နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုဂျောန် ၄
နူကဵုကဝ်မယှေန်ပၞာန်က္ဍိုက်ပ် ကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် ဒက်ပတန် စၠတ်ထဝ်ဂမၠိုၚ် မံက်တိုန်လဝ်တံဂှ် တတ်ၜက်အာ ဒပ်ပၞာန်ဟွံမာန်တုဲ သွက်ဂုဏ်ဖဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် နတဲစှ်ေစှ်ေ စဵုဒၞာကဵုအာဟွံမာန်ပုဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
အဓိကတာလျိုၚ်စၠတ်ထဝ်ဂှ် ဒှ်ပရေၚ်ချူခၞံဥပဒေ ကေုာံ ဒးထိၚ်ဒဝ်အာအလဵုအသဳမဒှ်တုဲ ပရေၚ်အခက်အခုဲ ကေုာံ ပၟိက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံနွံမံၚ်ဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳ ကေုာံ ဌာနဆေၚ်စပ်တံ ညံၚ်သ္ဂောံထမံက်ကဵု ရုပ်ရဴကမၠောန်မာန်ဂှ် ညးစၞးအမာတ်တံ ဒးပတိုန်ထ္ၜးအာတ်မိက်ကဵု မဒှ်ရ။
စနူကာလသီအဝဵု စဵုကဵုအလဵုအသဳပၞာန်ကဵု စၠတ်ထဝ် မံက်တိုန်လဝ်ဏံမ္ဂး ပရေၚ်စဵုဒၞာနူကဵုဥပဒေပတိတ်လဝ်တံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညိလေဝ် ဟွံဂွံဒုၚ်စသိုၚ်ဏီတုဲ နကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုလေဝ် ဒးဒုၚ်ဘပဠမံၚ်ဂှ်ကီု ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်ကဵု ဘဲဒဏ်ပရေၚ်ဍဵုဍိုက်ဒဳဂျေတ်တေလ်တံလေဝ် ဒးဒုၚ်စသိုၚ်မံၚ်အိုတ်ရောၚ်။
နကဵုစၠတ်ထဝ်မ္ဂး သွက်ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်ဍုၚ်၊ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်သ္ဂောံမံၚ်စံၚ်တန်တဴအာ ဗွဲမၜိုဟ်လလမ် ဂီုကၠီုမာန်၊ သွက်သ္ဂောံထမံက်ပတိုန် ဥပဒေစဵုဒၞာမၚ်မွဲ ဂုဏ်ဖဵုပိုန်ဒြပ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံဒှ်ကၠုၚ်ဂှ် သၠုၚ်အသိၚ်ကၠောန်အာရောၚ် ဥက္ကဌစၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဥူခေန်ယဳ ဟီုရ။
သၟဝ်ပရေၚ်စဵုဒၞာ သၞောဝ်ဥပဒေဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်သ္ဂောံဂီုကၠီု ၜိုဟ်လလမ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်ကေုာံ ညံၚ်ဂွံဘိုၚ်ဂစာန် ပရေၚ်ချူခၞံဥပဒေ ဒှ်တိုၚ်ခဳညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဂွံပဓာန်စမာန်ဂှ် ပ္ဍဲကောံဓရီုလၟေၚ်ဍာံ ဒုတိယဝါ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် အလန်တတိယ တ္ၚဲပထမ ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၂ ဂှ် ညးဗ္တိုက်ဖ္အောဝ်လဝ်ရ။
စၠတ်ထဝ်ဏံဂှ် ဒပ်ပၞာန်တံအုပ်ဓလီုလဝ်တုဲ သီုကဵုကလေၚ်အုပ်ဓလီုအာ လတူဒပ်ပၞာန်ဟွံမာန်တုဲ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တအ်မ္ဂး မုလေဝ်တၟေၚ်တိုန်မွဲသာ်ဟွံမွဲတုဲ ဒှ်မံၚ်စၠတ်ထဝ်ရုပ်တံၚ်ဇုက်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ပါ်ပါဲထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
