၠောံတံတုဲ နကဵုသၞောတ် ဒှ်သက်သဳ CEIR ကပေါတ်မဝ်ဗာၚ်ဂှ် နူကဵုဗဟဵုမွဲဒၞာဲ သွက်ဂွံစၟတ်သမ္တီလဝ်ရောၚ် နူကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန် လလောၚ်တြးလဝ် ပ္ဍဲလိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒ ညးတံ ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၅ ဂှ်ရ။

မဂၞန် IMEI ၁၅ မ ပ္ဍဲဇၟာပ်ဖုၚ်ဂှ် ဒးစၟတ်သမ္တီအာ နကဵုသၞောတ် CEIR တုဲ သွက်ဂွံဆက်စၠောဲသုၚ်စောဲအာ ဇာဖိုၚ်ဆက်စၠောံ အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် သွက်ဂွံကံက်အခေါန် ကေုာံ ဆေဝ်ဒဝ်အာ ကပေါတ်ဟွံလုပ်သၞောဝ်တံရောၚ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ထ္ၜးလဝ်ဟိုတ်ရ။

ဆဂး ယဝ်ရရံၚ်အာ လပါ်ပရေၚ်ဂီုကၠီုဒဳဂျေတ်တေလ်မ္ဂး လပါ်လက်ကရဴ စၟတ်သမ္တီလဝ်ဏံဂှ်  ယန္တရာသွက်ဂွံဗက်ထံၚ်ပရိုၚ် ဂၠိုၚ်နူဟိုတ်မထမံက်ထ္ၜးလဝ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ဂကောံ Myanmar Internet Project (MIP) ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ပရေၚ်ဂီုကၠီုဒဳဂျေတ်တေလ်မ္ဂး ဘဲအန္တရာယ်သွက်ဂွံဗက်ဍံၚ်ဒၞာဲဇိုၚ် ဇၞော်ကၠုၚ်မာန်ဂှ်ကီု၊ သွက်ဂွံဗက်ထံၚ်ပရိုၚ်မၞိဟ်ဂၠိုၚ်ၚ် လောဲသွာကၠုၚ်ဂှ်ကီု၊ သွက်ဂွံကၟာတ်ဆိုအ်ဒၞာဲပွန်တံ လောဲသွာဂှ်ကီု သီုကဵုအန္တရာယ်ဒးဒုၚ်လုပ်ထိၚ်ချုက်ဖုၚ် ကေုာံ ဒှ်ကၠုၚ်ဒၞာဲပွန် ဟက်ကာတံမာန်ရောၚ် MIP ကဵုလဝ်သတိရ။

အတိုၚ်အစဳဇန် E-ID ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဂှ် နူအခိၚ်စၟတ်သမ္တီ သေမ်ကာဒ် (SIM Card) တေံဟေၚ် သုၚ်စောဲလဝ် မဂၞန်စၟတ်သမ္တီ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ တုဲတုဲရတုဲ တၚ်နၚ်ဇဳဝ (Biometric) ကောန်ဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဂှ် ညးတံဂွံလဝ်တုဲတုဲရောၚ်။ အခိၚ်စၟတ်သမ္တီ IMEI ပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး မဂၞန်စၟတ်သမ္တီ သေမ်ကာဒ် ကဵု IMEI ပံၚ်စပ်အာတုဲ ညးလဵုသုၚ်စောဲမံၚ်ဂှ် ညးတံတီကေတ်အာ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ရောၚ်။

သေမ်ကာဒ်ဖုၚ်မွဲမဂှ် အောန်အိုတ် ဆက်စၠောံမံၚ်ကဵု တိုၚ်တာဝါ ၃ တိုၚ် မၞုံကြပ်ပ်တံတုဲ ယဝ်ရသုၚ်စောဲ “Triangulation Method” မ္ဂး ညးသုၚ်စောဲမံၚ်ဖုၚ် နွံမံၚ်ဒၞာဲလဵုဂှ် ဗက်ဒၞာဲဇိုၚ်မာန် ဇြဟတ်သၠုၚ်ကၠုၚ်ရောၚ် MIP ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

တုဲပၠန် ယဝ်ရဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု IMEI တုဲ ကၟာတ်ဆိုအ်ထောံမ္ဂး ဖုၚ်ဂှ် သုၚ်စောဲဇာဖိုၚ်ဆက်စၠောံ သၟဝ်တဲကဝ်မယှေန်ပၞာန် ထိၚ်ချုက်လဝ်တံ ဟွံဂွံပုဟ်။ အခိၚ်စၟတ်သမ္တီ IMEI ဂှ်လေဝ် ဂကူဖုၚ် (Model) ကေုာံ ကပေါတ်ဂကူ Hardware နာနာတံဂှ် သီဒေပ်လုပ်အာပ္ဍဲစရၚ်အလဵုလဵုတုဲတုဲ မဒှ်ရ။

ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ ယဝ်ရ Spyware မလုပ်စိုပ် ဂကူဖုၚ်တံနွံမ္ဂး စွံလဝ်ပွန်ကဵု ညးသုၚ်စောဲဖုၚ်တုဲ  ဒးဒုၚ်ဍံၚ်ဗက်အာဒၞာဲဇိုၚ် နူဒၞာဲဇမ္ၚောံမာန်ရောၚ် MIP ထံက်ထ္ၜးကဵုလဝ်သတိရောၚ်။

ဟိုတ်နူပရေၚ်ဂီုကၠီုဍိုန်လျတုဲ ယဝ်ရဒးဒုၚ်ဖံက်လုပ်အာမ္ဂး တၚ်နၚ်ဇၟာပ်ပူဂဵုတံဂှ် စိုပ်အာပ္ဍဲတဲဖျာဒမၠုတံမာန်တုဲ ပရေၚ်လီသြန် ကေုာံ ပရေၚ်ကမၠတ်တၚ်နၚ်ပူဂဵုတံလေဝ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ်။

ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးသုၚ်စောဲဖုၚ်တံ ပွမကော်ဖုၚ်တိုက်ရိုက် နကဵုသေမ်ကာဒ်ဂှ် ၜိုတ်သ္ပမာန် ညံၚ်ဂွံဝေၚ်ပါဲအာတုဲ သုၚ်စောဲအာ ဝိုၚ်ဖိုၚ် (Wi-Fi) မွဲကဆံၚ် အက်ပလဳကေယှေန် မၞုံကဵုလိက်ပၞုက် ညံၚ်ရဴ Signal တံဂှ် ညးတံ ကဵုလဝ်ကသပ်ရ။

ဗီုရုပ်၊ လိက် ကေုာံ ဆက်ဆောံ ကိစ္စဇၞော်ဇၞော်တံဂှ် ညံၚ်ဟွံဂွံသီစွံလဝ် ပ္ဍဲဖုၚ်တိုက်ရိုက်တုဲ ညံၚ်ဂွံဒေပ်စွံအာလဝ် ပ္ဍဲ Cloud Storage မၞုံကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုခိုၚ်င်မွဲ မဒှ်ရ။

အခိၚ်နွံပၟိက်မ္ဂး ဒးပံက်စွံလဝ်ဖုၚ် နကဵု Airplane Mode တုဲ ဒးပိုတ်ထောံလဝ်အဆက်ယာယဳကဵု တိုၚ်တာဝါ လအ်လအ်တုဲ သွက်ဂွံဖျေံစိုတ်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုမ္ဂး ဒးဒေပ်စွံလဝ် နကဵု Aluminium Foil တုဲ ဒးပိုတ်ထောံလဝ်အဆက် အကြာဖုၚ်ကဵု တိုၚ်တာဝါတံရောၚ်။
တုဲပၠန် ကပေါတ်မဝ်ဗာၚ် ဟွံဂွံစၟတ်သမ္တီလဝ် IMEI တံဂှ် ညံၚ်ဟွံဂွံစုတ်သုၚ်စောဲသေမ်ကာဒ်တုဲ ထေက်ကဵု ဒးဆက်စၠောံသုၚ်စောဲအာကဵု ဝိုၚ်ဖိုၚ်ကီု နူကဵုအက်ပလဳကေဝ်ယှေန်တံ အာတ်ဒၞာဲဝါဲစိုပ်မံၚ်ဂှ်လေဝ် ယဝ်ရပၟိက်ကိစ္စဟၟဲမ္ဂး ကဵုအခေါၚ်ဟွံထက်ပုဟ်။

ပ္ဍဲမသုၚ်စောဲ Two Step Verification (2FA) ဂှ်လေဝ် ညံၚ်ဟွံဂွံသုၚ်စောဲ SMS ကၠုၚ်နူသေမ်ကာဒ်တုဲ ညံၚ်ဂွံသုၚ်စောဲအာ နဲကဲဂွံဖျေံစိုတ် ညံၚ်ရဴ Google Authenticator တံ၊ ကိုပ်ကၠာဟွံဂွံစၟတ်သမ္တီ IMEI ဏီဂှ် တၚ်နၚ်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲဖုၚ်တံဂှ် ဒးပြံၚ်စွံဒၞာဲဂီုဂီုကၠီုကၠီုတုဲ ဒးဇိုတ်ပလီုသ္အးထောံလဝ် အပ္ဍဲဖုၚ်သီုဖအိုတ်ရောၚ်။

သွက်ဖုၚ် Android တံဂှ် ဒးစၟတ်စၟဳအာ ကၠောန်စုတ်လဝ် Encrypt နွံဟၟဲတုဲ ယဝ်ရဟွံဂွံကၠောန်ဏီမ္ဂး ညံၚ်ဂွံကၠောန်လဝ်ကီု၊ Lock Screen ဂှ်လေဝ် ဒးကၠောန်လဝ်ဟေၚ်တုဲ ညံၚ်ဂွံသုၚ်စောဲ VPN ဖျေံစိုတ်လၟိုန်၊ နူကဵု MIP ကဵုလဝ်နဲကဲပရေၚ်စဵုဒၞာ ဆေၚ်စပ်ကဵုသၞောတ် CEIR တံရ။

လပါ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ဂှ်မ္ဂး ဖုၚ်မသုၚ်စောဲမံၚ်လၟုဟ်တံဏံ ညးတံစုတ်ကဵု ပ္ဍဲစရၚ်အခေါၚ်သုၚ်စောဲ သၞောတ် CEIR အလဵုလဵုရောၚ်၊ ညံၚ်ဂွံလုပ်အာစရၚ်ဂှ် တ္ၚဲလက်ကရဴအိုတ်စွံလဝ် ဂိတုမာတ် ၃၁ တုဲ ဒးစုတ်သုၚ်စောဲလဝ် သေမ်ကာဒ်ကဵု ဇာဖိုၚ်ဆက်စၠောံတံရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။

စနူဂိတုဨပြဳ ၁ ဂှ်တုဲ ဖုၚ်ဟွံပါပ္ဍဲစရၚ်တံဂှ် အပ္ဍဲပွိုၚ် ၃၀ တ္ၚဲဟေၚ် ဂွံအခေါၚ်ယာယဳ ဆက်စၠောံသုၚ်စောဲအာတုဲ ပ္ဍဲကာလဂှ်ဟေၚ် ယဝ်ရပၠုပ်ထောံအခေါန် ကေုာံ ဒဏ်သြန်တံမှ ဂွံအခေါၚ်ဆက်သုၚ်စောဲအာရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြးဂှ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်

Photo – Social Media