နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုအဝ်ဂတ် ၁
အလုံဍုၚ်မွဲ စဵုကဵုဂွံဗၠးၜးအာမွဲအခိၚ်ဓဝ် သွက်ဂွံလုပ်ပေါဲဗတိုက်မွဲစွံ တင်တုပ်စိုတ်ဘုံပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မူအပြောံပထမ – Common Political Agreement (CPA) ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံဂှ် ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၃၀ တေံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် အခန်ကၞာသ္ပဒတန်တင်တုပ်စိုတ် NUCC လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုမူအပြောံဏံမ္ဂး တင်တုပ်စိုတ် စပ်ကဵုပရေၚ်ပၠန်ဂတး၊ တင်တုပ်စိုတ် ပရေၚ်ဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ၊ တင်တုပ်စိုတ် သွာၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ တင်တုပ်စိုတ် သွာၚ်လၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန်ကေုာံ တင်တုပ်စိုတ်ကာနာနာတံဂှ် သ္ပလဝ်ဒတန်ရ။
အပ္ဍဲဂကောံတင်တုပ်စိုတ် သ္ပဏာဒတန်တံဂှ်တှ်ေ NUG၊ NUCC၊ CRPH၊ စၠတ်ထဝ်ယူနေတ် ဖိတ်ဒရေဝ်သကိုၚ် SFUH၊ စၠတ်ထဝ်ကာလအကြာ ယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ်သကိုၚ် SFUIG၊ စၠတ်ထဝ်ဒေသ မာန္တလေဝ် MRH ကေုာံ ကံၚ်သဳအုပ်ဓုပ်ကာလအကြာ ဒေသမာန္တလေဝ် MIGC တံ ပါလုပ်မံၚ် မဒှ်ရ။
ဂကောံတံဏံဝွံ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဂကူဗၟာဒေသအညာတံတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ် သ္ပဒတန်တင်တုပ်စိုတ်ဘုံပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မူအပြောံပထမ ကိုပ်ကၠာဏံဂှ် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ပါလုပ်မံၚ်ပရေၚ်ပၠန်ဂတး နူဒေသနာနာတံ ဟွံပါလုပ်ဏီပုဟ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဂွံအိုတ်အးအာကီု သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတံတုဲ နကဵုဂကောံဇြဟတ်ရန်တၟအ်ဘုံတုပ်တံ ညံၚ်ဂွံဆက်ပံၚ်တောဲပါလုပ်အာ ပ္ဍဲကဵုတင်တုပ် စိုတ်ဘုံပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မူအပြောံပထမဏံဂှ်တုဲ ကော်ဘိက်လဝ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုတင်တုပ်စိုတ် စပ်ကဵုပရေၚ်ပၠန်ဂတး မူအပြောံပထမဏံမ္ဂး သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ကီု သီုတၠအဝဵုဖအိုတ်တံ ညံၚ်ဂွံအိုတ်အးအာဂှ် တံၚ်ရပ်လဝ်တဲမွဲစွံတုဲ နကဵုပရေၚ်ပၞာန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂတးဂတန် စဵုကဵုကလိဂွံပေါဲအံၚ်ဇၞးတေံ ထံက်ပၚ်အာညးသ္ကံ ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲ လုပ်အာပေါဲဗတိုက်ညိဂှ် ထမံက်စုတ်လဝ်ကီုရောၚ်။
အကြာဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ ယြဴလညာတ် ဟွံတုပ်သၟဟ် ဒှ်မံၚ်ညးသ္ကအ်မ္ဂး နကဵုနဲကဲပရေၚ်ဆဵုဂဗသဳကၠဳ ဟေၚ် သွက်ဂွံသောင်ကလးအာကီု၊ သွက်ဂကောံမွဲမွဲ၊ ဒေသမွဲမွဲ ဂွံဗၠးၜးသၟးဟွံက သွက်အလုံမွဲဍုၚ် ဂွံဗၠးၜးအာဂှ် မွဲအခိၚ်ဓဝ် ညံၚ်ဂွံလုပ်အာပေါဲဗတိုက်မွဲစွံကီု မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် ပရေၚ်ကိစ္စ ဒးဆဵုဂဗသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကဵုဂကောံပၞာန်တံ ယဝ်နွံကၠုၚ်မ္ဂး ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု တင်တုပ်စိုတ်ဘုံပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ အကြာဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ သဳကၠဳတေၚ်ဗေၚ် ကေတ်သဘဴလစွံစိုတ် ညးသ္ကံတုဲမှ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ခၠေဝ်သှ်အာ မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် သွက်ဂွံထမံက်အာရုပ်ရဴ သွဟ်ပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ သၞောတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သၟဝ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ တေံ ဟွံသေၚ်တုဲ သွက်ပၠန်ဂတးဂွံအံၚ်ဇၞး သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဂှ် ညံၚ်ဂွံရပ်စပ် သုၚ်စောဲအာပေၚ်ၚ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲတင်တုပ်စိုတ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳတံဂှ်မ္ဂး တွဵုရး/ယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ် ကောန်ဂကောံကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံတံကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်နွံအပ္ဍဲတံဏံဂှ် ဒှ်ညးတၠပိုၚ်ပြဳအဝဵု တမ်မူလတံရောၚ် သ္ဂးရ။
တွဵုရး/ယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ်တံဝွံ အခေါၚ်ချူခၞံသ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေဆေၚ်စပ်တံနွံတုဲ၊ ပွမပါ်ပရအ်အဝဵု၊ ပါ်ပရအ်သယံဇာတ၊ ပါ်ပရအ်အကံက်ခေါန်ဘဏ္ဍာ ကေုာံ သၞောတ်ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ဖိတ်ဒရေဝ်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံကိတ်ညဳကဵု သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံကေုာံ တွဵုရး/ယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ်တံတုဲ စကာအာရောၚ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
တုဲပၠန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မနွံကဵုပရေၚ်တုပ်သၟဟ်ကေုာံ အခေါၚ် ကဵုသ္ဂုတ်သွာတ်ကေတ်တ်ပေၚ်ၚ်တံဂှ် အကြာဂကူမွဲကဵုမွဲ၊ အကြာတွဵုရး/ယူနေတ်ဖိတ်ဒရေဝ်မွဲကဵုမွဲ ညံၚ်ဂွံတံၚ်တဲဗန်ကအ် ဒက်ပ္တန်အာမွဲစွံ ညဳညဳသာသာတံလေဝ် ပါလုပ်ရ။
အပ္ဍဲတင်တုပ်စိုတ် သွာၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံပါဲပတိတ်ထောံ ပရေၚ်သီအဝဵုပၞာန်တုဲ ပ္ဍဲအနာဂတ်တေံမ္ဂးဒပ်ပၞာန်ပါလုပ်မံၚ် ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံညံၚ်ဂွံအိုတ်ကၠေံအာကေုာံ ပရေၚ်ရုန်ဂစာန် သွက်ဂွံကလေၚ်ထမံက်ရုပ်ရဴ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ လလောၚ်တြးပလီုလဝ်တုဲတုဲဂှ် ကဵုလဝ်ဖျုန် ညံၚ်ဂွံဗတိုက်ပလီုအာ ကိုပ်ကၠာရောၚ်။
သွက်ဂွံချူခၞံ သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသၞောတ်ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မၞိဟ်ဆေၚ်စပ်ဖအိုတ်တံဒုၚ်တဲမာန် ဂှ်တုဲ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေမံက်တိုန်ကၠုၚ်ဂှ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳရောၚ်။
အခိၚ်ဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳမ္ဂး ချူခၞံသ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ/ ပြုပြေၚ်စဳရေၚ် ဆေၚ်စပ်ကဵုကာလအပြံၚ်လှာဲဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်အာသဘၚ်သဳကၠဳဖိတ်ဒရေဝ် ဂကောံစုၚ်စုၚ်တံပါလုပ်ဂှ်တုဲ သ္ပဒတန်အာရောၚ်ဂှ် စုတ်လဝ်အပ္ဍဲတင်တုပ်စိုတ်သွာၚ်လၟေၚ်ကမၠောန် တံရ။
အပ္ဍဲတင်တုပ်စိုတ် ပရေၚ်ကာနာနာသာ်တံဂှ်တှ်ေ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳကဵု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒးဒုၚ်ရပ်လဝ်ကေုာံ ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ ညံၚ်ဂွံဗၠးၜးအာဂှ် သွက်ဂွံသောင်ကလးအာ ပြသၞာဍုၚ်ဗၟာလၟုဟ်ဂှ် ဒှ်ကိစ္စဇၞော်ဗွဲမလောန်ရောၚ် စၟတ်သမ္တီလဝ်တုဲ သွက်ညးတံဂွံဗၠးၜးဂှ် ဆက်တုဲဂစာန်အာ မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် အထံက်ပၚ်ပရေၚ်ဓရ်ဗ္စာရဏာမၞိဟ် နူကဵုပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံဂှ် နကဵုနဲကဲရီုဗၚ်ပရေၚ်တတ်ၜက်ပယျဵု ဆက်စၠောံကၠောန်အာ တိုက်ရိုက်မာန်ကဵုဂကောံပၠန်ဂတးတံဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်စုတ်ပၠုပ်လဝ် အပ္ဍဲမူအပြောံပထမဏံရ။
ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၅ လောန်ကၠုၚ်ဏံလေဝ် ကံၚ်သဳပၠတရဴညဳသၟဟ် ပရေၚ်ကောန်ဂကူ NUCC ကဵု အလဵုအသဳညဳသၟဟ် ကောန်ဂကူ NUG တံ ချူခၞံလဝ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ဆေၚ်စပ်ကဵုပြုပြေၚ်စဳရေၚ် အပြံၚ်လှာဲ ဖိတ်ဒရေဝ် AFTA မူအပြောံသုည တုဲဒှ်အာရဂှ် ကဵုလဝ်သမ္တီနွံရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – NUG