မတ်မလီု၊ ဂိတုမာတ် ၁၀
အတိုၚ်သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ် ကဝ်မယှေန်ပၞာန်သ္ကိုပ်သ္ကကၠောန်လဝ်ဂှ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် MUP သွက်ဂွံဂွံအခေါၚ်ပါလုပ်အာ ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတၟိ ဒၞာဲအဓိကတံဂှ် စွံလဝ်တၚ်စၟဳစသၠုၚ်ၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ဂကောံသုတေသန RICE သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
တွဵုရးမန် ကြဴနူပေါဲရုဲမာဲတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကေုာံ တၠုၚ်လအာဗော်ညဳသၟဟ်မန်တုဲ နဒဒှ် ပရေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်ၜိုဟ်လလမ် ကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဇၟာပ်သတ္တဟဂှ် ဂကောံ RICE ပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၆ ရ။
ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဏံ ဟိုတ်နူသုၚ်စောဲလဝ် သၞောတ် FPTP ကဵု PR ပံၚ်စပ်တုဲ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ပိကဆံၚ်မ္ဂး ကဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ် ကေုာံ ကဆံၚ်တွဵုရးတံဂှ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဇၞးလဝ်မာဲ ညးစၞးအမာတ် ၁၇ ဒၞာဲရောၚ်။
ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ စၠတ်ဓဝ်ကောန်ဂကူတံဂှ် ဂွံလဝ် မသုန်မသုန်ဒၞာဲ၊ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမန်ဂှ် ဇၞးလဝ်မာဲ ၇ ဒၞာဲတုဲ အကြာဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပၞောဝ်အာအလုံမွဲဍုၚ်မ္ဂး လၟိဟ်အမာတ် ဇၞးမာဲ နွံမံၚ် ပ္ဍဲလၟေၚ် ၇ ရ။
သွဟ်ဏံဂှ် ပ္ဍဲအရာဒက်ပ္တန်အာ ဂကောံအလဵုအသဳမ္ဂး သၠုၚ်ပ္တိုန်လဝ် ကဵုအစောန်ဇြဟတ်ပ္ညဳပ္ညပ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် သွက်ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲဒၞာဲအဓိကအလဵုအသဳတၟိဂှ် တၚ်စၟဳစသၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် ဂကောံ RICE သ္ဂးရ။
အတိုၚ်အခိုက်အလိုက် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗၟာတံမ္ဂး ညးစၞးကောန်ဍုၚ်အရၚ်မွဲတၠဂှ် ခါန်ကၞက်ကဵုလဝ် ဒုသမ္မတနွံတုဲ ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ရန်တၟံလဝ်ဒၞာဲဂှ် ဒှ်မာန်ကီုလေဝ် ယဝ်ရဟွံဂွံဒၞာဲဂှ်မ္ဂး ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ်၊ ဒုဝန်ဇၞော် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဒုဥက္ကဌ စၠတ်ဓဝ်ကောန်ဂကူ ပ္ဍဲကဵုအဆံၚ်လ္တူမွဲမွဲဒၞာဲ ဂွံမာန်ရောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳတွဵုရးမန်လေဝ် နကဵုဝန်ဇၞော်ဂကူမန်တံ သွက်ဂွံပါလုပ်အာ တၠုၚ်လအာနွံမံၚ်တုဲ အခေါၚ်သွက်ဂွံထမံက်အာရုပ်ရဴ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်ဒေသ ကေုာံ ဆေၚ်စပ်ကိစ္စလိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာၚ်မန်တံဂှ် ဂၠိုၚ်တိုန်မာန်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ဂှ် ချူလဝ်ရ။
အခိၚ်ကၠာတေံလေဝ် ဗော်မန်တံ စိုပ်စၠတ်ဓဝ်ဒှ်ဝန်ဇၞော်တံ နွံကၠုၚ်မံၚ်ကီုလေဝ် ကွေံကွေံဂှ် မုလေဝ်ကၠောန်ကဵုဟွံမာန်တုဲ လၟုဟ်ယဝ်ရဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဂွံဒၞာဲဗီုဂှ်ပၠန်မ္ဂး မုလေဝ်တၟေၚ်ကၠုၚ် ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးဒေသမွဲတၠဟီုလဝ်လညာတ် ညးရ။
“အဲဗီုလဵုညာတ်ရောဟီုတှ်ေ ညးတံဂှ် အတိုၚ်ဏံရ။ ၜဲနူကဵု ကၠံက်ဏံရ။ မုလေဝ်တၟေၚ်တိုန် ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ မုဒှ်ရော ကာလညးတံကဵုဒၞာဲလေဝ် ကဵုဏောၚ်။ အခိၚ်ကၠာတေံလေဝ် ဗော်မန်တံ ဇၞးမာဲ စိုပ်စၠတ်ဓဝ်ရ။ ဆဂး မုလေဝ်ကၠောန်ဟွံဂွံ။ အိုတ်ကၞောတ် ဒၞာဲဝန်ဇၞော်လေဝ် ညးတံဟွံကဵု။ လၟုဟ်ဏံ ပရိုၚ်တိတ်ကၠုၚ်မံၚ် သွက်ဂွံကဵုဒၞာဲဒုသမ္မတ ကုကောန်ဍုၚ်အရၚ်မွဲမွဲတၠ။ ဆဂး ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ပၠန် ယဝ်ရဒှ်မၞိဟ်လပါ်ဏံဟွံတုဲမ္ဂး ညးတံကဵုဟွံသေၚ်ပုဟ် ခယျ။ တုဲပၠန် ယဝ်ရဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဂွံဒၞာဲဂှ်ပၠန်လေဝ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်ပိုဲတံမ္ဂး ဗီုလၟုဟ်ဏံပၠန် ဆက်အာဏောၚ် ခယျ၊ ရုပ်ရဴမံက်ဟွံမာန်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
စနူသတ္တဟတတိယ ဂိတုမာတ်ဏံ သွက်ဂွံကော်ကောံဓရီုလၟေၚ်ဍာံ အလန်ပထမ စၠတ်ဓဝ်အလန်တတိယတုဲ နူဂှ်မွဲကဆံၚ် စနူဂိတု အေဗရာမံက်မ္ဂး သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳမွဲ ကဝ်မယှေန်ပၞာန် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
စပ်ကဵု သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳတွဵုရးမန်ဂှ် ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဓယံက်ဒပ်ပၞာန် အာက္ဍိုပ်မာန်ကီုလေဝ် ဒးမၚ်မံၚ်အမိၚ်စၞောန် နူဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ်ဏီရောၚ် ဂွံတီကေတ် နူကဵုဗွိုၚ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံရ။
ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံမ္ဂး ယဝ်ရပ္ညဳပ္ညပ်သဳကၠဳလဝ်ကဵု ဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် နွံ ဟၟဲဂှ် နူကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ဆက်စၠောံသၟာန်ဇာန်ဏာလဝ် ညးလလောၚ်ပရိုၚ် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဒှ်မံၚ်အဃောအာ မံၚ်တရဴ သွက်ဂွံတိုန်ကောံဓရီုရောၚ် ကလေၚ်ဟီုလဝ်ရ။
ပ္ဍဲတွဵုရးမန် ညံၚ်ရဴအလုံမွဲဍုၚ်ကီု ညးစၞးအမာတ် ဒပ်ပၞာန်တံသၟးဟွံက ရဲဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တံ အုပ်ဓလုံကေတ်လဝ်ဒၞာဲ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ဒှ်အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် စိုပ်မံၚ်သၟဝ်တဲပရေၚ်အုပ်ဓုပ် သၞောတ်အုပ်ဓုပ်ပၞာန် ဗီုပြၚ်တၟိမွဲရောၚ် ဂကောံ RICE သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ပါလုပ်အာ ပ္ဍဲဂကောံအလဵုအသဳမာန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲအကြာပဋိပက္ခရပ်လွဟ်ကေုာံ ယန္တရာပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပၞာန်ဏံ ဗီုလဵုဂွံထိၚ်အာ ဇိုၚ်ဟယာညဳညဳမာန်ဂှ် ဒှ်တၚ်ကော်ဆောအဓိကရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် သွက်ဂွံစဵုဒၞာအာ ဖဵုဂုဏ်ညးဒေသတံဍာံဍာံမာန်ဂှ် တန်တဴမံၚ်ကဵု လ္တူမူဝါဒဗော် ထမံက်အာမံၚ် ရုပ်ရဴမာန်တံရောၚ် RICE ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြးပေါဲရုဲမာဲမ္ဂး ပရေၚ်တၚ်ဗော်စၟဳစလဝ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်အလုံမွဲဍုၚ်ကေုာံ ပရေၚ်တုပ်သၟဟ်၊ အခေါၚ်ဖန်ဗဒှ် ကံကုသိုလ်ဇကုကေုာံ သွက်ဂွံဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳရောၚ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
တာလျိုၚ်ကမၠောန်နာနာမ္ဂး ကိစ္စစပ်ကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပိုန်ဒြပ်၊ ပညာ၊ ထတ်ယုက်၊ တဵုလွဳ၊ ဇြဟတ်ဓါတ်ဖောအ်ဗြဳ၊ ပရေၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ၊ ပွဳဗွိုၚ်သဘာဝ၊ ညးဗြဴ၊ ဂဥဲၜူမာဲ၊ သၟတ်၊ ဆက်စၠောံဂၠးကဝ်တံ ဗွဲမက္တိုၚ်ကၟိုဟ် ညံၚ်ဂွံပါလုပ်အာ စုတ်လဝ် ၂၅ တၚ် မဒှ်ရ။
အခိၚ်ဂၠာဲတံၚ်ဂြဲမာဲဂှ် ညးစၞးဗော်ညဳသၟဟ်မန်တံဟီုလဝ် ၜိုတ်ဍေံကဵုဒးကေတ်လဝ် ဂးလဝ်ကီုလေဝ် အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဒှ်မံၚ်သၟဝ်တဲဒပ်ပၞာန်တုဲ ဍာံဍာံမ္ဂး ဇြဟတ်ဂွံကၠောန်အာ သွက်ဂွံစိုပ်တရဴမာန်ဂှ် အောန်မံၚ်ဏောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုရ။
မွဲလပါ်ပၠန် လက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါဂှ် ဗီုဇိုန်နှၚ်ကဵုလဝ် တဆိပ်ကြာ သဳဒူ(စည်သူဘွဲ့) ကောန်ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဒံက်တာဗညာအံၚ်မဵုဂှ်ကီု ပ္ဍဲဂိတုမာတ်မံက်ဂှ် ဇိုန်နှၚ်အာပ်ပြာပ်ကဵုလဝ် တဆိပ်ကြာ ဝဏ္ဏကျဝ်ထေၚ် ကုနာဲလျးတၟး ကီုရောၚ်။
ဣဏံဂှ် ဒှ်ပရေၚ်ဂစာန်ဒက်ပ္တန်မံၚ် ပရေၚ်ဆက်ဆောံကဵု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်တံတုဲ မိက်ဂွံထ္ၜးဗီုပြၚ်အယောၚ်အလာရုပ်ရဴ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကၠောန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒှ်မာန်ရောၚ် RICE တော်လဝ်ရ။
ညးတံၜါတၠဝွံ ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၁ အခိၚ်သီအဝဵုတေံဂှ် ဒပ်ပၞာန်အာတ်မိက်လဝ် သွက်ဂွံပါလုပ်ကၠုၚ် နဒဒှ် ကောန်ဂကောံကံၚ်သဳ ကဆံၚ်တွဵုရးကေုာံ ကဆံၚ်ကၟိန်ဍုၚ်တံတုဲ ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ပါလုပ်မံၚ်ဖိုဟ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်လေဝ် နာဲလျးတၟး လုပ်ဒုၚ်ရုဲ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်တွဵုရးမန်တုဲ ဒံက်တာဗညာအံၚ်မဵုဂှ် လုပ်ဒုၚ်ရုဲ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ကောန်ဂကူတုဲ ဇၞးလဝ်မာဲ နကဵုသၞောတ် PR မဒှ်ရ။
ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဝွံ ပ္ဍဲအကြာပရေၚ်အုပ်ဓလီု ယန္တရာအုပ်ဓုပ်ပၞာန်၊ ပဋိပက္ခရပ်လွဟ်ပ္ဍဲဒေသကေုာံ ပရေၚ်အာတ်မိက် အခေါၚ်အရာဖိတ်ဒရေဝ်ဍာံဍာံ နူညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒးတတ်ကၠောံအာဂၠံၚ်တရဴ ဝါတ်ဂါတ်ဏီရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် RICE ဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MUP