မတ်မလီု၊ ဂျောန် ၁၇
ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် MSFC ဗတိုက်သရိုဟ်မံၚ်သၞောတ်တၠအဝဵု ပၞာန် နကဵုနဲကဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နာနာသာ်တံဂှ် ကမၠောန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန် ပဵုတုဲညံၚ်ဂွံစိုပ်တရဴ ညံၚ်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်အာမာန်ဂှ် ဆက်ပံၚ်တောဲအာကဵု ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးမဟာမိတ်တံရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုဂျောန် ၁၅ ဏံ ကဵုသမ္တီ လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန်ကီု သီုအလုံမွဲဍုၚ် သွက်ဂွံဗၠးၜးနူသၟဝ်တဲတၠအဝဵုပၞာန် ဗွဲလအိတ်မာန်ဂှ် ပတိတ်ဇြဟတ် ဂစာန်လွဳပရာအာရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး သဘင်သဳကၠဳကံၚ်သဳ အလန်စတုတ္ထဂှ် ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရောၚ်။
သဘင်သဳကၠဳကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် အလန်စတုတ္ထဂှ် ပ္ဍဲကဵုဂိတုဂျောန် ၁၃-၁၄ ဏံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် အပ္ဍဲဒေသဗၠးၜးမွဲဒၞာဲတုဲ ညးစၞးသီုဖအိုတ် ၅၂ တၠ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲသဘင်သဳကၠဳဝွံ လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ပရေၚ်ကမၠောန်သွာၚ်နာနာ တံကီု နူကဵုကမ္မတဳ ၃ ဂကောံ သွာၚ်ပရေၚ်ချူခၞံဥပဒေ၊ သွာၚ်ပရေၚ်သၞောဝ်ဓဝ်ကေုာံ သွာၚ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်တံဂှ် ဒုၚ်စဳရေၚ်ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်တုဲ သ္ပကၠုၚ်လဝ်ဒတန်မာန်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် လၟေၚ်ကမၠောန်ပရေၚ်ဌာန်ဂတ စပ်ကဵုပရေၚ်ကံၚ်သဳ ကမ္မတဳ ၃ သွာၚ်တံဂှ်လေဝ် ပတိုန်ထ္ၜးသ္ပလဝ်ဒတန်တုဲ သၞောဝ်ဒက်ပတန်ကမ္မတဳဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ထပ်သ္ပလဝ်ဒတန်ဂှ်ကီု၊ ပြဟ်ဟ်ဏံ ချူခၞံမံၚ် ချာတာပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် မွဲကၞပ်ကီုရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ချူခၞံချာတာဏံမ္ဂး အကြာဂကောံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန်ကေုာံ မှာဇန်ညးဍုၚ်ကွာန် အပ္ဍဲတွဵုရးမန်တံ ပရေၚ်သ္ပစၞး တွဵုရး ညံၚ်ဂွံခိုၚ်ကၠိုက်အာကီု ဇြဟတ်ပၠန်ဂတး ညံၚ်ဂွံတောတက် ခိုၚ်ဗိုန်ဂှ် ပံၚ်တောဲကဵုဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန် အပ္ဍဲတွဵုရး တံတုဲ ချူခၞံမံၚ်မဒှ်ရ။
ယဝ်ရ ချူခၞံချာတာဏံတုဲဒှ်အာမ္ဂး ဇြဟတ်ပြးဇးမံၚ် သီုဖအိုတ်တံဂှ် ကလေၚ်ပကောံမာန်တုဲ ညံၚ်သ္ဂောံထမံက်ပတိုန် ဂကောံပၠတရဴ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သ္ပစၞးတွဵုရးမွဲဂှ် ဂစာန်အာရောၚ် ညးအခေါၚ်ဟီုဂးနွံ MSFC နာဲမန်သာၚ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ယဝ်ရချာတာတုဲဒှ်အာမ္ဂး ပရေၚ်ပါလုပ်အလုံသီုဖအိုတ်တံ ညံၚ်သ္ဂောံဒှ်ကၠုၚ်ရောၚ် ပိုဲတံပတေဟ်ကေတ်လဝ်ရ။ တုဲတှ်ေ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ပိုဲတံလေဝ် ညံၚ်ဂွံဂၠိုၚ်တိုန်အာပၠန် မဒှ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်တှ်ေ အပ္ဍဲတွဵုရးမန်ပိုဲဏံ ဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံကီု၊ ဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံကီု ပြးဇးမံၚ်နွံရ။ ကိစ္စပြးဇးမံၚ်တံဏံဂှ် သီုဖအိုတ် ဒးကလေၚ်ပကောံအာမာန်တုဲ ညံၚ်ရဴယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ်တွဵုရးတၞဟ်တံကီု ညံၚ်ဂွံထမံက်ပတိုန်အာ ဂကောံပၠတရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မနွံကဵုဇြဟတ်မွဲရ။ ဣဏံဂှ် ထမံက်ပတိုန် ဂကောံပၠတရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သ္ပစၞးတွဵုရး ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဒပ်ပံၚ်ကောံမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံမံက်အာဂှ် ပိုဲတံအဃောဂစာန်မံၚ် မဒှ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲသတ္တဟဒုတိယ ဂိတုမာတ်တုဲကၠုၚ်တေံ နူကဵုဖဝ်ရာမ်ပၠန်ဂတးမန်ဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုတင်တုပ်စိုတ်ဘုံ ပရေၚ်တုပ်သၟဟ်တံတုဲ သွက်ကာလပၠန်ဂတးဂှ် ညံၚ်ဂွံချူခၞံအာ ချာတာပၠန်ဂတးဍုၚ်မန်ဂှ် ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ် မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ဂှ်လေဝ် နကဵုကံၚ်သဳ အပ္ဍဲကာလပၠန်ဂတးလၟုဟ်ဏံမ္ဂး ပါလုပ်မံၚ် အပ္ဍဲကံၚ်သဳတေၚ်ဗၚ် ပရေၚ်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ NUCC တုဲ ပံၚ်တောဲမံၚ်ကဵု ဂကောံပၠန်ဂတးကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံကီု၊ ဂကောံယူနေတ် တွဵုရး/ဖိတ်ဒရေဝ်တံတုဲ ပါလုပ်မံၚ် အပ္ဍဲလၟေၚ်ကမၠောန် ချူခၞံအစဳဇန် ကာလပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲ AFTA ကီု ရောၚ်။
ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု နူတွဵုရးဇြဟတ်ခိုဟ်ဟ်တုဲမှ ကၟိန်ဍုၚ်ဇြဟတ်ခိုဟ် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာဂှ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု Bottom-up Federalism တုဲ အခိၚ်လၟုဟ် AFTA ဂှ် စိုပ်မံၚ်ကဆံၚ်မူအပြောံ ကဆံၚ်သုညတုဲ အဃောကလေၚ် စၟဳစၟတ်မံၚ်ဖိုဟ်ရောၚ် ဂွံတီလဝ် ရဲနူဂကောံပါလုပ်လဝ် ပရေၚ်ချူခၞံတံရ။ ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန်ဝွံ ညံၚ်ဂွံပလီုထောံ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ၂၀၀၈ ကီု သွက်သ္ဂောံဒက်ပတန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မွဲကရောံမွဲစွံကဵု တွဵုရး ယူနိတ်ဖိတ်ဒရေဝ်တၞဟ်ဟ်တံတုဲ နကဵုဗျူဟာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပၞာန်၊ ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်ကဵု ပရေၚ်ကဏ္ဍ ရေၚ်တၠုၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ပံၚ်တောဲကၠောန်အာရောၚ် ကဵုလဝ် သမ္တီကီုရ။
အပ္ဍဲသၟဝ်တဲပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်ဌာနပရေၚ်စဵုဒၞာ ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ် ဍုၚ်မန်ဂှ် ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် MSRF နွံမံၚ်တုဲ၊ ဂကောံဒပ်စဵုဒၞာ ညးဍုၚ်ကွာန်-ရေဝ် YPDF ဂှ်ဒှ်မံၚ်ကောန်ဂကောံ ကံၚ်သဳတုဲ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်ပၞာန် ပံၚ်တောဲကၠောန်မံၚ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာ ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ၂၀၂၁ တုဲဂှ် အပ္ဍဲတွဵုရးမန် ပကောံဂွံလဝ်ဇြဟတ် ရဲမိက်ဂွံပလီု သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ဂှ် စပ္တမ်ဒက်ပတန်ကၠုၚ်လဝ် ကမ္မတဳပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ် ကာလအကြာ တွဵုရးမန် MSICC မဒှ်ရ။
ဗွဲကြဴဂှ် ဂကောံဇြဟတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကေုာံ ပၠန်ဂတးအပ္ဍဲဍုၚ်တံ ကီု ဂကောံမန် စိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သအာၚ်တံကီု ဂကောံမှာဇန် ညးဍုၚ်ကွာန်တံကီု ညံၚ်သ္ဂောံဒက်ပကောံ သၠဲသၠဲလးလးမာန်တုဲ နူကဵုဂိတုဂျာန်နဝါရဳ သၞာံ ၂၀၂၃ တေံဂှ် ပြံၚ်သၠာဲဒက်ပတန်လဝ် ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် MSFC မဒှ်ရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MSFC