နေပျဳဒဝ်၊ မာတ် ၂၉
ပ္ဍဲသဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေဂှ် ပကောံဂွံလဝ် သွက်ဂွံပလေဝ်တင်နင် ၄၃ တၚ်တုဲ ပတိုန်ထ္ၜးအာ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သီအဝဵု ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှာၚ်ဟီုလဝ် ပ္ဍဲသဘၚ်အခန်ကၞာ တ္ၚဲဒပ်ပၞာန် ညးတိုန်စိုပ်လဝ် အလန်လက္ကရဴအိုတ်ဏံဂှ်ရ။
တ္ၚဲပၠန်ဂတးဖက်သေတ် ပေၚ် ၈၁ သၞာံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲမာတ် ၂၇ ဂှ် ဒပ်ပၞာန်သ္ပစၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် တ္ၚဲဒပ်ပၞာန်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် မၞုံကဵုအယောၚ်အလာ သွက်ဂွံဒေါအ်ဇူအာ နူကဵုအဆံၚ်တာလျိုၚ် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ဒပ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကြပ်ဒှ်သမ္မတ ဆၜိုတ်မွဲပခံက်တဲဏံဂှ် ဟီုကၠုၚ် ဗီုဏအ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲတမ်သၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုအေပြဳဂှ် ညံၚ်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် နတဲသၞောတ်စှ်ေစှ်ေ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် အလဵုဇကုညး ကေၚ်သဳကၠဳ ကၠုၚ်လဝ်ကဵု ဂကောံဒပ်ရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ သီုဖအိုတ်ရောၚ် ညးဟီုရ။
နူကဵုပရေၚ်သဳကၠဳတံဏံမွဲအဆံၚ် သွက်ဂွံပလေဝ်ဗပေၚ်စုတ်အာ ပ္ဍဲသဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေဂှ် တၚ်တုပ်စိုတ် ၄၃ တၚ်ဏံ သ္ပဒတန် ထပက်စၟတ်တဲမာန်ကၠုၚ်ဟွံက သီုကဵုတၚ်တုပ်စိုတ်ကၟိန်ဍုၚ် ပကောံလဝ် နူသဘၚ်သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် နူလက်ထက်အလဵုအသဳတြေံတံဂှ်လေဝ် သွက်ဂွံပလေဝ်အာရောၚ် ဂးလဝ်ရ။
တုဲပၠန် အတိုၚ်သၞောတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မ္ဂး သုၚ်စောဲမံၚ်သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတုဲ အတိုၚ်သၞောတ်ဒက်ပ္တန်ဍုၚ်မ္ဂး သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ ကၟိန်ဍုၚ်ဗိုန်ဗတ်ခိုင်ကၠိုက် ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳကဵု ဖိတ်ဒရေဝ်တံဂှ် အဃောပၠတရဴ ဂါံကွာ်အာမံၚ်ရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
ပ္ဍဲအရာ သုၚ်စောဲစကာထမံက်ကၠောန်အာ သၞောတ်ဖိတ်ဒရေဝ်ဂှ်လေဝ် အတိုၚ်ပရေၚ်ဆဵုဂဗလဝ် ဝၚ်အဆက်ဆက် တတ်ကၠောံကၠုၚ်တံတုဲ သွက်ဂွံသုၚ်စောဲအာ သၞောတ်ဖိတ်ဒရေဝ် မကိတ်ညဳကဵု ဍုၚ်ဇကု ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵုဒေသတံရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ရ။
အမာတ်စၠတ်ဓဝ်လၟုဟ်တံဂှ် ဒးအာ အတိုၚ်သဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေတုဲ ယဝ်ရၝောံပိုဒ် စွံလဝ်အဓိကကဵု အရာကိစ္စကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ပလေဝ်ကဵုဟွံမာန်မ္ဂး ပဵုတုဲပရေံအာမာန်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
”အမာတ်စၠတ်ဓဝ်လၟုဟ်တံ မုကၠောန်ကၠောန် ဗီုလဵုကၠောန်ကၠောန် ဒးအာအတိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုၚ်ဏအ်ဏောၚ်။ ဆဂး တၚ်မွဲမၞုံဂှ်တှ်ေ ယဝ်ရစိုတ်ညးတေံပြံၚ်မ္ဂး မုကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ မိက်ဂွံဂွံရောဂှ် ညးတံတီမံၚ်ရလေဝ်။ မိက်ဂွံဂွံဖိတ်ဒရေဝ်ဟာ မုဟာ ယဝ်ဗပေၚ်ကဵုမ္ဂး သွက် NUG တံတှ်ေ စိုတ်ဒှ်အာညိည မာန်ဏောၚ်။ ယဝ်စွံအဓိကကဵုကိစ္စကောန်ဍုၚ်အရၚ်တုဲ ကၠောန်ကဵုမာန်မ္ဂး ဣဏအ်ဂှ် ဒုၚ်တဲဂွံညိရ။ ယဝ်ပ္ဍဲကိစ္စကောန်ဍုၚ်အရၚ် မုမွဲလေဝ်ကၠောန်ကဵုဟွံမာန်မ္ဂး ဣဏအ်ဂှ် ပဵုတုဲပရေံအာမာန်ဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အခိၚ်သီအဝဵုဏံ နူဒပ်ပၞာန်ဒက်ပ္တန်လဝ် ကမ္မတဳပ္ညဳပ္ညပ်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် NSPNC အာက္ဍိုပ်တုဲ ပ္ဍဲအရာဆဵုဂဗသဳကၠဳကဵု ဂကောံဒပ်ရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ထ္ပက်လဝ်လိက်ကသုက် ဒေါအ်ပန်ပှော်တံကီု ဟွံဂွံထ္ပက်စၟတ်တဲတံကီု သီုကဵု ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံကီုဂှ် သွက်ဂွံပလေဝ်အာ သဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ဂှ် ဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်တံ မၞုံမံၚ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲအရာဏအ်မ္ဂး သွက်ဂွံပလေဝ်တင်နၚ် အရာသမ္မတဍုၚ် ရုဲစှ်ခါန်ကၞက်အာတိုက်ရိုက်ကု သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရးကေုာံ တွဵုရးတံ ၝောံပိုဒ် ၂၆၁ သဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေဂှ် လပါ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်ကဵု ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ သ္ပလဝ်ဒတန်ရောၚ်။
ကမ္မတဳပ္ညဳပ္ညပ်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် NSPNC သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယာပျေအ် အာက္ဍိုပ်ကေုာံ ဂကောံက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ ပ္ဍဲတမ်သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ဆဵုဂဗလဝ်တုဲ သွက်ဂွံပလေဝ်ၝောံပိုဒ် ၂၆၁ ဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ်အိုတ် မဒှ်ရ။
ၝောံပိုဒ်ဂှ်တှ်ေ သမ္မတဝွံ သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရးကေုာံ တွဵုရးတံဂှ် နူအမာတ်ညးစၞးစၠတ်ဓဝ် ဆေၚ်စပ်တံဒးရုဲစှ်ကဵု မၞိဟ်မဍိုက်ပေၚ်ကဵု အစောန်စရာဲတုဲ ဒးပတိုန်ဇရေၚ်စၠတ်ဓဝ်ရး၊ တွဵုရးတုဲ ကေတ်ဂွံ တၚ်တုပ်စိုတ်နူဂှ်တုဲမှ သမ္မတ ဒးခါန်ကၞက်ကဵုအာရောၚ်။
တၚ်တုပ်စိုတ် သွက်ဂွံပလေဝ်တံဏအ်ဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲကာလအဓါန်ဂတတေံမ္ဂး သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရးကေုာံတွဵုရးတံဂှ် နူသမ္မတ ဒးရုဲစှ်ခါန်ကၞက်ကဵု တိုက်ရိုက်ဟွံသေၚ်တုဲ နူကဵုစၠတ်ဓဝ်ရး၊ တွဵုရးတံ ဟေၚ် ရုဲစှ်ခါန်ကၞက်အာ တိုက်ရိုက်ရောၚ် မဒှ်ရ။
အတိုၚ် ဒုဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ဂှ်မ္ဂး နကဵုဒပ်ပၞာန်ဟေၚ် သဘဴ ညံၚ်ဂွံဆက်ထိၚ်အာဍုၚ်မဒှ်တုဲ ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵု ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တံမာန် ပရေၚ်ပြၚ်လှာဲသဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်ပုဟ်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
”ပ္ဍဲအခန်ကၞာတ္ၚဲဒပ်ပၞာန်တေံ အတိုၚ်သ္ကိုပ်ပၞာန် သဵုဝေန် ဟီုလဝ်ဂှ်တှ်ေ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ သွက်ဂွံပြၚ်လှာဲအာ သၞောဝ်ဥပဒေသဇိုၚ် ၂၀၀၈ ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ ဗီုညးတေံမဟီုဂှ်တှ်ေ သဘဴဍေံ ပဵုတုဲပရေံအာမာန်ရ။ ဗီုဏအ် ပိုဲတံညာတ်ရ။ ယဝ်ပလေဝ်မ္ဂး ပဵုတုဲခိုဟ်ကၠုၚ်ဏောၚ်။ အတိုၚ်ဗီုဏအ် ယဝ်ရ ညးတံထိၚ်ကဵုဒပ်ပၞာန်တုဲ ရံၚ်အာ သွက်ဂွံသ္ပအာသမ္မတဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံပြံၚ်လှာဲအာသၞောဝ်ဂှ် အယောၚ်အလာ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်ပုဟ်” သာ်ဝွံ ဂးလဝ်ရ။
ကြဴနူတ္ၚဲဒပ်ပၞာန်ဏံမ္ဂး ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဒပ်တံ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်တုဲ ညးလဵုပၠတရဴအာဒှ်ဒှ် နကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ်တှ်ေ ဒးယိုက်ဂၠေၚ်အာဝန်တာလျိုၚ်ပရေၚ်စဵုဒၞာတုဲ ဒးဆက်ကၠောန်အာ အတိုၚ်မူဝါဒအလဵုအသဳရောၚ် ဒုဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုလဝ်ရောၚ်။
နူပေါဲရုဲမာဲ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ဂစာန်ကၠောန်ဗ္ဒျ်ကေတ် ဂၠံၚ်ပၞော်တိတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဥက္ကဋ္ဌစၠတ်ဓဝ်ဂမၠိုၚ်ကဵု ဥက္ကဋ္ဌကမ္မတဳနာနာတံဂှ်တှ်ေ ဒှ်မံၚ်သ္ကိုပ်ပၞာန်တြေံတံကဵု ရဲဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တံဟေၚ် ကေမ်ဇျှာပ်လဝ်ဒၞာဲတံရောၚ်။
တုဲပၠန် ညးစၞးဒပ်ပၞာန် ၂၅% ဟွံဒးဒုၚ်ရုဲမာဲတံသၟးဟွံက အပ္ဍဲညးစၞးစၠတ်ဓဝ် နူဗော်ပျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဓယံက်ဒပ်ပၞာန်တံဂှ်လေဝ် သီုကဵုညးဂွံလဝ်ဇၞူကမၠောန် နူဒပ်ပၞာန်တံလေဝ်ပါလုပ်မံၚ် မဒှ်ရ။
ပ္ဍဲအကာဲအရာဏအ်တှ်ေ အပ္ဍဲ ၄၃ တၚ် ဂွံလဝ်တုပ်လဝ်စိုတ် သွက်ဂွံပလေဝ်အာ ပ္ဍဲစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်မ္ဂး ပါဲနူၝောံပိုဒ် ၂၆၁ ဏံတုဲ ၝောံပိုဒ်တၞဟ်လဵု ပါမံၚ်ရောၚ်ဂှ် လပါ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ် ဟီုထမံက်ထ္ၜးလဝ် ဟၟဲဏီပုဟ်။
သွက်ဂွံပလေဝ် သဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မ္ဂး ဒးပတိုန်ဥပဒေ အပြောံ ပ္ဍဲကဵုစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ကၠာတုဲ ယဝ်ရ ညးစၞးစၠတ်ဓဝ် ၂၀% ပြၚ် ပတိုန်ထ္ၜးကၠုၚ်မ္ဂး မူဥပဒေအပြောံ သွက်ဂွံပလေဝ်အာဂှ် စၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ် ဒးဒုၚ်တဲသဳကၠဳရောၚ်။
တုဲပၠန် အတိုၚ်ၝောံပိုဒ် ၄၃၆ (က) မ္ဂး ယဝ်ရမိက်ဂွံပလေဝ် တင်ပ္တန်ထ္ၜးတံဂှ်တှ်ေ ညးစၞးစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ် သီုဖအိုတ် ၇၅% ပြၚ် ဒးတုပ်စိုတ်ဒုၚ်တဲတုဲမှ ဒးကၠောန်ပေါဲကံက်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ နူညးမၞုံအခေါၚ်ကဵုမာဲသီုဖအိုတ် ကဝက်ပြၚ်ဂွံမာဲမှလေဝ် ပလေဝ်ဂွံရောၚ် မဒှ်ရ။
ပါဲနူတင်နၚ်ခၞံလဝ် ပ္ဍဲကဵုၝောံပိုဒ်ပါ် (က) တုဲ တင်ခၞံလဝ်သၞောဝ် တၞဟ်တံဂှ်တှ်ေ နကဵုမာဲထံက်ဂလာန် ညးစၞးစၠတ်ဓဝ်ကၟိန်ဍုၚ် သီုဖအိုတ် ၇၅% ပြၚ်ဟေၚ် ပလေဝ်အာဂွံရောၚ် ပ္ဍဲၝောံပိုဒ် ၄၃၆ (ခ) ဂှ် ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI