နယူဒေလဳ၊ ဂျောန် ၂
ဟိုတ်နူပရေၚ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာ အရာကဏ္ဍနာနာ ဒးလီုလာ်ကၠုၚ်လဝ်တံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် ကၠောန်ဗဒှ်ဒၟံၚ် ညံၚ်ဇြဟတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညံၚ်ဂွံခိုၚ်တိုန်အာကီု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညံၚ်ဂွံခိုဟ် ဆက်ကၠောန်အာမံၚ်တုဲ သွက်ဂွံကၠုၚ် ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်သြန်ဂှ် သမ္မတ သီအဝဵု ဘိက်ပၟိၚ်ကော်လဝ်ရ။
နကဵုတာလျိုၚ်သမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် အခိၚ် စိုပ်နယူဒေလဳ ဒှ်တရဴဍုၚ်မ္ၚး အလန်ပထမကၠာအိုတ်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳညးတံ ဆက်အာဒၟံၚ် လတူဂၠံၚ်တရဴ ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဗော်ဇဳ ခိုၚ်ၚ်ကၠိုက်က်တုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ညံၚ်ဂွံခိုၚ်တိုန်အာဂှ် ဆက်တုဲရေၚ်တၠုၚ် ကၠောန်အာရောၚ် သာ်ဝွံ ဟီုလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နူဍုၚ်အိန္ဒိယတံ နကဵုပရေၚ်ဓဝ်ပတှ်ေနွံနွံ ကၠုၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ် အပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာညိဂှ် အပ္ဍဲကဵုပေါဲသဳကၠဳ စပ်ကဵုကူသာန်ဗၞိက် ကေုာံ ပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ဗၟာ-အိန္ဒိယ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ဍုၚ်နယူဒေလဳ ပ္ဍဲဂိတုမေ ၃၁ ဂှ် ညးဟီုလဝ်ရောၚ်။
အတိုၚ်နဲကဲဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ညးဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာတံ ရုဲစှ်လဝ်ကဵု အလဵုအသဳတၟိဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၁၀ သၞာံဏံတုဲ ညံၚ်ဂွံဒှ်ကၟိန်ဍုၚ် ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဇြဟတ်ခိုၚ်ကၠိုက်တိုန်အာဂှ် ဖန်ဖက်ရေၚ်တၠုၚ်ဒၟံၚ်ရောၚ် သာ်ဝွံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳတၟိဏံ သွက်ဂွံထမံက်ရုပ်ရဴ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳဇၞော်မောဝ် တန်ကြန်အာညဳညဳမာန်ဂှ် ပံၚ်တောဲကု ဍုၚ်မဟာမိတ်တံဂှ် ပရေၚ်အရာကိစ္စဇၞော် ကဵုလဝ်ဖျုန်ကဵု သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် နကဵု နဲကဲဗျူဟာမာန်တုဲ ညံၚ်ဂွံကၠုၚ်ဓလိုက် တမ်ရိုဟ်သြန်ညိဂှ် ဘိက်ပၟိၚ်ကၠုၚ်လဝ် ဗီုဏံရောၚ်။
ဍုၚ်အိန္ဒိယဝွံ အပ္ဍဲကၠောန်ပ္တိတ်ကပေါတ် နူဍာ်တှ်တံမ္ဂး ဇြဟတ်ခိုဟ်မံၚ်ဂှ်ကီု ပရေၚ်ပ္တိတ်ဂဥုဲတံလေဝ် ဒှ်ဍုၚ် ကဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ်မွဲ အပ္ဍဲဂၠးကဝ်တုဲ ကမၠောန်တံဏံဂှ် နကဵုပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ၜါဍုၚ် သွက်ဂွံကၠုၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ် အပ္ဍဲကဵု ဍုၚ်ဗမာဂှ် အခေါၚ်အရာ နွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ် ညးဟီုရ။
ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်ပြဟ်ဟ်ဏံ အပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာ နူကဵုဍုၚ်အိန္ဒိယ ပရေၚ်ဓလိုက်လဝ် တမ်ရိုဟ် နွံမံၚ် ၃၉ ဒၞာဲ နကဵုသြန်ဒဝ်လာ အမေရိကာန် ၇၈၂ ဒသမ ၃၈၅ ပြကောတိကိုတ်နွံတုဲ ဒှ်ဍုၚ် မရနုက်ကဵု ၁၁ ဓလိုက်လဝ် တမ်ရိုဟ်သြန် ဂၠိုၚ်အိုတ်မွဲကီုတုဲ ပရေၚ်ကူသာန်ဗၞိက် ၜါဍုၚ်ဂှ် ဇၟာပ်ပ်သၞာံမ္ဂး နွံဒၟံၚ်ဗဒါဲ ၁ ဒသမ ၅ ဗဳလဳယာန်ကီုရ။
