နေပျဳဒဝ်၊ ဂျူလာၚ် ၂၅
စပ်ကဵုအာသဳယာန် တန်တဴကဵုအကာဲအရာပရေၚ်ရးနိဂီုဍုၚ် အတိုၚ်ပကတိတံတုဲ အရာၜိုတ်ဒှ်မာန်ဖအိုတ်ဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဗၟာဆက်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာရောၚ် ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်အလဵုအသဳဒပ်ပၞာန် ကဵုသမ္တီလလောၚ်တြးလဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၂၃ ဂှ်ရ။
သွက်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ရးနိဂီုဍုၚ်ဗၟာတံ ဂွံကလေၚ်တိုန်စိုပ်ကောံဓရီုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ် အာသဳယာန်အဆံၚ်သၠုၚ်တံမာန်ဂှ် အကာဲအရာ တၠုၚ်လအာဆက်တုဲ သ္ၚောဲခြာမံၚ်ဖိုဟ်ရောၚ် ညးစၞးတၟေၚ် အာသဳယာန် ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်ဖိလေတ်ပိုၚ် ထရဳလာဇြာရို ဟီုဂးတိုန်တုဲ အလဵုအသဳပၞာန် ကလေၚ်ဟီုကၠုၚ် တင်လစွံစိုတ်ညးတံ စပ်ကဵုတၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ်ရ။
သွက်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာကဵု ဍုၚ်ဇိုင်ဝုတ်ဒိုဟ်သ္ၚိဗ္ဒာဲတံကီု ဂကောံအာသဳယာန်ကေုာ ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဗၟာသၠုၚ်ပတိုန်အာတုဲ၊ စွံပရေၚ်ဇြိုဟ်နက်ဂုဏ်ဖဵုကောန်ဂကူကေုာံ အဝဵုပိုၚ်ပြဳလဝ်တံတုဲ ကုအာသဳယာန်ဂှ်ဆက်ထိၚ်ဒဝ်အာ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲတၠုၚ်လအာခိုဟ်ဟ်တံတုဲ ဆက်ဆောံအာရောၚ် သ္ဂးရ။
ဆဂး ပရေၚ်ရှ်ေသှ်ေအဝဵုပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳ ဍုၚ်ကောန်ဂကောံတံကီု ပရေၚ်ဟွံပြံက်လုပ်ပထုဲ အပ္ဍဲပရေၚ်ကေၚ်ကာ ဍုၚ်ရးနိဂီု ကောန်ဂကောံအာသဳယာန်တံ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်မူနွံမံၚ်ပ္ဍဲလိက် ပဋိညာဏ်အာသဳယာန်တံဂှ်လေဝ် ထေက်ကဵုဒးဒ္ဂေတ်ဗက်အာ ကီုရောၚ် ပ္ဍဲကဵုလိက်လလောၚ်တြးဂှ် ကဵုလဝ်သမ္တီနွံရ။
အပ္ဍဲဒေသဝွံ ဆက်ထိၚ်ဒဝ်အာပရေၚ်ဆက်ဆောံစုက်လုက်အာကဵု အာသဳယာန်မာန်မှ တၠုၚ်လအာအကာဲအရာတံပြေပြံၚ်အာမာန်နွံတုဲ သွက်ဂွံဗက်ကဵုအလိုက်တၚ်အာတ်မိက်အာသဳယာန်တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ဂစာန်မံၚ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်သ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“သွက်ဂွံတိုန်စိုပ်ဂှ် ဆက်သ္ၚောဲမံၚ်ဏီဟီုဂှ် မူ ၅ တၚ်ဏံဂှ် စဵုကဵုအခိၚ်ဏံ အလဵုအသဳပၞာန် ကံၚ်သဳပၞာန် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ထမံက်ကဵုရုပ်ရဴဟွံမာန်ဏီဂှ် ညးတံ (ဖိလေတ်ပိုၚ် ဥက္ကဌအာသဳယာန် စှ်ေလၟေၚ်အလန်) တီလဝ်ရ။ ဆဂး အပ္ဍဲဒေသမ္ဂး ပ္ဍဲအကာဲအရာပြဟ်ဟ်ဏံ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဂှ် ထိၚ်ဒဝ်ဆက်ဆောံအာကဵု အာသဳယာန်မာန်မှ အကာဲအရာတၞဟ်ဟ်တံ ပြေပြံၚ်အာမာန်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ သွက်ဂွံဗက်အာကဵုအလိုက်စိုတ်ကဵု ပရေၚ်အာသဳယာန် အာတ်မိက်လဝ်တံဂှ် ညးဂစာန်မံၚ်ရ။ ဆဂး စဵုကဵုအခိၚ်ဏံ တၚ်အာသဳယာန်အာတ်မိက်လဝ် သွက်ဂွံဆဵုကဵု ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ် ဟွံကဵုအခေါၚ်ဏီပုဟ်။ ဆဂး ညး ဂစာန်မံၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲအရာကိစ္စသောၚ်ကလးအာ ပရေၚ်ဍုၚ်ဗၟာမ္ဂး တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် နကဵုသ္ဇိုၚ်မူဒှ်အဓိကမွဲဂှ်ဆက်နွံအာတုဲ ပရေၚ်နူကဵုဗၟာတံဒဂေတ်ဗက်ကၠောန်ကဵုလဝ်တံဂှ် တင်သၟာန်ဂမၠိုၚ်နွံမံၚ်ဏီရောၚ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲသောၚ်ကလးလိက်ပရိုၚ် ကြဴနူကောံဓရီုဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ် သအာၚ်အာသဳယာန်တံတုဲ ပ္ဍဲဍုၚ်မနဳလာ ဂျူလာၚ် ၂၃ တေံဂှ် ဝန်ဇၞော် ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်ဖိလေတ်ပိုၚ် ဟီုပတိတ်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၄၊ သၞာံ ၂၀၂၁ တေံ ကာလကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် ကောံဓရီုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန် ပ္ဍဲဍုၚ်ဂျကာတာ အေန်ဒဝ်နဳယှာတုဲ လက်ကရဴဂှ်မှ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် နကဵုတၚ်လိက်တောဲလလောၚ်တြး ဥက္ကဌအာသဳယာန် စှ်ေလၟေၚ်အလန်လလောၚ်ပတိတ်ကၠုၚ်လဝ်ရောၚ် အလဵုအသဳပၞာန်တံ ဟီုဂးမံၚ်ရ။
