နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုမာတ် ၈
အကြာအလဵုအသဳတၟိကေုာံ စၠတ်ဓဝ်ဂတတေံမ္ဂး ဆၜိုတ်ဂတးဂတန် ထိၚ်ကြာပ်အာဟွံသေၚ်တုဲ ကံၚ်သဳဒုၚ်တေၚ်ဗၚ် နူကဵုသမ္မတ ဒက်ပ္တန်လဝ်ဂှ်လေဝ် မံက်ကၠုၚ်ဏောၚ်တုဲ ဒှ်ကၠုၚ်အကာဲအရာ က္ဍိုပ်ဖဴပိမ ရောၚ်။
အတိုၚ်တၚ်တုပ်စိုတ် စၠတ်ဓဝ်ဆေၚ်စပ်တံတုဲ အလဵုအသဳ သွက်ဂွံဒုၚ်ကေတ်တာလျိုၚ် ကၟိန်ဍုၚ်တံဂှ် ဒးကေတ်တာလျိုၚ် ထမံက်ရုပ်ရဴကၠောန်အာ ကိုန်အစဳဇန်ကောန်ဂကူ သွက်သၞာံဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ရောၚ် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲကောံဓရီု ကဝ်မယှေန် ကိုန်အစဳဇန်ကောန်ဂကူ ကၠောန်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၆ ဂှ်ရ။
ရန်တၟံကိုန်အစဳဇန်ဇၟာပ်ကဏ္ဍ ကေုာံ သွက်ဇၟာပ်ဒေသတံ ညံၚ်ဂွံအံၚ်ဇၞးအာဂှ် အကြာအလဵုအသဳကဵု စၠတ်ဓဝ်တံ ဒးပ္ညဳပ္ညပ်ပံၚ်တောဲ ကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးလဝ်ရ။
ဣဏံဂှ် အကြာစၠတ်ဓဝ်ကဵု အလဵုအသဳမံက်တိုန်ကၠုၚ် နူပေါဲရုဲမာဲ ဒပ်ပၞာန်ပၠတရဴလဝ်ဂှ် ဒှ်သဘဴဂတးဂတန် ညံၚ်ရဴထိၚ်ကြာပ်အာ ညးသ္ကံရောၚ် ကၠိုဟ်ကေတ်မာန်ရ။
ပ္ဍဲကံၚ်သဳဒုၚ်တေၚ်ဗၚ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာဏံမ္ဂး မၞိဟ်နူဒပ်ပၞာန်တံ လုပ်ကၠုၚ်ပၠတရဴဏောၚ်ဒှ်တုဲ ကလေၚ်ထိၚ်ချုက်လဝ် သၞောတ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတုဲ အကာဲအရာဗီုပြၚ်သွက်ဂွံထိၚ်ကြာပ်အာ စၠတ်ဓဝ် ကေုာံအလဵုအသဳရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ပါ်ပါဲထံက်ထ္ၜးမံၚ်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၃ လောန်ကၠုၚ်တေံ ကံၚ်သဳစဵုဒၞာကောန်ဂကူ ကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီုဒပ်ပၞာန်တံ ခၞံချူလဝ် ဥပဒေကံၚ်သဳဒုၚ်တေၚ်ဗၚ်ကၟိန်ဍုၚ် တုဲ စၠတ်ဓဝ်ကဵု အလဵုအသဳတၟိဂတတေံမ္ဂး ညံၚ်ရဴဗီုကၠာတေံ ဟွံသေၚ်ရပုဟ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အတိုၚ်ဥပဒေဏံ သမ္မတတိုန်ကၠုၚ်လဝ် နူပေါဲရုဲမာဲဒပ်ပၞာန် ဂှ် သွက်ဂွံကဵုအာကသပ် ပ္ညဳပ္ညပ်အာ တာလျိုၚ်ကမၠောန်အလဵုအသဳ ကေုာံ စၠတ်ဓဝ်တံမာန်ဂးတုဲ ဒးဒက်ပ္တန်အာ ကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် မၞုံကဵုကောန်ဂကောံ အောန်အိုတ် ၅ တၠတံရောၚ်။