ကိုန်အစဳဇန် ပရေၚ်ပလံၚ်ဗစိုပ် ဂလာတာန်စကာဇဳဒိုဟ် ကေုာံ ဂၠံၚ်ဇၞော် တရဴဇမၠိၚ်အကြာ ၃ ဍုၚ် အိန္ဒိယ-ဗၟာ-သေံတံဂှ် သွက်ပရေၚ် ကူသာန်သွံရာန်ဗၞိက် အကြာၜါဍုၚ်သၟးဟွံက သွက်ဂွံပံက်ကဵု ဂၠံၚ်စင်္ကြံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အာသဳယာန်-အိန္ဒိယတံဂှ် ဒှ်အရာ ပၞော်ကသအ်မွဲ ကီုရောၚ် သာ်ဝွံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အလုံမွဲဒမြိပ်ဂၠံၚ်စင်္ကြံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဇုမ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် တၟေၚ် ကေုာံ စမြိုၚ်သ္ဇိုၚ်ဒၞာဲ ပရေၚ်ထံက်ပလံၚ်တံမ္ဂး သွက်ဂွံဓလိုက် တမ်ရိုဟ်ဂှ် အခေါၚ်အရာခိုဟ်တံနွံမံၚ်ရောၚ် သာ်ဝွံ ညးဟီုလဝ်ရောၚ်။
မွဲလ္ပာ်ဂှ်ပၠန် အပ္ဍဲကိုန်အစဳဇန် ဍုၚ်တၟိ ယတနာပုၚ် ပွိုၚ်ဍုၚ် ပျေန်ဥူလွေန် ရးမန္တလေဝ် ဒၞာဲဌာန်ကမၠောန်ကောန်ဗၠာဲ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကၠောန်မံၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်နဲကဲပညာ ကေုာံ ဒဳဂျဳတေဝ် တံဂှ် သွက်ဂွံကၠုၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ဂှ်လေဝ် ဘိက်ပၟိၚ်လဝ် နွံကီုရ။
တုဲပၠန် ကမၠောန်ပ္တိတ်ကပေါတ်သဇိုၚ် ပရေၚ်ဝါဗ္ၚ၊ ပရေၚ်လွဳလွတ်၊ ကမၠောန်တောဝ်ကဵု ယာတ်၊ ကမၠောန်စက်ဇိၚ်ယာတ်၊ ကမၠောန်ရေၚ်တၠုၚ် ပရေၚ်ပညာ၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက်တံဂှ်လေဝ် သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အိန္ဒိယတံ ညံၚ်ဂွံကၠုၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ညိဂှ် ဘိက်ပၟိၚ်ကော်လဝ် ဗွဲတၟေၚ်ရောၚ်။
သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ကူသာန်ဗၞိက် ကေုာံ ပရေၚ်ဓလိုက် တမ်ရိုဟ် ဗီုဏံမာန်၊ ကမၠောန် ဒုၚ်လျိုၚ်မာန်တံဂှ် သမ္မတသီအဝဵု ဘိက်ပၟိၚ်မံၚ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူပၞာန်သီလဝ်အဝဵုတုဲ အခက်အခုဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာ ကတဵုဒှ်ဒၟံၚ်တံဂှ် စဵုကဵုအခိၚ်လၟုဟ် နကဵု ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဆဵုဂဗသဳကၠဳမာန်ဂှ် ဟွံမွဲဏီပုဟ်။
နူလ္ပာ်အလဵုအသဳပၞာန် ဟီုမံၚ် ညံၚ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ဇြဟတ်ဂွံခိုၚ်ကၠိုက် တိုန် ကၠောန်မံၚ်ကီုလေဝ် နတဲဇေတ်တ်ဂှ် ဥပဒေ၊ ၝောံပိုဒ် ကၟာတ်ဒၞာတာလဝ် လတူကောန်ဍုၚ်တံဂှ် ပလီုကဵုလဝ်ဟွံမွဲဏီတုဲ အခေါၚ်ဟီုဂးချူဆန် ဗွဲသၠးၜးတံလေဝ် ဆက်တုဲ ပတေၚ်ဓရတ်လဝ်ဏီဖိုအ် ဒှ်မံၚ်အကာဲအရာဏံရောၚ်။
အတိုၚ်တင်နၚ် ဂကောံ Economist Intelligence Unit (EIU) ပ္တိတ်လဝ် အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၄ လောန်ကၠုၚ်ဏအ်မ္ဂး ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဍုၚ်ဗၟာဂှ် သွက်ဂွံကလေၚ်စိုပ် အကာဲအရာ ကၠာဟွံဂွံသီအဝဵုကီု ယဲကဝ်ဗေတ်-၁၉ တေံကီု ဒဵုကဵုသၞာံ ၂၀၃၀ တေံ ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာဂှ် ဒးဂစာန်မံၚ်ဏီရောၚ် သာ်ဝွံ ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
သတၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI