ကေန်ယှာဆာ၊ မေ ၂၀
ပ္ဍဲဍုၚ်ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳကောန်ဂိုဂှ် ဟိုတ်နူယဲဗိုၚ်ရာတ်သ်အဳဗဝ်လာ ကၠောံထၞာန်တုဲ မၞိဟ်ချိုတ်အာ ဟွံအောန်နူ ၁၃၁ တၠနွံမံၚ်တုဲ မၞိဟ်ဒးသၠေဟ်ပၟာနွံမံၚ် ၅၁၃ တၠရောၚ် ညးတာလျိုၚ်ဒေသတံ ဟီုလဴရ။
ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ဒၞာဲဒေသဂၠာဲဆဵုမၞိဟ်ကၠောံထၞာန်ယဲတံဂှ် သၠဲလးကၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် ညးလလောၚ်တြးပရိုၚ်အလဵုအသဳကောန်ဂို သ္ဂးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲဍုၚ်ယူဂါန်တာ ဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ်လေဝ် သ္ပဒတန်ဂၠာဲဆဵုလဝ်မၞိဟ်ယဲ ၂ တၠတုဲ ၁ တၠဂှ် ချိုတ်အာလဝ်ရောၚ် နူအမေရိကာန် ဌာနဗဟဵု ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်စဵုဒၞာယဲ (CDC) ပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ဟိုတ်နူမဇဗိုၚ်ရာတ်သ် ဗောန်ဒဳ ဗူယိုတုဲ အကာဲအရာကၠောံထၞာန်မံၚ် ဗိုၚ်ရာတ်သ်အဳဗဝ်လာဂကူတၟိလၟုဟ်ဝွံ ဒှ်မံၚ်အကာဲအရာကာမံက်တိုန် အပ္ဍဲပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်ရောၚ် ဂကောံပရေၚ်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် (WHO) လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ညးဍုၚ်ကွာန်အမေရိကာန် စုက်လုက်ဒးလဝ်ကဵု ယဲဗိုၚ်ရာတ်သ်အဳဗဝ်လာ ပ္ဍဲကောန်ဂိုဂှ် သွက်ဂွံလွဳယဲ ကေတ်ပတိတ်ဏာလဝ် ဒၞာဲဂီုကၠီုနွံတုဲရောၚ် (CDC) ဟီုရ။
ပ္ဍဲအခိၚ်ယဲအဳဗဝ်လာတံ ဆက်ကၠောံထၞာန်ဂၠိုၚ်မံၚ်ဏံဂှ် အလဵုအသဳကောန်ဂိုတံ ဂစာန်ဗက်ဂၠာဲမံၚ်မၞိဟ် ဒးသၠေဟ်ပၟာတံတုဲ ဟွံဒးဂွိၚ်ဖေက်ကွေံကွေံပုဟ် ကဵုလဝ်သမ္တီကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်တံရ။
ဆဂး ဒၞာဲယဲကၠောံထၞာန်မံၚ်တၟိတၟိတံ မံက်တိုန်ကၠုၚ်တုဲ ဒေသယဲကၠောံစိုပ်အာတံ ပဵုသၠဲလကၠုၚ်မံၚ်တုဲ ပရေၚ်စံၚ်တူဒှ်ဂဝိၚ်တံ သၠုၚ်တိုန်မံၚ်အိုတ်ရ။
အကြာမၞိဟ်ဒးဒုၚ်ကၠောံယဲ သ္ပလဝ်ဒတန် ပ္ဍဲကောန်ဂိုတံဂှ် သဝ်ဝန်ကောန်ဍုၚ် အမေရိကာန် ၁ တၠလေဝ် ပါလုပ်မံၚ်ရ။
သွက်ဂွံလွဳယဲညးဂှ် ဗလံၚ်ဗ္စိုပ်ဏာဍုၚ်ဂျာမနဳတုဲရောၚ် ဌာန်ပရိုၚ် CBS News လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲသၞေဟ်က္ၜၚ်ကျာ ဍုၚ်အမေရိကာန်တံလေဝ် ကမၠောန်မၚ်မွဲစၟဳစၟတ်ယဲဗိုၚ်ရာသ်အဳဗဝ်လာတံ စကၠောန်မံၚ်ယျ။
ညးရပ်လဝ်လိက်အုပ်အာတရဴ (Passport) အမေရိကာန် အာလဝ်ဍုၚ်ယူဂါန်တာ၊ ကောန်ဂို၊ ဆူဒါန်သၠုၚ်ကျာတံ အောန်အိုတ် ၂၁ တ္ၚဲမ္ဂး ကာလကလေၚ်လုပ်ဍုၚ်အမေရိကာန်ဂှ် ဒးဒုၚ်စၟဳစၟတ်တေၚ်ၚ်ဂြတ်တ်ရောၚ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲတွဵုရးအဳတူရဳ လပါ်ဗၟံက်ဍုၚ်ကောန်ဂိုဂှ် ယဲကၠောံထၞာန် ဒှ်မံၚ်အကာဲအရာကာမံက်တိုန် ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်ကီုလေဝ် ဟွံစိုပ်အဆံၚ်ယဲကပ်ဏီပုဟ် WHO ဟီုရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ ဒၞာဲယဲကၠောံလဝ်တံ သၠဲလးကၠုၚ်မံၚ်တုဲ နူကဵုလၟုဟ်လေဝ် ယဲကၠောံထၞာန်အာ ဇၞော်နူဏံ ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးတာလျိုၚ်ပရေၚ်ထတ်ယုက်တံ ကဵုလဝ်သတိရ။
အပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄-၂၀၁၆ ကာလယဲအဳဗဝ်လာကၠောံထၞာန်လဝ် ပ္ဍဲအာဖရိကလပါ်ပလိုတ်ဂှ် မၞိဟ်ဒးဒုၚ်ကၠောံ ၂၈၆၀၀ ပြၚ်နွံတုဲ ကြဴနူဂၠာဲဆဵုဗိုၚ်ရာတ်သ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၆ တေံတုဲ ဒှ်အခိၚ်ယဲကၠောံထၞာန်ဇၞော်အိုတ် မဒှ်ရ။
ဗိုၚ်ရာတ်သ်တေံဂှ် ကၠောံအာမ္ၚးအာဖရိကလပါ်ပလိုတ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဗွဲတၟေၚ် ကၠောံထၞာန်အာလဝ် ဍုၚ်ဂဳနဳယာ၊ သဳရဳယာ လဳယောန်၊ အမေရိကာန်၊ ဗြိတိၚ် ကေုာံ အဳတလဳ တုဲ မၞိဟ်ချိုတ်အာလဝ် ၁၁၃၂၅ တၠ နွံရောၚ်။
Ref:BBC