နကဵုစၠတ်ထဝ်ဂှ် ဟွံမိက်ကဵုဒှ်ဗီုပြၚ် ဆၜိုတ်ထ္ၜးစမံၚ်သၟး ကညာၚ်မံၚ်သၟးတုဲ အတိုၚ်ဟီုဂှ် မိက်ဂွံကဵုကၠောန်ကီုလေဝ် တတ်ၜက်အာ ဒပ်ပၞာန် ဟွံမာန်ပုဟ်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တွဵုရးမန် ဟိုတ်နူ ပရေၚ်ဂီုကၠီုတုဲ ဟွံမိက်ထမံၚ်ယၟုမွဲတၠ ဟီုလဝ်လညာတ်ညးရ။
“ညးတံဟီုမံၚ် ကၠောန်သွက်ဂုဏ်ဖဵုညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်ဂှ် ဆၜိုတ်ထ္ၜးစအလံၚ်သၟး ကညာၚ်ဂြဴဟီုမံၚ်ဂှ် ပိုဲတံ ဟွံမိက်ကဵုဒှ်ဗီုဂှ်ပုဟ်။ ဟီုမ္ဂးတှ်ေ အတိုၚ်ဟီုဂှ် ကၠောန်ညိ ဆဂး ညးတအ် ၜက်လ္တူဒပ်ပၞာန်ဏံ ဟွံမာန်ပုဟ်။ ညးတံမုကၠောန်ကၠောန် ဒပ်ပၞာန်တံဂှ် ဟွံသ္ပဂရုပုဟ်။ ကြဳဗုမ်လတူဘာလကျာ်တံ၊ ညးဍုၚ်ကွာန်ဟၟဲကဵုဒုဟ် ဟွံရပ်လွဟ်တံ သၟာကမၠောန်တံ သၟာဗ္ၚတံ သၟာကၠအ်တံ ရဲဝါတ်ဂါတ် အကြာကွာန်တံ လ္တူညးတံဏံ ကြဳဗုမ်တုဲ ဂစိုတ်မံၚ်ဂးတှ်ေ အပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဏံ သွက်ဂွံယှအ်ဖျေံလၟိဟ်မၞိဟ်ဟာ။ ကၠောန်သွက်ဂုဏ်ဖဵုညးဍုၚ်ကွာန်ဟာ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ယှအ်ဖျေံလၟိဟ်မၞိဟ်တုဲမှ ကၠောန်ဟာ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု သၞာံ ၂၀၂၁ ထမံက်တိုန် ပေါဲရုဲမာဲသ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်တုဲ ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳကဵု ဒၞာဲတာလျိုၚ်သၠုၚ်အိုတ် သီုစၠတ်ထဝ် ၃ ဒၞာဲဂှ် သ္ကိုပ်ပၞာန်တအ်သၟးရ က္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပၠတရဴမံၚ် မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် အတိုင်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ မ္ဂး ညးစၞးဒပ်ပၞာန် ၂၅ တၟံကၠံဂှ်လေဝ် ဟွံဒးဒုၚ်ပြိုၚ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ်၊ အတိုၚ်စရၚ်ယၟု နူဂဥုပ်သ္ကိုပ်က္ဍိုက်ပ်ဒပ်ပၞာန် ပလံၚ်ဗ္စိုပ်ကဵုတုဲ ဂွံလဝ်ဒၞာဲပ္ဍဲစၠတ်ထဝ် ဗွဲမပြေပြံၚ်ရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ စၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူကဵု စၠတ်ထဝ်ရးဒေသဇၞော်တံ ကလေၚ်စကၠောန်မံၚ် ကောံဓရီု အလန်တတိယ လၟေၚ်ဍာံ ဒုတိယဝါဏံ အပ္ဍဲသတ္တဟ ပထမ ဂိတုဂျောန်ဏအ်တုဲ ပရေၚ်သၟာန်သၟုက်ကဵု ပတိုန်ဂလာန်တံလေဝ် ကၠောန်သ္ပအာရောၚ်။
ဆဂး ဥပဒေပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ကဵုမံၚ်အခက်အခုဲကု ညးဍုၚ်ကွာန်တံကီု ဥပဒေဂီုကၠီုသိုက်ဖာ ဍဵုဍိုက်မံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် နကဵုယန္တရာဒဳဂျေတ်တေလ်တံဂှ်တှ်ေ အပ္ဍဲအာယုက်စၠတ်ထဝ်အလဵုအသဳပၞာန်ဏံ ညံၚ်သ္ဂောံပလေဝ် ပလီုထောံဟီုဂှ် ဟွံဂွံဆဵုလဝ် အယောၚ်အလာ ဏီပုဟ်။
မွဲလပါ်ပၠန်လေဝ် ဥပဒေလိက်အုပ် ကောန်ဍုၚ်ဗမာကၠောံဍုၚ်သုၚ်စောဲ ပါတ်သပေါအ်အဳလက်ထရဝ်နေတ် ဍံၚ်ဗက်မၚ်ရံၚ်ဒၞာဲဇိုၚ် မၞိဟ်မာန်ကီု ဥပဒေစဵုဒၞာပရေၚ်ဂီုကၠီုပူဂဵု ကေုာံ ၝောံပိုဒ်လ္ၚဵု စပ်ကဵုအခေါၚ်ဗၠးၜးပရေၚ်ပူဂဵု ရပ်ချုက်မာန် ဟၟဲကဵုသက်သဳတံဂှ် ချူခၞံပလေဝ်ကီုရောၚ်။
လတူရဲဒစဵုဒစးတံမ္ဂး နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ပဵုတုဲ ညံၚ်သ္ဂောံဍဵုဍိုက်အာမာန် ဥပဒေဒှ်အထံက်ပၚ်ကဵု ယန္တရာပရေၚ်အုပ်ဓုပ်သၟးဂှ် ချူခၞံပလေဝ်မံၚ်ရောၚ် ညးချဳဒရာၚ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ဥပဒေချူခၞံပလေဝ် ကၠောန်ကၠုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်နွံကီုလေဝ် ဥပဒေဍာံဍာံဇေတ်တ် စဵုဒၞာကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟၟဲဏီတုဲ နကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုလေဝ် ဒးဒုၚ်ဘပဠမံၚ်ကီုရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် သ္ဂးရ။
“အခိၚ်လၟုဟ် ဍေံတံ သွက်ဂွံစဵုဒၞာဂုဏ်ဖဵုညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ကၠောန်ကဵုဟွံမာန်ပုဟ်။ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ အာကၠအ်မ္ဂး သီကေတ်ဖုၚ်တအ် မုတအ် ကၠောန်မံၚ်ဆဆဵုတှ်ေ ကဵုမံၚ်ပရေၚ်စဵုဒၞာ လမျီုသ္ၚိဌာန်ပိုန်ဒြပ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟွံသေၚ်ပုဟ် ။ အရာဏအ်ဂှ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ် ပရေၚ်ဘပဠမွဲဂကူရ။ အလဵုအသဳလၟုဟ်လေဝ် ဟီုသောၚ်ၚ်မ္ဂး ဒှ်အလဵုအသဳပၞာန်ပၠန်ရတှ်ေ ကောန်ပၞာန်တံ ကာလဍေံတံ တိတ်အာကရောၚ်ပၞာန်မ္ဂး သွက်သ္ဂောံညှာတာကဵုညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ်တှ်ေ အောန်မံၚ်လေဝ်” သာ်ဝွံ ညးဍုၚ်ကွာန်ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
အတိုင်တင်နၚ် ဂကောံသုတေသနဗၠးၜး ISP-Myanmar လလောၚ်တြးလဝ်မ္ဂး ၝောံပိုဒ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သုၚ်စောဲနဒဒှ်လွဟ် သွက်ဂွံရပ်ချုက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ကလေၚ်ပလီုထောံလဝ် ဟၟဲဏီပုဟ် သ္ဂးရ။
ဗွဲတၟေၚ် ကၠာဟွံကော်စၠတ်ထဝ်ပတိတ်လဝ်ဥပဒေ ဗတိုက်သရိုဟ်ပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲသြန်ဟွံလုပ်သၞောဝ် ကေုာံ ဥပဒေဆေၚ်စပ်ကဵုလိက်အုပ် ကောန်ဍုၚ်ဗမာကၠောံဍုၚ်တံဂှ် ဒှ်သက်သဳ ဒၞာတာလဝ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုညးဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
ဥပဒေနွံမံၚ်လၟုဟ်တံဂှ် ကိတ်ညဳမံၚ်ကဵု အကာဲအရာမူဝါဒလၟုဟ်ဟာ၊ သွက်နိဂီုဍုၚ် ဂွံဇၞော်မောဝ်တောတက်အာ ဥပဒေသွက်ညးဍုၚ်ကွာန် တံ ဒှ်ဂုဏ်ဖဵုဟာဟီုဂှ် ဒးလ္ၚတ်စၟဳစၟတ်အာတုဲ ယဝ်ရနွံပၟိက်မ္ဂး သွက်ဂွံချူခၞံပလေဝ်ကီု ဗပေၚ်စုတ်ကီု၊ ပလီုထောံကီု ကေုာံ သွက်ဂွံချူခၞံတၟိတံဂှ် ပ္ဍဲအာယုက်စၠတ်ထဝ်ပိုဲဏံ ဒးကၠောန်အာရောၚ် ဥူခေန်ယဳ ဟီုလဝ်ရ။
ညးဍုၚ်ကွာန်တံလေဝ် လတူကမၠောန်စၠတ်ထဝ်တံဂှ် ၜိုန်ရ ဂလာန်ပတေဟ်ဟွံမွဲကီုလေဝ် ဒးမၚ်ရံၚ်အာတုဲ ပ္ဍဲကဆံၚ်သၟဝ်တအ် ပရေၚ်ဗက်စအဂတိ ဒဂေတ်လီုမံၚ်တံဂှ် ယဝ်ရထမံက်ပတိတ် သောၚ်ကလးမာန်ကၠာမှလေဝ် ဒှ်ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်မာန်ရောၚ် စွံလဝ်စၟတ်သမ္တီအိုတ်ရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI