နေပျဳဒဝ်၊ မေ ၃၁
အဟိန်သမ္မတသီအဝဵု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဂစာန်မံၚ် သွက်ဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံ သွက်ဂွံသ္ပစၟတ်သမ္တီအလဵုအသဳပၞာန်တံဂှ် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဍုၚ်ဇိုင်ဝုတ်ဒိုဟ် အိန္ဒိယ ဘိက်ပၟိၚ်ဏာတုဲ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်တရဴအာဍုၚ်မ္ၚး အလန်ပထမကၠာအိုတ် အပ္ဍဲဂိတုမေ ၃၀ စပ္တံနူ နယူဒေလဳရ။
အပ္ဍဲလၟေၚ်တရဴ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် စိုပ်ဒၟံၚ်ဍုၚ်အိန္ဒိယဂှ် သမ္မတအိန္ဒိယသၟးဟွံက ဂွံဆဵုဂဗကဵု သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် မိုဒဳ တုဲ သ္ၚဳဂၠိပ်သဳကၠဳအာ သွက်ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု အကြာနိဂီုၜါဍုၚ်တံ နွံမံၚ်ရောၚ် နူကဵုဌာနပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် အလဵုအသဳပၞာန် ပ္တိတ်လဝ်ပရိုၚ်ရ။
တုဲပၠန် ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ဝန်ဇၞော်ဂကောံအလဵုအသဳအိန္ဒိယတံဂှ်ကီု၊ ညးဇၞော်တွဵုရး၊ ဂကောံပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဆေၚ်စပ်တံကီုတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်သြန်တံဂှ် သဳကၠဳလဝ်ကီုတုဲ ဒၞာဲကိုန်အစဳဇန် စမြိုၚ်သ္ဇိုၚ်ဒၞာဲ ဒယှ်တှ်တံဂှ်လေဝ် လ္ၚတ်လဝ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲလၟေၚ်တရဴ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ဏံမ္ဂး အကြာအလဵုအသဳ ကေုာံ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန် ၜါဍုၚ် ဗၟာ-အိန္ဒိယတံ သၟးဟွံက ကဏ္ဍပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ဘာသာ၊ ပရေၚ်ယေန်သၞာၚ် ကေုာံ ပရေၚ်မၞိဟ်တံဂှ် ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍနာနာ ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်အာ သွက်ဂုဏ်ဖဵုဍုၚ်တံဂှ် သဳကၠဳလဝ် မဒှ်ရ။
ကြဴနူပရေၚ်သီအဝဵုတုဲ အလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ်ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်တုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် နကဵုဗီုပြၚ် ပရေၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်အုပ်ဓုပ်ဂှ် နူဂကောံဂၠးကဝ်တံ တးပါဲစွံလဝ်ကီုလေဝ် နူကဵုဍုၚ်အိန္ဒိယဂှ် စဖံက်လဝ်ကဵု ဖံက်သေဝ်တုဲ ဗွဲမလုပ်သၞောဝ် ဆက်ဆောံကၠုၚ်လဝ်ရောၚ်။
ဂွိၚ်ဖေက်ဂကောံဒပ်ပၞာန် ဒစေၚ်အာလ္ပာ်ကြုက် အိုတ်အစောန်ဂှ်ကီု သွက်ဒေသပယျဵု ညံၚ်ဂွံညိၚ်ဝပ်တံကီု နူကဵုအိန္ဒိယ ညံၚ်ရဴဂစာန်မံၚ် ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“နူကဵုအလဵုအသဳ အိန္ဒိယ ဂွိၚ်ဖေက် (အလဵုအသဳပၞာန်) ဒစေၚ်ဗက်အာ လပါ်ကြုက်ဂၠိုၚ်လောန်ဂှ် ပံက်ပၞော်တၟိမွဲတုဲ ဂစာန်မံၚ် ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲဆက်ဆောံအာကဵု ဂကောံဒပ်ပၞာန်တံကီု မွဲလ္ပာ်ဂှ်လေဝ် ပ္ဍဲပၞောန်ပယျဵုညးတံ မပ္တံ ဂအုံဂကူချေၚ် ရဲပၠန်ဂတးမံၚ် အလဵုအသဳအိန္ဒိယ ဒေသတိဍာ်နာဂ ကေုာံ မီဇိုရမ်တံကီု။ ဗီုတွဵုရးတံဏံမ္ဂး ဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးမံၚ်အိန္ဒိယတံကဵု ဂကောံပၠန်ဂတး နူတွဵုရးချေၚ်တံဂှ် ပရေၚ်ကၠောံဍဆက်စပ်မံၚ် ရောၚ် နကဵုလညာတ်တော်ခယျလဝ်တုဲ ညံၚ်သ္ဂောံညိၚ်ဝပ်ကၠုၚ် သဘဴညံၚ်ကဵု ဂစာန်မံၚ်သာ်ဏံလေဝ် ဆဵုကေတ်မာန်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရရ။
