ဗေကျေန်၊ ဂျောန် ၁၈ အလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် သွက်သ္ဂောံလုပ်စိုပ်အာ အကြာဗွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံမာန်ဂှ် အလဵုအသဳကြုက် ထံက်ကဵုမံၚ်ဂလာန်တုဲ နူကဵုသမ္မတသီအဝဵုလေဝ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာမၚ်မွဲအာကဵု ဂုဏ်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကြုက် နွံအပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာတံဂှ် ဒုၚ်လဝ်ကဵုလျိုၚ်နွံရ။
ဟွံဒးပြိုၚ်ပေါဲရုဲမာဲမွဲသာ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သီအဝဵု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒှ်ကၠုၚ်သမ္မတတုဲ ဂိတုဂျောန် စၟတ်တ္ၚဲ ၁၅ ဂှ် အာစိုပ်လဝ်ဍုၚ်ကြုက်၊ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၆ ဂှ်တှ်ေ ဆဵုဂဗသဳကၠဳလဝ်ကဵု သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန်ရ။
စပ်ကဵု ပရေၚ်ကိုန်အစဳဇန် စင်္ကြံပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကြုက်-ဗၟာ၊ ပရေၚ်ကူသာန်ဗၞိက် ဒေသပယျဵု၊ ပရေၚ်ပတိတ်ဓါတ်လလဳ၊ ပွမၜံက်ခါဲပတိတ်ကၠေၚ်ဍေၚ်ကဵု သၟုဟ်ဓါတ်သဘာဝ၊ ပရေၚ်ဒေသပယျဵု ညံၚ်ဂွံညိၚ်ဝပ်ၜိုဟ်လလမ်ကေုာံ ပရေၚ်ဗတိုက်သရိုဟ်ကျာဖျတံဂှ် စွံအဓိကတုဲ အပ္ဍဲကဵုဆဵုဂဗလဝ်ဏံဂှ် သဳကၠဳလဝ်ရောၚ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်တြးလဝ်ပရိုၚ်ရ။
တရဴ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် အာဍုၚ်ကြုက်ဏံ အဓိကရန်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ညံၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်တိုန်ကီု၊ အကြာၜါဍုၚ် ညံၚ်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကဏ္ဍစုၚ်ၚ်တံကီု၊ အပ္ဍဲဍုၚ် ညံၚ်သ္ဂောံဂွံ ပရေၚ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလမ်ထာဝရမာန်၊ သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်ကြုက်ကေုာံ သၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ် ပရေၚ်ကူသာန်ဗၞိက်တံရောၚ် သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်သ္ဂောံဖန်ဖက်ရေၚ်တၠုၚ်အာ စင်္ကြံပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကြုက်-ဗၟာကီု အကြာၜါဍုၚ် သွက်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ကူသာန်ကပေါတ်ဗၞိက်နာနာသာ်မာန်မ္ဂး ဒးကလေၚ်ပံက်အာ ဂိက်သၞေဟ်ကၚ်ပယျဵုကဵုဂၠံၚ်တံမာန်ဂှ် ဒေသပယျဵု ဂွံညိၚ်ဝပ်အာဂှ်တှ်ေ ဗီုလဵုဒှ်ဒှ် ဒးပံၚ်တောဲကၠောန်အာရောၚ် ဟီုလဝ်ကဵု သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန်ရ။
စပ်ကဵု စင်္ကြံပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကြုက်-ဗၟာ ကိုန်အစဳဇန်ဏံ နူကဵု ဍုၚ်ကူမေန် တွဵုရးယူနာန် ကၟိန်ဍုၚ်ကြုက်ဂှ် တတ်ကၠောံ ချိက်စၠောံကဵုဍုၚ်ဗၟာ မူသေဝ်၊ မာန္တလေဝ်၊ လ္ဂုၚ်ကဵု ကျံက်ဖျူ သွက်ဂွံဖန်ဗဒှ်အာ ဒၞာဲဍုၚ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံရောၚ်။
အပ္ဍဲတရဴဍာန်ဂၠံၚ် ကိုန်အစဳဇန်ဏံ ဒးတတ်ကၠောံအာ ဒၞာဲလ္ၚဵုတံမ္ဂး နွံမံၚ်သၟဝ်တဲပရေၚ်ဒပ်ပၞာန် ထိၚ်ချုက်လဝ်တံ ဟွံသေၚ်တုဲ၊ နူလပါ်ကြုက် ကဵုကၠုၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ် ကုဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ကြပ်မံၚ်ကဵုကြုက်တံနွံမာန်တုဲ၊ ပရေၚ်ဏံ ဇီုကပါ်ကၠုၚ် လ္တူဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးတမ်က္ညၚ်တံမာန်ရောၚ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်အိုတ်ရ။
ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု သွက်သ္ဂောံကလေၚ်ပံက် ဂိက်သၞေဟ်ပယျဵုတံတုဲ နူကဵုအလဵုအသဳကြုက် ကဵုကၠုၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ် လ္တူဂကောံလပါ်သၟဝ်ကျာတံမ္ဂး ဒှ်ကၠုၚ်အကာဲအရာ ပရေၚ်အခက်အခုဲမာန်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ထ္ၜးဟိုတ်ကဵုဂိက်သၞေဟ်ကၚ်ပယျဵုတံတုဲ ဇြဟတ်ဟရိုဟ်ကြုက်ဂှ် KIA၊ ကိုဝ်က ကဵု TNLA တအာၚ်တံလေဝ် ဂွံတးပါဲဓလေတ်အာမာန်ဂှ် အကာဲအရာဟွံမွဲပုဟ်။ ဒှ်အာဗီုပြၚ်အခက်အခုဲ ကြေပ်ပ် လပါ်တေံ လပါ်ဏံရောၚ် ဟီုဂွံရ။ တုဲတှ်ေ မွဲကရောံကဵု ကိုန်အစဳဇန်ကျံက်ဖျူပါလုပ်မံၚ်ကီုတုဲ သွက်ဒပ်အာရက္ခ AA လေဝ် ဒှ်ကၠုၚ်ပရေၚ်ဇီုကပိုက်မာန်ဏောၚ်။ ပရေၚ်ဇီုကပိုက် ပ္ဍဲကျံက်ဖျူဟၟဲကီုလေဝ် ပ္ဍဲမူသေဝ် ၁၀၅ တိုၚ် ဒေသပၟတ်နာ်ဂှ် ဒပ်အာရက္ခတံ ဖျေံလဝ်သ္ဇိုၚ် နွံမံၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်တှ်ေ ဂကောံလပါ်သၟဝ်ကျာတံကီု သီုဒပ်အာရက္ခတံကီု ပရေၚ်ဇီုကပိုက်နွံကၠုၚ်ညိညိညညမာန်ဏောၚ်။ ကေတ်လဝ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ် နူလပါ်ကြုက်တုဲ လ္တူဂကောံရပ်လွဟ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ် နူလပါ်ဒပ်ပၞာန် ပြံၚ်သၠာဲကၠုၚ် တၠုၚ်လအာ ဗီုပြၚ်ပရေၚ်ဆက်ဆောံတံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်မာန်ရောၚ် အဲမိက်ဂွံဟီုရအဴ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်အလဵုအသဳပၞာန်လၟုဟ် ဖန်ဖက်ရေၚ်တၠုၚ်မံၚ်တံဂှ် နူကဵုဍုၚ်ကြုက်ထံက်ကဵုမံၚ်ဂလာန်တုဲ အခိၚ်ပံက်ဏာမုက်လိက်တၟိ ဏံမ္ဂး ပရေၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ဂွံညဳသၟဟ်၊ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ကဵု ဖောအ်ဗြဳတောတက်တံဂှ် စွံအဓိကကၠောန်အာရောၚ် သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန် ဟီုလဝ်ရောၚ်။
ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် အလဵုအသဳတၟိ စွံလဝ်စိုတ် ဒှ်ရိုဟ်ကၞက်သ္ဇိုၚ်ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်ဍုၚ်တုဲ ဆက်ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴ အတိုင်ဂၠံၚ်တရဴ NCA ရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကလေၚ်ဟီုလဝ်ကီုရ။
အပ္ဍဲကိုန်အစဳဇန်ပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲ ဂိတုအေဗရာ ၂၀ တေံ ကော်ဘိက်လဝ် ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ သွက်သ္ဂောံသဳကၠဳ ပရေၚ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလမ်တုဲ ပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး ဆၜိုတ်ဂကောံဟွံဒှ်လဝ် ပေါဲဗတိုက်ကဵုဒပ်ပၞာန်တံဂှ်ရ ဆဵုဂဗသဳကၠဳမံၚ်နွံရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် ဍုၚ်ဗၟာဒှ်မံၚ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန်ကိစ္စဇၞော်မွဲဂှ် နူကဵုဍုၚ်ကြုက်ထံက်ဂလာန်တုဲ အရာပၟိက်ဍုၚ်ဗၟာ မိက်ဂွံဂွံမံၚ်သီုဖအိုတ်တံဂှ်လေဝ် ကဵုအာပရေၚ်ရီုဗၚ်ရောၚ် သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန် ဟီုလဝ်ရ။
ကိစ္စ သွက်ဂုဏ်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကြုက်တံ သုၚ်စောဲစကာတိဍာ်ဍုၚ်ဗမာဂှ် ပရေၚ်ယုတ်ဒေက်ယောၚ်ယာ ညံၚ်ဟွံဂွံဒှ်အာဂှ် မင်မွဲရေၚ်တၠုၚ်ဖန်ဖက်ကဵုရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒုၚ်လဝ်လျိုၚ် မဒှ်ရ။
သွက်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ညံၚ်သ္ဂောံဖောအ်ဗြဳတောတက်အာကီု၊ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဒေသပယျဵု ဂွံညိၚ်ဝပ်အာကီုဂှ် ဒှ်မံၚ်မူဝါဒဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ဂုဏ်ဖဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကြုက်ကဵု ဂကူကြုက်တံရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဍုၚ်ဗၟာညံၚ်သ္ဂောံပြံၚ်သၠာဲအာ ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မာန်ဂှ် နူကဵုဍုၚ်အာသဳယာန်တံ ဒးထပ်ကဵုအာဇြဟတ်ဟရိုဟ် ထေက်တုဲ၊ ဂကောံပၞာန်ကဵုတၠအဝဵုပၞာန် ဆက်တန်တဴအာမံၚ်ဏီမ္ဂး ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ကဵု ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ် ဆလဵုမှဂွံမာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးဟီုလဝ်ကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြင်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
“ညံၚ်ဂွံဒှ်အာ အပြံၚ်အသၠာဲပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဂှ် နူဍုၚ်အာသဳယာန်တံ ဒးထပ်ကဵုအာဇြဟတ်ဟရိုဟ် ထေက်ဏောၚ်။ သွက်သ္ဂောံဂွံ ပရေၚ်ဖောအ်ဗြဳတောတက်လံလဍာ်ဇမၠိၚ်ကီု ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ညိၚ်ဝပ်လံလကာဖာကီုမ္ဂး ဒးဘိုၚ်သဳကၠဳ ဂၠာဲအာသွဟ်တုဲ၊ ညံၚ်သ္ဂောံလုပ်စိုပ်အာဗွိုၚ်ဂၠးကဝ် ကၠောန်မံၚ်ကဵု Promote မေန်အံၚ်လှိုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဆလံမှဒှ်ကၠုၚ်ဟွံမာန်တုဲ ဂကောံပၞာန်မေန်အံၚ်လှိုၚ် ကဵု သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်နွံအာမံၚ်ဏီမ္ဂး အခိၚ်လဵုမှ ၜိုဟ်လလမ်ဟွံမာန်ပုဟ်။ အခိၚ်လဵုမှလေဝ် ညိၚ်ဝပ်အာ ဟွံမာန်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အခိၚ်ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ တေံ ထ္ၜးဟိုတ်ကဵု ဒေသပယျဵုဂွံညိၚ်ဝပ်ဂးတုဲ အကြာဒပ်ပၞာန်ဗမာကဵု ဂကောံမဟာမိတ် ၃ ဂကောံ တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳကြုက် လုပ်ပ္ညဳပ္ညပ်ကဵုတုဲ လုပ်ပြံက်ပါလုပ်ကၠုၚ် လဝ် အပ္ဍဲပရေၚ်ကေၚ်ကာ ဍုၚ်ဗၟာရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဗမာ ပၠုပ်လမျီု သၞောဝ်ဥပဒေ ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ နကဵု ပရေၚ်ထံက်ပၚ် အလဵုအသဳကြုက်ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ပေါဲရုဲမာဲမာန်ရ။ နူဂှ်တုဲ နူဂကောံညးစၞးစၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပတိုန်စရၚ်ယၟု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒုသမ္မတတုဲ နကဵုမာဲကာပၞုက်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်သမ္မတရောၚ်။
လတူဏံ ဒှ်အရာပရေၚ်တင်တုပ်စိုတ် အကြာက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ကဵု သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန် နွံမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ညးစၞးတၟေၚ် ပရေၚ်ကေၚ်ကာ အာယှ အလဵုအသဳကြုက် တိၚ်ယှဳကျေန် အဟိန်ကၠုၚ်လဝ် တရဴနေပျဳဒဝ်ဂှ် ညးဟီုပတိတ်လဝ်ရောၚ်။
တရဴဍုၚ်ကြုက် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်လၟုဟ်ဏံဂှ် သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန် ကော်ဘိက်လဝ် မဒှ်တုဲ၊ အကြာၜါဍုၚ်ဏံ သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် အရာပံၚ်တောဲ ပရေၚ်ဂီုကၠီုအလုံဂၠးကဝ် (GSI) ကဵု အတိုင်ပရေၚ်ကဏ္ဍ နာနာသာ်တံမာန်ဂှ် ထပက်လဝ်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက်တင်တုပ်စိုတ်ကေုာံ လိက်စၟတ်သမ္တီ ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် ၁၈ တၞးရ။
ဍုၚ်ကြုက်ဂှ် ဒှ်ဍုၚ်အဓိက သွံကဵုမံၚ်လွဟ် သွက်ဂကောံပၞာန်ဗၟာတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ် အမှုရာဇဝတ်ဂၠးကဝ် ဂကောံပၞာန်ဗၟာဂှ် အလဵုအသဳကြုက်ကဵု ကာန်ပဏဳကြုက်တံ လ္တူပံၚ်တောဲပါလုပ်မံၚ်တံဂှ် နူကဵု Justice for Myanmar တင်ဒုဟ်ပျုတ်ဗဒေက်ဟီုလဝ် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရောၚ်။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI