နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုအဝ်ဂတ် ၄
နူအလဵုအသဳဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ထ္ၜးလဝ်ဗီုပြၚ်အယောင်အလာညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ်စိုပ် အကြာပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်ကဵု အာသဳယာန်တံမာန်တုဲ စကာသုၚ်စောဲကၠုၚ်မံၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဒးဒုၚ်ရပ်ထိၚ်လဝ် ဂှ်ရောၚ်။
နူကဵုကမ္မတဳဇိုၚ်ခရက်ဂၠးကဝ် ICRC ညးစၞးဌာနဳ ရးနိဂီုဍုၚ်ဗၟာ Mr. Arnaude de Baqqu ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၃ အခိၚ်နူဂယး ကၠုၚ်ဆဵုဂဗလဝ် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် အလဵုအသဳပၞာန် ပတိတ်ပရိုၚ်လလောၚ်တြးလဝ် သီုကဵုဗီုရုပ်တံရ။
အပ္ဍဲဗီုရုပ်ပတိတ်လဝ်တံဂှ်တှ်ေ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳကဵု ညးစၞးဌာနဳ ICRC တံဆဵုဂဗမံၚ်ဂှ်ကီု၊ အပ္ဍဲကဵုခဒမ်မွဲ
ဗီုရုပ်ကရေက်မံၚ်ကွာၚ်ကုက် တ္ၚဲဒှ်မၞိဟ် နကဵုဘာသာအၚ်္ဂလိက် Happy Birthday Aunty Suu စၟတ်တ္ၚဲပါမံၚ်ဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
ဣဏံဂှ်တှ်ေ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဗလးကဵု ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ သောၚ်ၚ်ၜးၜး ညံၚ်ဂွံကဵုအခေါၚ်ဆဵုဂဗကု အခိၚ်ညးစၞးတၟေၚ် အာသဳယာန်ကဵု ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံအာတ်မိက်မံၚ်ဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ကဵုဆဵုဂဗကဵုညးစၞးဌာနဳ ICRC မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ်လေဝ် အခိၚ်ဏံအလဵုအသဳပၞာန် နူကဵုအာသဳယာန်မွဲအဆံၚ် ဂစာန်မံၚ်သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ်စိုပ် ပ္ဍဲကုလသမဂ္ဂမာန်တုဲ ညံၚ်ကလေၚ်ကလိဂွံ ပရေၚ်သ္ပသမ္တီလုပ်သၞောဝ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် တံကီု၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂတ ခြာဟွံလံဏံမ္ဂး သမ္မတဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သွက်ဂွံအာတရဴ ဍုၚ်ၜၚ်ကံက်ဂှ် နွံမံၚ်ကီုရောၚ်။
အကာဲအရာဏံဂှ်တှ်ေ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ဒှ်မံၚ်ပးဒၞန် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ဆက်ဆောံ ကလုတ်တမာန်ဂၠးကဝ်တံ ကၠောန်ပကိတ်လဝ်ကဵုအခိၚ်ညဳညဳဂှ် ပဵုတုဲသုၚ်စောဲစကာကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ညးသ္ၚဳဂၠိပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ဗၟာတံ ထံက်ထ္ၜးလဝ်အိုတ်ရ။
နူကဵုဂကောံပၞာန်သီအဝဵု သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ်စိုပ် အကြာအာသဳယာန်မာန် သွက်ဂွံထ္ၜးဗီုပြၚ်လစွံစိုတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သဘဴဗွဲမလျောဝ်စှ်ေကၠုၚ် လပါ်ဍိုန်ဍောတ်ဂှ် ဍေံတံကၠောန်ထ္ၜးမံၚ်ရောၚ် ညးအုပ်ကာ ဂကောံမဳဒဳယာပရိုၚ်ဗၟာဗၠးၜး ဥူတိုဝ်ဇြဝ်လာတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ရဲကလုတ်တမာန်နာနာသာ်တံဂှ် လၟုဟ်ဏံတှ်ေ သွက်ဂွံဆဵုဂဗဂှ် ရေၚ်မၞိဟ်တုဲ အာတ်မံၚ်အခေါၚ်အိုတ်ရ။ လတူအရာဏံဂှ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗၟာ တောတက်ကၠုၚ်ယျ၊ တၠအဝဵုပၞာန်တံ၊ အလဵုအသဳမေန်အံၚ်လှိုၚ်တံ လစွံစိုတ်ဍိုန်စှ်ေကၠုၚ်ယျ လ္ပတော်ခယျပတှ်ေကေတ်ညိ။ ဆဂး ညံၚ်ဂွံဒှ်ဗီုပြၚ်ဏံ ဍေံတံကၠောန်အာရ။ ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲအာသဳယာန်ဂှ် ညံၚ်ဍေံတံဂွံကလေၚ်လုပ်အဝေါၚ်မၞိဟ်ပၠန်။ ကွေံကွေံတှ်ေ ဍေံတံလစွံစိုတ်ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ်ယျ၊ လတူပရေၚ်ဆက်ဆောံကဵု ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳလေဝ် ကဵုဆဵုဂဗအာဏောၚ်။ ဗီုဗီုဏံဂှ် ဆက်တုဲက္တဵုဒှ်မာန်ဂၠိုၚ်ရ။ ဆဂး လတူဏံဂှ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တောတက်ကၠုၚ်ယျ၊ ဒပ်ပၞာန်လစွံစိုတ်ပြံၚ်လှာဲကၠုၚ်ယျဂှ် ဖျေံတၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် ဟွံထေက်ပုဟ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲတောတက်ဍုၚ်ဗၟာဂှ် နကဵုသွာၚ် ပရေၚ်ကလုတ်
တမာန် ဝေၚ်ပဆုဲပလှ်ေမံၚ် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ မွဲဓဝ်ဟွံသေၚ်တုဲ လတူညးဍုၚ်ကွာန် ပြကောတိကိုတ်တံ ဒးဒုၚ်ဂိဆောံလေၚ်လဝ်တံဂှ်လေဝ် ရံၚ်လ္ၚတ်ၜတ်ကၞာတ်အာထေက်ရောၚ် ဥူတိုဝ်ဇြဝ်လာတ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဒုဟ်ဒဏ်ထံၚ်ကာလဇမၠိၚ် ဖျေံလဝ်လ္တူ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ယှအ်ကဵု ၆ ဂအုံ ၁ ဂအုံ ကဵုဆက်မံၚ်အာအပ္ဍဲသ္ၚိတုဲ ညံၚ်ဂွံဆက်ဒုၚ်အာဒုဟ်ဒဏ်သှ်ေမံၚ်တံဂှ် အပ္ဍဲဒၞာဲသ္ၚိ ပြံၚ်လှာဲစွံကဵုလဝ် ဂှ်ရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုအေပြဳ ၃၀ လောန်ကၠုၚ်ဂှ် လလောၚ်တြးလဝ်နွံရ။
အခိၚ်တေံဂှ် သွက်ဂွံထ္ၜးသက်သဳ ဒဒှ်ရ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ လမျီုဂျိုၚ်မံၚ်ဏီဂှ် ကောန်တြုံညး ကိုထိၚ်လေၚ် သ္ပက္ဍိုပ်တုဲ ဂကောံဇြဟတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတံ ဆက်တုဲအာတ်မိက်မံၚ်ဂှ် နူကဵုဌာနရုပ်ရမျှာၚ် အလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်တြးလဝ်ပရိုၚ် သီုကဵုဗီုရုပ်တံကီုရ။
လၟုဟ်မွဲဝါပၠန် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ကဵုဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဆဵုဂဗကဵု ညးစၞးဌာနဳ ICRC တုဲ လပါ် ICRC လေဝ် သ္ပလဝ်ဒတန်ကီုရ။
ပရေၚ်အာဆဵုဂဗလ္ၚတ် သွက်ရဲဒးဒုၚ်ဆောံလေၚ်မံၚ် အခေါၚ်ဗၠးၜးတံဂှ် အတိုၚ်ဍာ်ဒကေဝ်လၟေၚ်ပရေၚ်ကမၠောန် ICRC ကၠောန်ကဵုလဝ် တုဲ သီုကဵုဂွံအခေါၚ်တက်ကျာကဵု ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဗွဲတၞဟ်ခြာလေဝ်ပါလုပ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် အခေါၚ်အရာ သွက်ဂွံပလံၚ်ဗ္စိုပ်ပရိုၚ် ကဵုကောန်ဇာတ်ကၟိန်သ္ၚိဌာန်တံလေဝ်ပါလုပ်ကီုတုဲ၊ တၚ်ဆဵုဂဗ တၚ်ကဵုကသပ်တံဂှ် နကဵုပရေၚ်ကေၚ်ကာကိစ္စ အပ္ဍဲကဵုရဲတာလျိုၚ်ထံၚ်တံဟေၚ် ဆက်ထိၚ်ဒဝ် ပါ်ပရအ်အာရောၚ် ICRC ကဵုလဝ်သမ္တီနွံရ။
ပရေၚ်ကဵုအခေါၚ် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဆဵုဂဗကဵု ညးစၞးဌာနဳ ICRC ဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူကဵုအပ္ဍဲဍုၚ်ကဵုမ္ၚးဍုၚ် သီုကဵုအာသဳယာန် ဂကောံဂၠးကဝ်တံကောံတုဲ ကဵုမံၚ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး မွဲသ္ကုတ်မွဲသ္ကူရောၚ် နူကဵုဂကောံရီုဗၚ်ဟံၚ်ပြာ် ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် AAPP ပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ဆဂး ရုဲစှ်ကဵုအခေါၚ်ဆဵုဂဗ ဆၜိုတ် ICRC မွဲဓဝ်ဂှ်တှ်ေ ထ္ၜးမံၚ်လစွံစိုတ်ဍေံတံ လ္တူဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ဗီုပြၚ်ကောန်ထံၚ်မွဲတၠဏီဂှ် တီကၠးလောန်ရောၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