စပ်ကဵုအခက်အခုဲပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာတုဲ အပ္ဍဲဒေသကီု ဍုၚ်ဂၠးကဝ် ဗွဲမဂၠိုၚ်တံ တန်တဴဒၟံၚ်ကဵု လတူပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု နိဂီုဍုၚ်ညးတံတုဲ သုၚ်စောဲဒၟံၚ် Double-Hand Policy (မူဝါဒရပ်လဝ်ၜါလ္ပာ်) ဂှ် ဒှ်ဗီုပြၚ် ပရေၚ်ဆက်ဆောံဂၠးကဝ် ကေုာံ ဗီုပြၚ်ကလုတ်တမာန်ရောၚ် ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ ဣဏံဂှ် ဟိုတ်နူပၞာန်သီအဝဵုတုဲ အပ္ဍဲကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပၞာန်ကေုာံ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်တံမ္ဂး ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာ ဇြဟတ်ပြိုၚ်ပကာန်မံၚ်ညးသ္ကံ ဗီုပြၚ်ဒှ်မံၚ်ၜါလွးတုဲ ဍုၚ်မ္ၚးတံဂှ် ကုဂကောံပၠန်ဂတးတံလေဝ် ဟွံဆက်ဆောံဟွံဂွံ ညံၚ်ရဴဒးဆက်ဆောံမံၚ်ကီု ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဂှ်လေဝ် ဝတ်မိတ်သဟာဲညံၚ်ဟွံဂွံလီု သဘဴဒးဆက်ဆောံဒၟံၚ်ကီု မဒှ်ရ။
နကဵုဂကောံဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုဂှ် နူကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲတုဲ အဟိန်ထမံက်ပတိုန်မံၚ် ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဟွံကလိဂွံကၠုၚ် ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီဂၠးကဝ်ကဵု ဍုၚ်အာသဳယာန်တံ နကဵုဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ဏီကီု ပရေၚ်ကေတ်အရေဝ် တပ်ဒဏ် မာတ်ဆိုအ်လဝ်တံလေဝ် ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ဖိုဟ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံဂှ် ဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော်ဂၠးကဝ် နကဵု အလဵုအသဳကြုက်မွဲဟေၚ် ထံက်ဂလာန်သ္ပစၟတ်သမ္တီ အလဵုအသဳပၞာန် ထေၚ်ၚ်လဵုလဵုကီုလေဝ် တရဴဍုၚ်မ္ၚး အလန်ပထမကၠာအိုတ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် သမ္မတဂှ် ဟွံဒှ်ကၠုၚ်ဗေဂျေၚ် ဒှ်ဒၟံၚ် နယူဒေလဳရောၚ်။
အပ္ဍဲပရေၚ်ဗမာဏံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳအိန္ဒိယပၠန် ကၠောံဍဆက်ဆောံကၠုၚ်ကဵု ဂကောံဒပ်ပၞာန်ကေုာံ ဂကောံပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံသၟးဟွံက ဂကောံပၠန်ဂတး တိဍာ်ကြပ်မံၚ်ကဵုဒေသတံဂှ်လေဝ် နကဵုလညာတ်ခိုဟ်ဟ် ဆက်ဆောံကၠုၚ်တုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်မ္ဂး ကုအလဵုအသဳပၞာန်ဂှ် ဆက်ဆောံကၠုၚ် နကဵုသဘဴသ္ပစၟတ်သမ္တီကၠုၚ် မဒှ်ရ။
တရဴ သမ္မတသီအဝဵု အာလဝ်နယူဒေလဳဂှ် ဒှ်သဘဴသ္ပစၟတ်သမ္တီ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ လ္တူဂကောံပၠန်ဂတး ချဳဒရာၚ်မံၚ်အကြာဒေသပယျဵု အိန္ဒိယတံမ္ဂး ပရေၚ်ဇီုကပိုက်ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“နကဵုအိန္ဒိယမ္ဂး အလဵုအသဳဗဟဵုဂှ်မွဲဂကူ၊ ဟိုတ်နူဒှ်ဍုၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်တုဲ အလဵုအသဳတွဵုရးတံဂှ် ဒှ်မံၚ်မွဲဗီုပၠန်။ ဆဂးဂှ် ဒပ်ပၞာန်(ဗၟာ) ကေုာံ အလဵုအသဳဗဟဵုတံဂှ် နူအခိၚ်ကိုပ်ကၠာတေံရ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ကြပ်ဒၟံၚ်ညးသ္ကံနွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လၟုဟ်မုက်ပၞာန်လ္ပာ်ပလိုတ်တံဂှ် နူကဵုအိန္ဒိယ ကဵုဒၟံၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်။ လ္ပာ်သၟဝ်ကျာကဵု ဗၟံက်ဂှ် ကြုက်ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ်တုဲ ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံမ္ဂး လ္ပာ်ဂကောံပၠန်ဂတးတံ ကၠောန်စဝါတ်ဂါတ်အာနွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ယဝ်ရအလဵုအသဳအိန္ဒိယလေဝ် ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် လ္ပာ်ပလိုတ်ဍုၚ်(ဗၟာ)ဏံကီုမ္ဂး လ္ပာ်ဂကောံပၠန်ဂတး တံ ဇီုကပိုက်ကၠုၚ်ပရေၚ်ကမၠောန်တံမာန် အကာဲအရာသာ်ဏံနွံရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် အာဍုၚ်အိန္ဒိယ ဍုၚ်ဇြဟတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဇၞော်ဂှ် သွက်အလဵုအသဳတၟိ ဂွံကလိဂွံပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ နူဂၠးကဝ်တံကီု ဒှ်ပရေၚ်ဂစာန် လုပ်သၞောဝ် (Legitimacy) ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပဵုတုဲညံၚ်ဂွံခိုၚ်တိုန်အာရောၚ် ဂကောံပွဳဗွိုၚ် ထံက်မံၚ်ဂလာန် ဒပ်ပၞာန်တံ ညာတ်ကေတ်ရ။ တုဲပၠန် သွက်ဂွံဖ္အောန်ထောံ ဇြဟတ်ဟရိုဟ် နူဍုၚ်လ္ပာ်ပလိုတ်တံကီု ပရေၚ်ကလုတ်တမာန် သ္ပလဝ်မတ်ဇျှဟ်တံကီု နူကောန်ဂကောံ ဍုၚ်အာသဳယာန်လ္ၚဵု လုပ်ပထုဲပရေၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံယှအ်ဖျေံအာ မာန် ရုဲစှ်လဝ်အိန္ဒိယ နဒဒှ် မဟာမိတ်အဓိကရောၚ် ပရေၚ်တော်ခယျ ထေၚ်ညာတ်မံၚ်လေဝ် နွံရောၚ်။
မွဲလ္ပာ်ဂှ်ပၠန် တွဵုရးသ္ကိုတ်ဒိုဟ်ဧသာန် အိန္ဒိယကဵု ဒေသအာသဳယာန်တံ သွက်ဂွံဆက်စပ်ကဵုမာန်ဂှ် ဍုၚ်ဗမာ ဒှ်မံၚ်ဒၞာဲဗဟဵုတုဲ ဍုၚ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ အိန္ဒိယဂှ်လေဝ် လတူပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲဍုၚ်ဗမာဂှ် ပရေၚ်ဇီုကပိုက် နွံကၠုၚ်မာန်ရောၚ် နူကဵုဂကောံဒပ်ပၞာန်တံ ကဵုလဝ်ပၞော်ဂၠံၚ်ဍာန် ဗီုဏံနွံမံၚ် မဒှ်ရ။
လတူဍုၚ်ဗမာဂှ် နကဵုအလဵုအသဳအိန္ဒိယ ဆက်သုၚ်စောဲအာမူဝါဒ ထမံက်ရုပ်ရဴ နတဲချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော် တၞဟ်နူမ္ၚးဒေသတံ ကေတ်ထောံအခေါၚ်ခိုဟ် အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ မာန်ရောၚ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ ဌာနပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် ဟီုလဴလဝ် ပ္ဍဲဂိတုမေ ၂၉ မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲကၞောတ်ဂိတုအဝ်ဂါတ် သၞာံလောန်ကၠုၚ်ဏံ အပ္ဍဲပေါဲကောံဓရီု က္ဍိုပ်သကိုပ်အဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ယှာန်ဟာဲ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ဍုၚ်ကြုက်ဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ကဵု သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် အိန္ဒိယ မိုဒဳ တံ ဆဵုဂဗလဝ်တၞဟ်ခြာနွံတုဲ ပရေၚ်ၜံက်ခါဲ သတ္တုတိဝါတ် ၊ ပရေၚ်ဒေသပယျဵုတံ ဂွံညိၚ်ဝပ်အာ၊ ပရေၚ်သၠုၚ်ပတိုန် ကဏ္ဍကူသာန်ကပေါတ်ဗၞိက် ကေုာံ ကိစ္စပရေၚ်ဂီုကၠီု တံဂှ် သဳကၠဳလဝ်နွံရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်