နေပျဳဒဝ်၊ ဂျောန် ၅
အလဵုဇကုခါန်ကၞက်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒှ်ကၠုၚ်သမ္မတ အလဵုအသဳပၞာန်ဂှ် စပ်ကဵုတရဴအာလဝ် ဍုၚ်အိန္ဒိယတုဲ သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်အကြာၜါဍုၚ်မ္ဂး ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ် နွံမှ ကမၠောန်ဒှ်မာန်တုဲ ဂကောံပၠန်ဂတးတံ နကဵုနဲကဲၜိုဟ်လလမ် ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲအာညိဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၃ ဏံ ဟီုပတိတ်ကၠုၚ်ရ။
အတိုၚ်ပရေၚ်ဘိက်ပၟိၚ် သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် မဝ်ဒဳဂှ် တုဲကၠုၚ်ဂိတုမေ ၃၀ တေံ နဒဒှ် တရဴသမ္မတသီအဝဵု တိတ်ဍုၚ်သအာၚ် ဒှ်အလန်ကၠာအိုတ် အာလဝ်ဍုၚ်အိန္ဒိယတုဲ အဟိန်ညးကလေၚ်စိုပ် နေပျဳဒဝ်ဂှ် သှ်ကဵုလဝ် တင်သၟာန် မဳဒဳယာပရိုၚ်တံရောၚ်။
အကြာၜါဍုၚ်ဏံ ညံၚ်သ္ဂောံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကီု သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်တံဂှ် အပ္ဍဲပရေၚ် ကဏ္ဍနာနာဂှ်လေဝ် သဳကၠဳကၠုၚ်ညးသ္ကံမာန်တုဲ အကြာၜါလပါ် ပရေၚ်တုပ်လဝ်စိုတ်တံဂှ် သီုၜါလပါ် ပံၚ်တောဲလလောၚ်တြး ကၠုၚ်လဝ်နွံမံၚ်ရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။
သ္ဂောံဂွံကၠောန်အာဗီုဏံမာန်ဂှ် ၜိုဟ်သြိုဟ်ညိၚ်ဝပ်အာမှ ကၠောန်ဂွံမာန်တုဲ ညးဆေၚ်စပ် နွံမံၚ်အပ္ဍဲပယျဵုအိန္ဒိယတံကီု ယဝ်ရမိက်ကဵုဍုၚ်ကွာန်ခိုဟ်တိုန်မ္ဂး နကဵုနဲကဲၜိုဟ်လလမ် ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲကၠောန်အာဂှ် နွံမံၚ်ပၟိက်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် လစွံစိုတ်ညးတံဂှ် ကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်ဗ္စာရဏာအာတုဲ သွက်သ္ဂောံ ပံၚ်တောဲကဵုကၟိန်ဍုၚ်ကီု ထေက်ကဵုဒးဂစာန်ကၠောန်အာ သွက်ဍုၚ်ဂွံခိုဟ်ဂှ် နွံမံၚ်ပၟိက်ရောၚ် သမ္မတသီအဝဵု ဟီုလဝ်ရ။
တုပ်ညံၚ်ရဴသာ်ဏံကီု ဟိုတ်နူပရေၚ်နာနာသာ်တုဲ အပ္ဍဲတိဍာ် တၞဟ်ခြာ ပူဂဵုမၞိဟ် ဂကောံနွံမံၚ်တံဂှ်လေဝ် ကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ် ဗ္စာရဏာအာသွက်ဍုၚ်တုဲ ယဝ်ရပံၚ်တောဲအာ နကဵုနဲကဲၜိုဟ်လလမ် အတိုင်သၞောတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳစှ်ေစှ်ေမ္ဂး ဍုၚ်တောတက်မာန်ဂှ် ချိုတ်ပၠိုတ်မံၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ယဝ်ရ မိက်ဂွံဂွံပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဇေတ်တ်မ္ဂး ပရေၚ်ပကီုပရာတ် ဂစိုတ်မံၚ်ကြာန်န်တံဂှ် ဒေါအ်ထောံတုဲ အတိုၚ်လဟီုကဵုကမၠောန် ဒးကၠောန်အာ နတဲစှ်ေစှ်ေရောၚ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ ဒပ်အာရက္ခ AA ဥူခိုၚ်သုခ ကလေၚ်ခၠေဝ် ဟီုလဝ်ရ။
“ညးဍုၚ်ကွာန်ပိုဲတံဂှ် ဇၟာပ်ပ်တ္ၚဲ ဒးဒုၚ်ဗက်ကြဳဗုမ်ဗတိုက်ဂစိုတ်မံၚ် ဟၟဲကဵုပရေၚ်ဓဝ်ဍာံဂှ် နကဵုသ္ကိုပ်ပၞာန် ဖေတ်သေတ်ပကီုပရာတ် ကၠောန်လဝ်အမှုရာဇဝတ်ပၞာန် ထေၚ်ၚ်လဵုလဵု မဒှ်ရ။ ပွဏံဂှ် ကမၠောန် ပတဝ်လဝ်ကဵု ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ် ကွက်က္ဍိုပ်ဗၜေအ်တုဲ သွံဖျုန်ကၠဵု မဒှ်ရ။ ယဝ်ရမိက်ဂွံဂွံပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကွေံကွေံမ္ဂး နကဵုသ္ကိုပ်ပၞာန် ကၠောန်ပကီုပရာတ်ဂစိုတ်မံၚ်တံဂှ် ဒေါအ်ထောံတုဲ၊ ဒဂေတ်ပဋိပတ် လဟီုလဂး ပရေၚ်ကမၠောန် ထေက်တန်ကဵုပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ် ဒးကၠောန်အာ နတဲဇေတ်တ်ရောၚ်” သာ်ဝွံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
အပ္ဍဲတင်တုပ်စိုတ်ဘုံအာသဳယာန် ၅ တင် ပရေၚ်သဳကၠဳ ညးဆေၚ်စပ် အလုံသီုဖအိုတ်တံညံၚ်ဂွံပါလုပ်ဂှ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန် ဒုၚ်တဲမာန် ဂလိုၚ်လဵုရောဟီုဂှ် ကိစ္စဇၞော်မံၚ်ကွေံကွေံရောၚ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ မုက်ဒပ်ကောန်ဂကူချေၚ် CNF သလိုၚ်ထက်နဳ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“လၟုဟ် ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်ကော်ဘိက် သွက်သ္ဂောံဆဵုဂဗသဳကၠဳ အပ္ဍဲ ၁၀၀ တ္ၚဲဂှ် လပါ်ပိုဲတံ နွံမံၚ်လစွံစိုတ်ဗီုဏံရ။ အပ္ဍဲ ASEAN Five-Point Consensus ဂှ် ပွမဆဵုဂဗသဳကၠဳ ပါလုပ်အလုံသီုဖအိုတ်ဂှ် နွံမံၚ်ရ။ ပရေၚ်ဏံဂှ် ပိုဲတံဒုၚ်လဝ်တဲတုဲတုဲရ။ လတူအရာဂှ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန် ဒုၚ်တဲမာန်ဂလိုၚ်လဵုဟီုဂှ်ရ ပဵုကိစ္စဇၞော်ကွေံရောၚ် ထေၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
တုဲကၠုၚ် အပ္ဍဲဂိတုအေဗရာတေံဂှ် လ္တူဂကောံရပ်လွဟ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ် EAO တံ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ NCA ကီု ဟွံထ္ပက်လဝ် စၟတ်တဲဏီတံဂှ် သွက်သ္ဂောံသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကၠာဟွံစိုပ် ဂိတုဂျူလာၚ် ၃၁ အပ္ဍဲ ၁၀၀ တ္ၚဲဂှ် အလဵုအသဳပၞာန်သီအဝဵု ဘိက်ကော်လဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲဏံ ဂကောံထ္ပက်လဝ် NCA တုဲကီုလေဝ် အပ္ဍဲပွိုၚ် ၅ သၞာံ အခိၚ်သီလဝ်အဝဵုဏအ် မွဲလန်မှ ဟွံအာဆဵုဂဗသဳကၠဳလဝ် မပ္တံကဵု ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေၚ် KNU၊ မုက်ဒပ်ကောန်ဂကူချေၚ် CNF ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်ကွးဘာ ABSDF တအ်ဂှ်တံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန်သီအဝဵု ကော်ယၟုတုဲ ဘိက်လဝ် မဒှ်ရ။
ပရေၚ်ကော်ဘိက်ဆဵုဂဗသဳကၠဳဏံဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ကဵု လိက်ကသုက် ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော်အလုံဍုၚ် NCA မဒှ်တုဲ ဂကောံဇြဟတ်ဒပ်ပၠန်ဂတးတံ တးပါဲလဝ်အိုတ်ရ။
လ္တူအကာဲအရာဏအ် အဟိန်သမ္မတသီအဝဵု တိတ်အာတရဴအိန္ဒိယဂှ် ကိုန်အစဳဇန်ဂလာတာန် ကေုာံ ဂၠံၚ်ဇၞော် ၃ ဍုၚ် အိန္ဒိယ-ဗၟာ-သေံ သွက်သ္ဂောံတုဲဒှ်အာဂှ် အကြာၜါဍုၚ် ညံၚ်သ္ဂောံပံၚ်တောဲကၠောန်အာ ကြပ်ပ် နွံမံၚ်ရောၚ်။
ကိုန်အစဳဇန်ဂလာတာန်ဂှ် နူသၞေဟ်ၜၚ် ဍုၚ်သေတ်တွိုဲ တွဵုရးရခေၚ် တတ်အာသၞေဟ်ပါၚ်ၜဳ ပလက်ဝ တွဵုရးချေၚ်တုဲ ဆက်စၠောံလဝ်ကဵု တွဵုရး မီဇိုရာမ် ဍုၚ်အိန္ဒိယ နကဵုဂၠံၚ်ဍာ် ဂၠံၚ်တိုက်တံ မဒှ်ရ။
အခိၚ်လၟုဟ်ပြဟ်ဟ်ဏံ ဒၞာဲကိုန်အစဳဇန်တံဏံဗွဲမဂၠိုၚ် တုဲဒှ်မံၚ် ကီုလေဝ် နူဍုၚ်ပလက်ဝ စဵုကဵုစိုပ်ပယျဵုအိန္ဒိယ ကိုန်အစဳဇန် ဂၠံၚ်ကွဳစက်ဟရိပ်ဇမ္ၚောဲ သွက်ဂွံဆက်စၠောံအာဂှ် ဟိုတ်နူ ပေါဲဗတိုက်ၜါလပါ်တံနွံမံၚ်တုဲ အကာဲအရာ ဟွံတုဲဒှ်ဏီရ။
ဒၞာဲဒေသ ကိုန်အစဳဇန်ဗွဲမဂၠိုၚ်မ္ဂး AA ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးချေၚ် ထိၚ်ချုက်လဝ်ဂှ်ရ သ္ပလဝ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သၞေဟ်ၜၚ်သေတ်တွိုဲတုဲ ယဝ်ရ AA သီဂွံဍုၚ်သေတ်တွိုဲမာန်မ္ဂး ကိုန်အစဳဇန်ဂလာတာန်ဂှ် စိုပ်အာသၟဝ်တဲ ပရေၚ်ထိၚ်ချုက် AA ရောၚ် ပရိုၚ်ဒေသတံ ချူထမံက်လဝ်ရ။
ဥူခိုၚ်သုခဂှ်တှ်ေ “စပ်ကဵုကိုန်အစဳဇန် ဂလာတာန်တုဲ လစွံစိုတ်ပိုဲတံ ဟီုပတိတ်ကဵုလဝ် ဂၠိုၚ်ကဵုဝါတုဲရ။ လၟုဟ်လေဝ် ဗီုလစွံစိုတ် အတိုၚ်ဗီုတြေံတေံပၠန်ရ၊ မုပြံၚ်သၠာဲဟၟဲပုဟ်။ ကိုန်အစဳဇန်ဏံ ၜိုတ်တုဲပြဟ်ဟ်မာန် မိက်ဂွံကဵုတုဲဒှ်အာ၊ သွက်အရာပရေၚ်ဏံမ္ဂး နကဵုအလဵုအသဳပၠန်ဂတးညးဍုၚ်ကွာန်အာရက္ခပိုဲတံ ကၠောန်ကဵုမာန်ဖအိုတ်ဂှ် ကဵုအာအရီုဗၚ် ကၠောန်အာရောၚ်” သာ်ဝွံ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
စပ်ကဵုကိုန်အစဳဇန်ဂၠံၚ်ဇၞော် ၃ ဍုၚ်တုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဂီုကၠီုဂှ်ရ ဒၞာဲလ္ၚဵုလ္ၚဵု ဒေါအ်မံၚ်ကီုလေဝ်၊ ပြဟ်ဟ်ဏံ ၚးတးပသောင်မံၚ် တိဍာ်တုဲ ခြာဟွံလံမ္ဂး ဂိက်သၞေဟ်ကၚ်တတ်ကၠောံပယျဵု အိန္ဒိယ-ဗမာ ဂၠံၚ်ကွဳစက်ကလေဝ်-တမူ ညံၚ်သ္ဂောံပံက်အာမာန်ဂှ် ဂစာန်မံၚ် ရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုသှ်ကဵုလဝ် အေန်တာဗျူ ဌာန်ပရိုၚ် DD India ဗွဲတၞဟ်ခြာကီုရ။
ကိုန်အစဳဇန်ဂၠံၚ်ဇၞော်ဟရိပ်အာ ၃ ဍုၚ် အိန္ဒိယ-ဗၟာ-သေံ ဂှ် နူဍုၚ် မိုရေဝ် ရးမဏိပူရ ကဵု ဍုၚ်တမူ ရးသေတ်ကိုၚ် နူဂှ်မွဲအဆံၚ် ဆက်အာ ဂၠံၚ်ကလေဝ်ဝ- ယာဂျဳ၊ မာန္တလေဝ်၊ နေပျဳဒဝ်၊ ဗဂေါ၊ ဗြဝတဳတံ တတ်ကၠောံတုဲ ဆက်စၠောံလဝ်ကဵု ဍုၚ်မေဝ်ဆံက် ဍုၚ်သေံ မဒှ်ရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI