မတ်မလီု၊ မေ ၁၄။
အပ္ဍဲကာလလၟုဟ် ပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး တၠုၚ်လအာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ် ဒှ်မံၚ်အကာဲအရာ ပွမပြိုၚ်ပကာန်ဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အကြာပရေၚ်လုပ်သၞောဝ် သ္ဇိုၚ်ပၠန်ဂတးကဵု ပရေၚ်လုပ်သၞောဝ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပေါဲရုဲမာဲတံရောၚ် ဂကောံသ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ရာမညအေန်သတဳကျူ (RICE) ပ္ဍဲဂိတုမေ ၁၁ ဂှ် ပတိတ်လဝ်လိက် ပရေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်နွံရ။
အခိၚ်ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ မိက်ဂွံပလီုထောံ သၞောဝ်ဒက်ပ္တန်ဍုၚ် ၂၀၀၈ တုဲ မိက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဗီုပြၚ် ဖိတ်ဒရေဝ်တၟိမွဲဂှ် နူကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် MUP ဂစာန်ဒၟံၚ် သွက်ဂွံကေတ်ဒၞာဲ အပ္ဍဲယန္တရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မဒှ်ရ။
လတူအရာဏံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဖိတ်ဒရေဝ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပၠန်ဂတး ကေုာံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗော် သ္ပသ္ဇိုၚ်ကဵုပေါဲရုဲမာဲ အကြာဂၠံၚ်တရဴၜါလွး အရာပြိုၚ်ပကာန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲဂှ် မံက်ဂတဝ်ကၠုၚ်ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရောၚ် နူဂကောံ RICE သ္ဂးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲအပြံၚ်လှာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်တံ ဂစာန်လွဳပရာကၠုၚ် သွက်ဂွံချူဓဇက် ချာတာပၠန်ဂတးမန်ဂှ် ဒှ်အရာ လၟေၚ်ကိစ္စဇၞော်မွဲ အပ္ဍဲဝၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ရောၚ် မံက်တိတ်ကၠုၚ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဒုၚ်တဲ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ဒက်ပ္တန်ဍုၚ် ၂၀၀၈ တုဲ လုပ်ပြိုၚ်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲ ဂကောံပၞာန်သီအဝဵု ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ဂှ် ဆက်တုဲဒတူလိုၚ်အာမံၚ် အပ္ဍဲလၟေၚ်ဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် စၠတ်ထဝ်ဖိုဟ် မဒှ်ရ။
ပွမပြိုၚ်ပကာန် ဂကောံဇြဟတ်ၜါလွး နကဵုပရေၚ်ဒတူလိုင် ဟွံတုပ်ညးသ္ကံတံမ္ဂး တၚ်ဍိုန်လျနွံမံၚ်သီုညးဖအိုတ်တုဲ လတူဂၠံၚ်တရဴ ဒုၚ်လဝ်သ္ဇိုၚ်တံဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာဍာံစၟတ်မံၚ် က္ဍိုပ်ကၠံ ၁၀၀ ပေၚ်ၚ် ဟွံသေၚ်ရောၚ် ညးဒေသမန်လ္ၚဵုတံ သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် ပၟိက်ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တံမ္ဂး နွံမံၚ်ပၟိက်ကဵု ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်၊ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်တောတက်၊ ပရေၚ်အုပ်လဒမ်သၞောဝ်ဓဝ်ဥပဒေ၊ အခေါၚ်ဟီုဂးဗၠးၜး၊ အခေါၚ်မံၚ်စံၚ်အာကၠုၚ်ချဳဓရာၚ်ဗၠးၜး ကေုာံ သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဍာံဍာံဂှ်ရောၚ် ဟီုပတိတ်လဝ်အိုတ်ရ။
အပ္ဍဲကာလလၟုဟ်မ္ဂး ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဟီုဂှ် ဒှ်မံၚ်ဆၜိုတ် လဟီုလဂးသၟးရ ဒှ်တုဲ ညးစၞးအမာတ်စၠတ်ထဝ် ဂံၚ်ဟီုဂံၚ်ဂးလေဝ် ဟၟဲဏီပုဟ်၊ လပါ်ဂကောံပၠန်ဂတးပၠန် လတူရပ်စပ်လဝ်မူဝါဒတံဂှ် ဟၟဲကဵု ပရေၚ်ယှအ်ဖျေံသၠုၚ်ပတိုန်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မန်မွဲတၠ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပ္ဍဲကာလဏံ နကဵုနဲကဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လပါ်ပေါဲရုဲမာဲ ဂကောံဍံၚ်ဗက်မံၚ်တံဂှ်လေဝ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဟီုမ္ဂး ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ် ဆဒှ်မံၚ်လဟီုသၟးသၟးဏီ။ နတဲပကတိဂှ်တှ်ေ သ္ပပ္တံနူဇကုညးတံဂှ် ဟွံဂံၚ်ဟီုဟွံဂံၚ်ဂး၊ ပ္ဍဲကိစ္စဆေၚ်စပ်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံမ္ဂး ညးစၞးအမာတ်စၠတ်ထဝ် ဂံၚ်ဟီုဂံၚ်ဂးတံ ဟၟဲဏီပုဟ်၊ ဟီုလေဝ်ဂွံ ဟွံသေၚ်ဏီ။ ပ္ဍဲအခိၚ်တၠုၚ်လအာဗီုဏံတှ်ေ မွဲလပါ်ဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးလေဝ် အတိုၚ်မူဝါဒနွံမံၚ်ဇရေၚ်ညးတံဂှ် ရပ်စပ်လဝ်တုဲ ပရေၚ်ယှအ်ပတိုန်လေဝ်ဟၟဲပုဟ်။ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုမူဝါဒတုဲ ကၠောန်မံၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဂကောံဗ္တိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန် (NMSP-AD) ကေုာံ ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် (MSFC) အာက္ဍိုပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဖိတ်ဒရေဝ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပၠန်ဂတးတံဂှ် အပ္ဍဲသတ္တဟဒုတိယ ဂိတုမာတ် လောန်ကၠုၚ်ဂှ် အာက္ဍိုပ်ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ဖဝ်ရာမ်ပၠန်ဂတးမန်ရ။
နူဏံမွဲအဆံၚ် ဂစာန်လွဳပရာကၠုၚ် သွက်ဂွံချူဓဇက် ချာတာ ပၠန်ဂတးမန်ဂှ် ဒှ်အရာပွမဗၟံက်ထ္ၜးကၠုၚ် လစွံစိုတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒစဵုဒစးသၞောတ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပၞာန်လၟုဟ် ကေုာံ ဥပဒေဒက်ပ္တန်ဍုၚ် ၂၀၀၈ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရောၚ် နူကဵု RICE ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ချာတာဏံဂှ် သွက်ဂကူမန်မွဲဓဝ် ရန်တၟအ်လဝ်ဟွံသေၚ်တုဲ သဘဴဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု အလုံတွဵုရးမန်မွဲတုဲ လစွံစိုတ် မိက်ဂွံဒက်ပ္တန် ဗီုပြၚ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဖိတ်ဒရေဝ်ဂှ် ကံၚ်သဳကဵုကသပ်ဍုၚ်မန် (MSCC) လေဝ် ပါလုပ်ကၠုၚ်လဝ်ကီုရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ နူကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဂကူဂှ် တၠုၚ်လအာ ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ် လပါ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဖိတ်ဒရေဝ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု တွဵုရးရောၚ် ညာတ်ကေတ်မာန်ကီုဂှ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ် ဂွံဆဵုရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ဗော်ညဳသၟဟ်မန်ဂှ် သၟဝ်သ္ဇိုၚ်ဥပဒေဒက်ပ္တန်ဍုၚ် ၂၀၀၈ ရုဲစှ်လဝ် ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပေါဲရုဲမာဲတုဲ ပၟိက်ဆန္ဒညးဒေသတံ ဂှ်မ္ဂး နူကဵုရုၚ်ညးစၞး အမာတ်စၠတ်ထဝ်တံမွဲအဆံၚ် သွက်ဂွံသောၚ်ကလးကဵုအာရောၚ် ဟီုပတိတ်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံဝွံ နူကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် ပါလုပ်မံၚ် အပ္ဍဲယန္တရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လၟုဟ်တုဲ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ဂုဏ်ဖိုလ်ညးဒေသတံဂှ် ဆက်တုဲရပ်စပ်လဝ်ရောၚ် ဗၟံက်ထ္ၜးမံၚ်ဂှ် နူကဵု RICE သ္ဂးရ။
ဆဂး အပ္ဍဲပေါဲရုဲမာဲ ဂကောံပၞာန်ကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ပါလုပ်လဝ်တုဲ နူသၟတ်လ္ၚဵု ထံက်ဂလာန် ပရေၚ်ပၠန်ဂတးတံကဵု ဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် လ္ၚဵုတံမ္ဂး ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်ပါ်ပါဲ ထံက်ထ္ၜးတံဖိုဟ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူကဵု ဒှ်မံၚ်ပရေၚ်အခက်အခုဲ ဆေၚ်စပ်ကဵု ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် တုဲ သွက်အပ္ဍဲတွဵုရးဇကု နူကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် မိက်ဂွံကဵု ကလေၚ်ပဠေဝ်ပဠေတ် ပ္ညဳပ္ညပ်ကဵုအာရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မန်တၞဟ် မွဲတၠပၠန် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“လပါ် MUP ယဝ်ရဟီုမ္ဂး ညးတံဂှ် ဇၞးလဝ်မာဲ စၠတ်ထဝ်ရလေဝ်။ လပါ်ပိုဲညးဍုၚ်ကွာန်တှ်ေ ကိစ္စယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် ဒှ်မံၚ်အခက်အခုဲဗွဲမလောန်။ MUP ဂှ် ညးတံဇၞးဂွံလဝ်ဒၞာဲဗွဲမဂၠိုၚ် (ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်) ယျတှ်ေ ယဝ်ရၜတ်ကေတ်ကဵု ဂကောံမ္ၚး (ဂကောံပၠန်ဂတးမန်တံ) မ္ဂး ကိစ္စယိုက်ဝန်ပၞာန်ဏံဂှ် တာလျိုၚ်ညးတံ နွံဂၠိုၚ်မံၚ်ရလေဝ်။ မုဟိုတ်ရောဟီုတှ်ေ ညးဍုၚ်ကွာန်လ္ၚဵုတံဂှ် ဟိုတ်နူဟွံမိက်ယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ လုပ်အာလပါ်ဂကောံပၠန်ဂတး တေံလေဝ်နွံ၊ လ္ၚဵုတံဂှ်တှ်ေ ကဵုသြန်ဟွံမာန်တံလေဝ်နွံ။ အရာဂှ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ပ္ညဳပ္ညပ်တုဲ ယဝ်ရဒှ်မာန်မ္ဂး လပါ် MUP ဂှ် သွက်အပ္ဍဲဒေသဇကု သွက်အပ္ဍဲတွဵုရးဇကုမ္ဂး ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်ဂှ် မိက်ဂွံကဵုကလေၚ်ပဠေဝ်ကဵုရ၊ မိက်ဂွံကဵုဒှ်ဗီုဂှ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
နူကဵု RICE ဂှ်တှ်ေ သၟဝ်အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လၟုဟ် ပရေၚ်အာတ်မိက် ဖိတ်ဒရေဝ် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံကီု၊ ပရေၚ်အုပ်ဓလီု ယန္တရာအုပ်ဓုပ်ပၞာန်ဆက်နွံမံၚ် ကေုာံ အကြာတင် ညးဍုၚ်ကွာန်စၟဳစလဝ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံမ္ဂး နကဵုဗော်ညဳသၟဟ်မန် ဒးဆက်ထိၚ်ပညဳအာ လျိုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗွဲဝါတ်ဂါတ်မွဲရောၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ကီုရ။
ဗွဲတၟေၚ် အကြာဂကောံဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်တံ တိုၚ်ပ္ကဴရန်တၟအ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကေုာံ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ဆေၚ်စပ်ကဵု ဖိတ်ဒရေဝ်တံ ယဝ်ရဟွံဒက်ပ္တန်အာဟွံမာန်မ္ဂး ပရေၚ်ပြိုၚ်ပကာန် အကြာဂၠံၚ်တရဴ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ၜါလွး က္တဵုဒှ်မံၚ်လၟုဟ်ဂှ် သ္ကာတ်မြဟ်တိုန်ကၠုၚ်မာန်တုဲ လတူ အစောံပကောံဇြဟတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်ဂှ်လေဝ် ပရေၚ်ဇီုကပိုက် တံ က္တဵုဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – TLT