ပရေၚ်ဏံဂှ် သ္ၚောဲခြာဒၟံၚ်ကဵု လၟေၚ်နဲကဲပရေၚ်ကမၠောန်အာသဳယာန်တုဲ ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂး မူအပြောံတံဏံဂှ်လေဝ် လးဖျေံလဴကလးပ္ညဳပ္ညပ်လဝ်ကဵု ဍုင်ဗမာဟွံမွဲတုဲ ဆန္ဒကောန်ဂကောံသီုဖအိုတ်တံ တုပ်လဝ်စိုတ်ဟွံသေၚ်ဂှ်လေဝ် ကလေၚ်ဟီုမံၚ်ရ။
တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် ဗွဲတၞဟ်ခြာဒစဵုဒစးမံၚ်ကဵု သ္ဇိုၚ်မူ အာသဳယာန်သၟးဟွံက ဟွံကိတ်ညဳမံၚ်ကဵု အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗၟာ ပကတိလၟုဟ်ပြဟ်ဟ်ဏံတုဲ ဗွဲမထေက်ကြိုက်သွက်ဂွံကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်ကဵုညိဂှ် နူကဵုစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ဗတိုက်ဖအောဝ်ဏာ ဂကောံအလဵုအသဳတုဲ သ္ပဒတန်သ္ဂုတ်သွာတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၉ ဂှ်ရ။
လတူပရေၚ်ဏံ အတိုၚ်ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်ဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပရေၚ်ဒးကေတ်တာလျိုၚ် ဒးထမံက်အာရုပ်ရဴနွံမံၚ်တုဲ ညံၚ်ကလေၚ်သ္ဂောံဂွံအာ ပရေၚ်ဆက်ဆောံကဵုအာသဳယာန် အတိုၚ်လၟေၚ်ဗီုဓမ္မတာတေံပၠန်ဂှ် ဆက်ဖန်ဖက်အာရောၚ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲဆဵုဂဗဗွဲပလး ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်အာသဳယာန်တံဂှ် ဥူတေန်မံၚ်သွိုယ် ဟီုလဴကဵုလဝ်ရ။
တုဲပၠန် စွံလဝ်ဇြိုဟ်နက်ကဵု ပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵုကောန်ဂကူကဵု အဝဵုပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳတံတုဲ ညံၚ်ပရေၚ်ဆက်ဆောံကုအာသဳယာန် ဂွံကလေၚ်တောတက်တိုန်အတိုၚ်ဗီုတြေံတေံဂှ် နကဵုနဲကဲဂၠံၚ်ဍာန်ဗၟာ တံဟေၚ်သ္ကိုပ်သ္က ဆက်ဂစာန်ကၠောန်အာကေတ်တ်ရောၚ် ညးဟီုရ။
ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၁၂ တေံ ပေါဲဆဵုဂဗဗွဲပလး ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်အာသဳယာန်တံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဍုၚ်ၜၚ်ကံက်ဂှ် ဂကောံညးစၞးဗၟာဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် အလဵုအသဳပၞာန် ဥူတေန်မံၚ်သွိုယ်တံ တိုန်စိုပ်လဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုတၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ်မ္ဂး ပရေၚ်ပကီုပရာတ်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံဒေါအ်ထောံ ဗွဲမပြဟ်၊ ပေါဲသဳကၠဳညးဆေၚ်စပ် သီုဖအိုတ်တံပါလုပ်ဂှ် သွက်ဂွံစကၠောန်အာ၊ သွက်ဂွံကဵုအာအရီုဗၚ် ပရေၚ်ဓရ်ဗ္စာရဏာမၞိဟ်၊ သွက်ဂွံခါန်ကၞက်အာ ညးစၞးတၟေၚ်အာသဳယာန်၊ ဂကောံညးစၞးတၟေၚ်တံကၠုၚ်စိုပ်ဍုၚ်ဗၟာတုဲ ညံၚ်ဂွံကဵုအခေါၚ်ဆဵုဂဗသဳကၠဳအာ ကုညးဆေၚ်စပ်တံသီုဖအိုတ်ရောၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူပရေၚ်သီအဝဵုဒှ်ကၠုၚ်တုဲ အခက်အခုဲကြေပ်ဂြတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာ မံက်တိုန်ကၠုၚ်လဝ်တံဂှ် သွက်ဂွံသောၚ်ကလးအာ နူကဵုကောံဓရီုက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အဆံၚ်သၠုၚ်အာသဳယာန်တံ ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပ္ဍဲအခိၚ်တေံဂှ် နကဵုအလဵုဇကု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် တုပ်လဝ်စိုတ်ကီုလေဝ် ပရေၚ်ထမံက်ရုပ်ရဴ နတဲဟၟဲကၠုၚ်တုဲ အခေါၚ်တိုန်စိုပ်ကောံဓရီု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန် အဆံၚ်သၠုၚ်တံဂှ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဝ်အခေါၚ် သီုဖအိုတ်ရောၚ်။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Asean