သွက်ဂွံသောင်ကလးအာ ပြသၞာဍုၚ်ဗၟာဂှ်တှ်ေ ဒးကလေၚ်ဗလးကဵုဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ သောၚ်ၚ်ၜးၜးကီု၊ သွာၚ်ညးသွက်ဂွံကလေၚ်ပၠတရဴ ရးနိဂီုဍုၚ်ဂှ်လေဝ် ဒးသ္ပစၟတ်သမ္တီလုပ်သၞောဝ်ကီု၊ သီုကဵုအခေါၚ်ဆဵုဂဗကဵု ညးစၞးတၞဟ်ဟ်တံလေဝ် ဒးကၠောန်ကဵုရောၚ် AAPP သ္ဂးရ။
ညးတာလျိုၚ် AAPP ဥူအံၚ်မျိုဝ်ကျဝ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ဂှ်တှ်ေ
“ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ်တှ်ေ ဗီုဗီုဏံ ဆကဵုၜိုတ်ဆဵုဂဗကဵု ICRC မွဲဓဝ်ဟွံသေၚ်၊ ကဵုဆဵုဂဗအာ ညးစၞးအာသဳယာန်တံ၊ ညးစၞးနူကုလသမဂ္ဂ၊ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂၠးကဝ်တံတုဲ ဒးကလေၚ်စွံ ပ္ဍဲဒၞာဲညးမူလတေံရ။ ဗီုဗီုဏံမှ ပြသၞာဍုၚ်ပိုဲတံဂှ် သောင်ကလးအာမာန်ရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အတိုၚ်စရၚ် ဂကောံမၚ်ရံၚ်တင်နၚ် ဒၞာဲဌာန်ဒတန်ပဋိပက္ခရပ်လွဟ် ACLED ပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် လောန်ကၠုၚ်ဏံမ္ဂး ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဏံ ကြဴနူသီအဝဵုတုဲမၞိဟ်ချိုတ်အာ ဆေၚ်စပ်ကဵုပဋိပက္ခတံ နွံမံၚ် ၁ ကိုတ် ပြၚ်အာယျ။
တုဲပၠန် အတိုၚ်စရၚ် AAPP မ္ဂး ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒးဒုၚ်ရပ်ထိၚ်လဝ် နွံမံၚ် ၁၄၆၀၀ ပြၚ်ဏီတုဲ ဒးဒုၚ်စံၚ်ပလီုလဝ် သ္ၚိဌာန်ညးဍုၚ်ကွာန် ၁၂၅၀၀၀ ပြၚ်နွံမံၚ်ရောၚ် ဂွံတီလဝ် နူကဵု Data for Myanmar ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ထ္ၜးဟိုတ်ကဵုမမာဲ ဟွံယဵုလ္ဂူတပ်တးဂှ် ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်လဝ်အဝဵုဍုၚ်၊ ဗွဲကြဴနူဒပ်ပၞာန်ကလေၚ်ကၠောန် ပေါဲရုဲမာဲတုဲ အုပ်ဓုပ်မံၚ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် လံကၠုၚ် ၃ ဂိတုပြၚ်အာကီုလေဝ် ပရေၚ်လုပ်သၞောဝ်သွာၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် အာသဳယာန်ကဵုဂကောံဂၠးကဝ်တံ ဟွံသ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီဏီပုဟ်။
သွက်ဂွံသောင်ကလးအာပြသၞာဍုၚ်ဗၟာဂှ် အာသဳယာန် ဆက်ကေမ်ရပ်လဝ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်တုဲ ပရေၚ်တောတက်မံက်က်ကၠးကၠး ဟိုတ်နူဟွံဂွံဆဵုညာတ်ဏီဂှ် အခေါၚ်သွက်ဂွံတိုန်ကောံဓရီု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အဆံၚ်သၠုၚ်တံဂှ်လေဝ် နူကဵုဂကောံအာသဳယာန် ကၟာတ်တာဒၞာလဝ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အလဵုအသဳပၞာန်တံ ဖိုဟ်ဏီ မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံအာသဳယာန် ၅ တၚ်ဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ အလုံဂကောံအာသဳယာန်မွဲ ဟွံသေၚ်တုဲ အပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး ဥက္ကဌ ဒးအလန်အာသဳယာန်ဂှ် တောဲပတိတ်ကၠုၚ်လဝ် လက်ကရဴတေံရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ထမံက်ဟီုပတိတ်လဝ်ရ။
ပွမပါ်ခြာဆက်ဆောံ သဘဴပရေၚ်ရုပ်ရဴ လပါ်ခိုဟ်တံမ္ဂး အတိုၚ်အကာဲအရာပရေၚ်ကိစ္စမွဲမွဲ (Case By Case) ဂှ် နူကဵုရးနိဂီုဍုၚ် ကလေၚ်သှ်ခၠေဝ်ပလန်ကၠောန်အာရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ပၟိၚ်ဂလာန်သမ္မတ ကိုန်အစဳဇန်ပေၚ်ပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲဂှ်ဟီုလဝ်တုဲ ဗွဲကြဴဏံ ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳဂှ် ကဵုအခေါၚ်ဆဵုဂဗကဵု ညးစၞးဌာနဳ ICRC မဒှ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Social Media