တာလျိုၚ်ကမၠောန်အလဵုအသဳ မဒှ်ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ ပရေၚ်အုပ်လဒမ်သၞောဝ်ဓဝ် ညံၚ်ဂွံစိုပ်တရဴ သီုကဵုပရေၚ်ဆက်စၠောံ ဂၠးကဝ်၊ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကေုာံ တာလျိုၚ်ချူခၞံဥပဒေ ကမၠောန်စၠတ်ဓဝ်တံဂှ် ကဵုလဝ်တာလျိုၚ် ကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ရပ်လဝ်အခေါၚ်အဝဵု သီုဒၞာဲဖအိုတ်တုဲ အကြာစၠတ်ဓဝ်ကဵု အလဵုအသဳတံ ပရေၚ်ထိၚ်ကြာပ်အာညးသ္ကံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ် က္ဍိုက်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ဂလာန်ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်ဟီုဏာဂှ် ဒှ်ဆၜိုတ်လ္တူကျာသၟးရ။ အပ္ဍဲကြက်ရှ်သာဍာံဍာံမ္ဂး အကြာစၠတ်ဓဝ် ကဵု အလဵုအသဳ ပရေၚ်ဂွံထိၚ်ကြာပ်အာညးသ္ကံဟီုဂှ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန် ဟွံသေၚ်တုဲ လ္တူစၠတ်ဓဝ် ကေုာံ အလဵုအသဳဂှ် ကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ရပ်ချုက်လဝ်အဝဵု သီုဖအိုတ်ဏောၚ်။ ကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ်ဏံ ထၜးပၟတ်သာ်တ္ၚေက်မှ တုပ်စိုတ်မှ ကိုန်အစဳဇန်တံ ကၠောန်အာဂွံဏောၚ်။ မုကမၠောန်ကၠောန်ကၠောန်။ အတိုၚ်ဗီုဏံ ရပ်ထိၚ်ချုက်လဝ်အဝဵုတုဲမှ ဟီုလဝ်အရေဝ် လပါ်သၟဝ်တံ ဒးထိၚ်ကြာပ်အာ ညးသ္ကံကေတ်တ်ဏောၚ် ဣဏံဂှ် ဟွံဒှ်သဘဴတၠုၚ်လအာ လပါ်ခိုဟ်ပုဟ်၊ ဒှ်သဘဴသွက်ဂွံထ္ၜးစဟေၚ် ဟီုဂွံရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲကဵုတင်ရန်တၟံ ဥပဒေကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ်ဟီုမ္ဂး သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဗော်ဇဳ နွံကဵုစေဝ်ပၞောန် ညံၚ်ဂွံခိုၚ်ကၠိုက်၊ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳကေုာံ ဖိတ်ဒရေဝ်၊ သွက်ဍုၚ်ကွာန် ဂွံရာၚ်ဆာဲမိပ်မြဟ်ကေုာံ စၞစဇွောံမ ဂွံဂၠိုၚ်တိုန်အာတံဂှ် ထ္ၜးလဝ်ဟိုတ်ရ။
အခိၚ်အာပ်ပြာပ်ကဵုတာလျိုၚ်မ္ဂး အတိုၚ်လၟေၚ် ဥပဒေသၞောဝ်သ္ဇိုၚ် အဝဵုပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ကေုာံ အဝဵုပရေၚ်စဳရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ် ပါ်ပရး အပ်ပြာပ်လဝ်ကဵု စၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်တံဂှ် ညံၚ်ဟွံဂွံယုတ်ဒေက်အာ အတိုၚ်ရန်တၟံဥပဒေဏံ အပ်ပြာပ်အခေါၚ်အဝဵု ကုသမ္မတရောၚ် သ္ဂးရ။
ဣဏံဂှ် လ္တူစၠတ်ဓဝ်၊ အလဵုအသဳကေုာံ ဂကောံစဳရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်တံ သီုဖအိုတ် နူကဵုအနာဂတ်ဍုၚ်ဗၟာ ပေါဲရုဲမာဲမံက်တိုန်ကၠုၚ်မ္ဂး နူကဵု ကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ်ဏံ လုပ်ကေတ်အခေါၚ်ကေုာံ လုပ်အုပ်လဒမ် ထိၚ်ချုက်အာရောၚ် ကံၚ်သဳသၟာသၞောဝ်ဓဝ်ဍုၚ် (ရှေ့နေများကောင်စီ) ဍုၚ်ဗၟာ ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရောၚ်။
အတိုၚ်ဥပဒေကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ်မ္ဂး သမ္မတဂှ် ဒးခါန်ကၞက်ကဵု ဥက္ကဌကံၚ်သဳ ဂှ်တုဲ အတိုၚ်လၟေၚ်အဂႅလက်ကျှန် နိဂီုဍုၚ်မ္ဂး လစှ်ေ နူသမ္မတဂှ် ပူဂဵုတံဏံ နကဵုလၟေၚ်မွဲ လၟေၚ်ၜါ ကေတ်ကၠုၚ်ဒၞာဲ နွံမံၚ်လ္တူသီုဖအိုတ်ရောၚ် ပရေၚ်ပါ်ပါဲတံ နွံမံၚ်ပၠန်ရ။
ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံပၠန် လ္တူစၠတ်ဓဝ်ကေုာံ အလဵုအသဳတံဂှ် ဟိုတ်နူ ကေတ်လဝ်အဝဵု နာနာသာ်တုဲ ဒှ်အာဗီုပြင်ညံၚ်ရဴ သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ထိၚ်ချုက်လဝ် အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပဵုတုဲပရေအ်အာနူဏံဏီရောၚ် ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲအခိၚ်ကာလခြာဟွံလအ်မ္ဂး အလဵုအသဳတၟိ သၠောဲပြံၚ်ဒုၚ်အာပ် ကေတ်တာလျိုၚ်ကၟိန်ဍုၚ်တုဲ ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ လၟေၚ်သၞာံ ကၠောန်လဝ် ကမၠောန်ကေုာံ ကိုန်အစဳဇန်တံ စနူသၞာံ ၂၀၂၁ နူစ ညးကေတ်ကၠုၚ် လဝ်တာလျိုၚ်တေံဂှ် ညံၚ်ဂွံတုဲဒှ်ပိုတ်သ္ကုတ်အာ ဂစာန်ကၠောန်အိုတ် ညိ ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ဟီုလဝ်ရ။
တုဲပၠန် ကိုန်အစဳဇန် ကၠောန်ကၠုၚ်မံၚ်အဆက်ဆက်တံ ဆက်ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴဂှ်လေဝ် ဒးအပ်ပြာပ်သၠောဲပြံၚ်အာ နကဵုလိက် စၟတ်သမ္တီတုဲ အတိုၚ်အခိၚ်စၟတ်လဝ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံတုဲဒှ်စိုပ်ဒတုဲ ဒးဂစာန်ကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးရ။
ကိုန်အစဳဇန်ကောန်ဂကူ အတိုၚ်သ္ပလဝ်ဒတန်ဂှ် နကဵုတၚ်တုပ်စိုတ် စၠတ်ဓဝ်နာနာ ပ္ဍဲကဵုထမံက်ရုပ်ရဴကၠောန်အာဂှ်မ္ဂး လပါ်အလဵုအသဳ၊ ဌာနတံဂှ် ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵု အတိုၚ်အၚ်္ဂလကျှ်န် ကိုန်အစဳဇန်တံမာန် ဒးစၟဳစၟတ်ထိၚ်ကြာပ်အာ ကဆံၚ်ကဆံၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲကောံဓရီု ဟီုလဝ်ရ။
အလဵုအသဳ ကၠောန်ကိုန်အစဳဇန်ဒှ်ဒှ်၊ စၠတ်ဓဝ် သ္ပဒတန်သၞောဝ် ဥပဒေဒှ်ဒှ် ယဝ်ရကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ဟွံတုပ်စိုတ်မ္ဂး ကၠောန်ဟွံဂွံတုဲ သီုကဵု ဒးဒုၚ်ကၟာတ်ပိုင်ခြာအာမာန်ရောၚ် ဥက္ကဌ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်တွဵုရးမန် နာဲမန်သာၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ကမၠောန်အလဵုအသဳ သ္ပလဝ်ဒတန်ဒှ်ဒှ် ကိုန်အစဳဇန်တံဒှ်ဒှ် ဥပဒေစၠတ်ဓဝ်သ္ပလဝ်ဒတန်ဒှ်ဒှ် ယဝ်ရကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ဟွံတုပ်စိုတ်မ္ဂး ဆက်ကၠောန်အာဟွံဂွံ အကာဲအရာဒှ်မံၚ်ဗီုဏံရ။ ဟွံသေၚ်မ္ဂး နကဵုနဲကဲမွဲပၠန် နူကဵုကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ဖျေံကဵု- ဣဏံဂှ်ကၠောန်ကဵု၊ ဥပဒေဏံသ္ပဒတန်ကဵု။ တုဲပၠန် အလဵုအသဳလေဝ် ကိစ္စဏံရကၠောန်အာ၊ ကိစ္စတေံလ္ပကၠောန် နကဵုအဝဵုဗီုပြၚ်နာနာတံ ထိၚ်ချုက်လဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတုဲမှ ပိုင်ခြာကၟာတ်လဝ် သီုစၠတ်ဓဝ်ဏံ သီုအလဵုအသဳဏံမာန်ရောၚ် အကာဲအရာဒှ်မံၚ်ရ။ အိုတ်ကၞောတ်မ္ဂး အတိုၚ်ပိုဲမဟီုမံၚ် ကမၠောန်ညးတံကၠောန်ဂှ် ဒှ်ပွမကလေၚ်ထိၚ်ချုက်ထောံ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဟေၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ညးဇၞးမာဲ နူပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တံဂှ် စနူသတ္တဟတတိယ ဂိတုမာတ်ဏံတုဲ နူကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန် သွက်ဂွံကော်အာ ကောံဓရီု အလန်ပထမ လၟေၚ်ဍာံ ဇၟာပ်စၠတ်ဓဝ်အလန်တတိယဂှ် ကံၚ်သဳစဵုဒၞာ ကောန်ဂကူကေုာံ ပရေၚ်ဂီုကၠီု လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲပေါဲရုဲမာဲသၞာံ ၂၀၂၀ လောန်ကၠုၚ်တေံ ထ္ၜးဟိုတ် မာဲဟွံဗဗွဲဓဝ် (မာဲအလီဂး)တုဲ ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်လဝ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ် ပလီုထောံ သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် စၠတ်ဓဝ်အလန်တတိယဂှ်လေဝ် ဟွံဒှ်ကော်လဝ်ပုဟ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ နူကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန် သ္ကိုပ်သ္ကကၠောန်လဝ် ပေါဲရုဲမာဲ သ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်တံ သွက်ဂွံကော်ကောံဓရီုစၠတ်ဓဝ်ဂှ် စၟတ်သမ္တီနဒဒှ် အလန်တတိယတုဲ နူဂှ်မွဲကဆံၚ် စနူဂိတုဨပြဳမ္ဂး သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳမွဲ မဒှ်ရောၚ်။
ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဒုၚ်ဓယံက်ဒပ်ပၞာန် ဇၞးလဝ်မာဲ ကေုာံ ညးစၞးအမာတ် ဒပ်ပၞာန်တံပါလုပ်အာ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ကေုာံ အလဵုအသဳဒက်ပ္တန်အာဏံဂှ် ဒှ်ဂကောံညးၜးလဝ်ကယျိုၚ် ယူနဳဖံၚ် တိတ်နူပၞာန်တံသၟးရ လုပ်အုပ်လဝ် ဂတာတဲရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ပါ်ပါဲလဝ်အိုတ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI