နေပျဳဒဝ်၊ ဂျောန် ၁၉
ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်သၠာဲလဝ်ဗီုပြၚ် ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ ဒးဒုၚ်တးပါဲလဝ် အကြာစင်ကလုတ်တမာန် ဍုၚ်ဂၠးကဝ်အာသဳယာန်ကဵု ကုလသမဂ္ဂတံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် ညံၚ်သ္ဂောံကလေၚ်ပါလုပ်အာကဆံၚ်ပေၚ်ၚ်မာန်ဂှ် ဍုၚ်ကြုက်ထံက်ဂလာန်ရောၚ် အပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြးပံၚ်တောဲ ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုတရဴဍုၚ်ကြုက် သမ္မတအလဵုအသဳပၞာန် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ဂှ် သမ္မတယှဳကျေန်ဖျေန်ကီု သ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဍုၚ်ကြုက် မေတ်သတာလဳဆာန်ကေုာံ ကမ္မတဳကောန်ဂရက်လၟိုန် ဥက္ကဌစၠတ်ထဝ်ကောန်ဂကူညးဍုၚ်ကွာန် မေတ်သတာ ကျံက်လကျိတံကီု ဗွဲတၞဟ်ခြာ ဆဵုဂဗလဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵု ပရေၚ်ဆဵုဂဗလဝ်ဂှ်မ္ဂး လိက်လလောၚ်တြးပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဒက်ပတန် အသိင်အလိုန်ဇြဟတ် ပွဳဗွိုၚ် ၜိုဟ်တုပ် ကတဴတုပ် ကြုက်-ဗၟာ အကြာကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာကဵု နိဂီုဍုၚ်ကြုက် တံတုဲ ပ္ဍဲဂျောန် ၁၇ ဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အတိုင်လိက်လလောၚ်တြးဏံမ္ဂး အကြာဗွိုၚ်မူ ဍုၚ်နိဂီုဂမၠိုၚ် မပ္တံကဵု ကုလသမဂ္ဂ၊ ဂကောံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ် ယှာန်ဟာဲ (SCO)၊ အာသဳယာန်၊ ဗေန်စတက် ကေုာံ အက်ခမက်သ် (ACMECS) တံဂှ် သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲပါလုပ် ထံက်ပၚ်ရီုဗၚ်အာ ညးသ္ကံ မွဲလပါ်ကဵုမွဲလပါ်ဂှ် သီုၜါလပါ် တုပ်စိုတ်လဝ်ရောၚ်။
တုဲပၠန် သွက်သ္ဂောံစဵုဒၞာမၚ်မွဲအာ အခေါၚ်ဂွံလုပ်ဗဗွဲသၞောဝ်ကီု ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုပိုန်ဒြပ်ဍုၚ်ဗၟာကီုတုဲ ဍုၚ်ဗၟာ ညံၚ်သ္ဂောံကလေၚ်ပါလုပ်ရေၚ်တၠုၚ်အာ အပ္ဍဲကဵုယန္တရာအာသဳယာန်ကဵု လၟေၚ်ကမၠောန်အလုံအိုတ်သီုဒှ်ဒှ်၊ အပ္ဍဲကဵုကုလသမဂ္ဂတံဒှ်ဒှ် ဍုၚ်ကြုက်ထံက်ကဵုဂလာန်ရောၚ် သ္ဂးရ။
ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ပရေၚ်သီအဝဵုတုဲ နူကဵုပေါဲရုဲမာဲ ထမံက်မံၚ်ဗီုပြၚ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် အခိၚ်ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ် အာသဳယာန်ကဵုကုလသမဂ္ဂတံ ဝေၚ်ပါဲလဝ်ဏံ အလဵုအသဳပၞာန် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်လုပ်စိုပ်အာမာန် အလဵုအသဳကြုက် ကလေၚ်ဟရိုဟ်ပတိုန်ကဵု မံၚ်ရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒၞာဲညးစၞးလၟိုန်ဍုၚ်ဗၟာ ပ္ဍဲကုလသမဂ္ဂ အမတ်ကလုတ်ဇၞော် ဥူကျဝ်မဵုထောန်ဂှ် ညံၚ်သ္ဂောံပြံၚ်သၠာဲအာ လပါ်ညးစၞး အလဵုအသဳပၞာန်ဂှ် အလဵုအသဳကြုက် သုၚ်စောဲအဝဵုဗဳတဝ်တုဲ ကဵုကၠုၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်မာန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံသ္ၚဳဂၠိပ်မံၚ်ရ။
ကိုန်အစဳဇန်ကြုက် နွံမံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာတံဂှ် စဵုဒၞာမၚ်မွဲကဵုအာပရေၚ်ဂီုကၠီုရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန်သီအဝဵု ထပ်သ္ပလဝ်ဒတန်ကီုရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် လၟေၚ်ကမၠောန်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု ပရေၚ်ညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ နူကဵုပရေၚ်သဳကၠဳပ္ညဳပ္ညပ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူကဵုဍုၚ်ဗၟာ ဆက်ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴတံဂှ် ဍုၚ်ကြုက် ထံက်ပၚ်ရီုဗၚ်ကဵုရောၚ် အပ္ဍဲလလောၚ်တြးပံၚ်တောဲဂှ် ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
သွက်သ္ဂောံထိၚ်ဒဝ်အာ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်၊ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ကဵု ပရေၚ်ဘုံဖောအ်ဗြဳတောတက် အကြာဒေသပယျဵု ၜါဍုၚ်ဏံမ္ဂး ဒးသၠုၚ်ပတိုန်ဇြဟတ်ကၠောန်အာ ပရေၚ်ဆက်စၠောံပ္ညဳပ္ညပ်တံဂှ် သီုၜါလပါ်တံ တုပ်လဝ်စိုတ်ကီုရောၚ်။
အစီအဇန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကိုန်အစဳဇန် ဗွိုၚ်ဂၠံၚ်သုတ် (BRI) ညံၚ်သ္ဂောံတုဲဒှ်ဂတာပ်အာ အတိုၚ်လၟေၚ်အခိၚ်ဂှ် သီုၜါလပါ် မၚ်ထပက်မံၚ်စၟတ်တဲရောၚ် သ္ဂးရ။
သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ် ပရေၚ်ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴ စင်္ကြံပရေၚ် ပိုန်ဒြပ် ကြုက်-ဗၟာကီု ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ဆေၚ်စပ်ကဵုကိုန်အစဳဇန် သၞေဟ်ၜၚ်ဇြိုဟ် ကျံက်ဖျူကီု၊ ဂၠံၚ်ကွဳပၟတ် မာန္တလေဝ်-မူသေဝ်တံကီု သၠုၚ်ပတိုန်ဇြဟတ်တုဲ သွက်ဂွံရေၚ်တၠုၚ်အာဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် သွက်ပရေၚ်ဂီုကၠီု ဂကောံကဵုကောန်ဍုၚ်တံ မွဲလပါ်တေံ နွံမံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဇကုတံဂှ် သွက်ပရေၚ်ဂီုကၠီုဂွံနွံအာဂှ် သီုဍုၚ်ၜါလပါ် ပတိတ်ဇြဟတ်လွဳပရာစဵုဒၞာမၚ်မွဲအာရောၚ်။ တုဲပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်လီသြန်အန်လာၚ်၊ ဝိုၚ်ဝေၚ်တတ်ကၠောံ ၜက်ပယျဵု၊ ပွမကူသာန်သွံရာန်မၞိဟ်၊ ပရေၚ်ကၠောန်ပတိတ်ဂဥုဲၜူမာဲ၊ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ ကိုန်အစဳဇန်ဂၠံၚ်သုတ် BRI တံဂှ် ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ ပရေၚ်ဂီုကၠီုတံရောၚ် သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲအရာကဏ္ဍ ခါဲၜံက်ပတိတ်က္တိုၚ်သတ္တု၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဒဳဂျေတ်တေလ်ကေုာံ ဥာဏ်ပညာ AI တံဂှ်လေဝ် နတဲစှ်ေစှ်ေ သွက်သ္ဂောံဆက်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ တုပ်လဝ်စိုတ်ရေၚ်သ္ကံရောၚ် ပ္ဍဲလလောၚ်တြးပံၚ်တောဲဂှ် ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြင်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – HOS