မုက်ပၞာန်ယအ်စှ်ေအာတုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာဆက်ပတဝ်က္ဍိုပ် လပါ်ဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတးတံ ပဵုဂၠိုၚ်တိုန်မာန်

နေပျဳဒဝ်၊ အဝ်ဂတ် ၅

ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန်ပြံၚ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳ ကော်ဘိက်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တုဲ သွက်ဒပ်ပၞာန်မ္ဂး မုက်ပၞာန်လ္ၚဵုတံယအ်စှ်ေအာဂှ်ရ သွက်ဂွံဆက်ပတဝ်အာက္ဍိုပ် လပါ်ဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတးတံ ပဵုဂၠိုၚ်တိုန်မာန်ရောၚ် သ္ကိုပ်ဗိုလ် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။

ပြဟ်ဟ်ဏံမ္ဂး ကမ္မတဳပ္ညဳပ္ညပ်ထမံက်ရုပ်ရဴညဳသၟဟ်ဂကူကဵု ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် NSPNC ဒပ်ပၞာန်ပြံၚ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳ ကဵုဂကောံလွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ၁၃ ဂကောံတံဆဵုဂဗသဳကၠဳလဝ်တုဲ အပ္ဍဲဂှ်တှ်ေ ဂကောံတာအေၚ် TNLA ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာဂှ်လေဝ် ပါလုပ်မံၚ်ကီုရ။

သွက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ဂွံအိုတ်ကၠက်အာဂှ် ပ္ဍဲဂကောံမဟာမိတ်ကောန်ဒေံ ပိဂကောံ TNLA ပၠတရဴပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ဂှ် သၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ်ပေါဲဗတိုက်တုဲ ပြဟ်ဟ်ဏံတှ်ေ ဒေါအ်ပန်ပှော်လဝ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံကီု ဂကောံမဟာမိတ်ကောဒေံ MNDAA လေဝ် ဗီုဂှ်ကီုရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ပန်ဗတိုက်လဝ် ဂြိုဟ်ကၟက်ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဒေါအ်အာမွဲအခန်တုဲ မုက်ပၞာန်ဒပ်ပၞာန် ဒးဒုၚ်ဒဝ်ဆဵုဂဗလဝ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် ပ္ဍဲဒေသသေံသၟဝ်ကျာကေုာံ မာန္တလေဝ်တံဂှ် နူကဵုဒပ်ပၞာန် ယှအ်ဖျေံမာန်ကၠုၚ် မဒှ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် အပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ဂွံအိုတ်အးအာဂှ် MNDAA ကဵု TNLA တံ ဟွံဆက်ပါလုပ်ကၠုၚ်မာန်တုဲ သွက်ဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတးတံမ္ဂး ဇြဟတ်မဟာမိတ် ဗီုပြၚ်ယအ်စှ်ေအာ စိုပ်ကၠုၚ်ဍာ်ဏံရောၚ်။

အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံမ္ဂး ဂကောံကိုဝ်က MNDAA လေဝ် သွက်ဂွံတိုန်စိုပ် ပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် ကော်ဘိက်လဝ်ဂှ် ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ်ဏံတှ်ေ သွက်ဂွံကၠုၚ်စိုပ်နေပျဳဒဝ်နွံမံၚ်တုဲ အပ္ဍဲဂကောံလပါ်ဒေသသၟဝ်ကျာတံမ္ဂး ပါဲနူ AA ကဵု KIA တံတုဲ ဂကောံသှ်ေမံၚ်တံလေဝ် ဒှ်အာဗီုဏံဖအိုတ်ရ။

ဂကောံလပါ်ဒေသသၟဝ်ကျာတေံ မဒှ်ကောန်ဂကောံ FPNCC ဒပ်ပၞာန်”ဝ” UWSP၊ ဂကောံမါၚ်လာ NDAA၊ ဂကောံကိုဝ်က MNDAA၊ ဂကောံတအာၚ် TNLA ကေုာံ ဂကောံသေံ SSPP တံ သွက်ဂွံဆဵုဂဗသဳကၠဳအာကဵု NSPNC နကဵုမွဲဂကောံတုဲမွဲဂကောံဂှ် ပရိုၚ်မံက်တိတ်မံၚ်ရောၚ်။

ဂကောံလပါ်သၟဝ်ကျာ သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ် ဆအယာံမာတ်အခိၚ်ကာလမွဲမွဲ ဒေါအ်ပန်ပှော်မာန်တုဲ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုဆက်တုဲ ကလေၚ်ဂေတ်ကၠုၚ် လပါ်ဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတးတံမာန်ရောၚ် သ္ကိုပ်ဗိုလ် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။

“လၟုဟ်ဏံတှ်ေ ပ္ဍဲတွဵုရးသေံ ပါဲနူ KIA ကဵု AA တုဲ ဂကောံလပါ်သၟဝ်ကျာဖအိုတ်တံဂှ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် NCA ဒှ်ကီု ဟွံဒှ်ကီု ပြဟ်ဟ်ဏံ ကာလမွဲမွဲဏံမ္ဂး ဒှ်အကာဲအရာ ဒေါအ်အာပန်ပှော်ဖအိုတ်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဒပ်ပၞာန်တှ်ေ သီုမုက်ပၞာန်ကီု သီုလၟိဟ်သၞတံကီု ယအ်စှ်ေအာမာန်ရ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ဒပ်ဗတိုက်ဒပ်ပၞာန် နူတွဵုရးသေံတံဂှ်လေဝ် ဂေတ်ကၠုၚ်လပါ်ဒၞာဲဂကောံဒပ်ပၠန်ဂတး AA, KIA တံနွံမာန်ရောၚ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။

ပြဟ်ဟ်ဏံ ဂကောံညးစၞး ဒုဥက္ကဌ UWSP ဥူကျံက်ကဝ်အာန် ပၠတရဴတံ စိုပ်မံၚ်နေပျဳဒဝ်တုဲ ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၃ ဂှ် အလန်ဒုတိယ ဆဵုဂဗသဳကၠဳလဝ်ကဵု NSPNC အလဵုအသဳပၞာန်တံဂှ် ပ္ဍဲလိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒအလဵုအသဳတံ ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ဒုဥက္ကဌ UWSP ဥူကျံက်ကဝ်အာန် ဟီုဂှ်တှ်ေ ဆက်မၚ်မွဲအာသ္ဇိုၚ်မူ ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ ညံၚ်ဟွံဂွံဒကးတိတ်တုဲ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသၞောတ်ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံဂှ် ကၠောန်အာပရေၚ်ပံၚ်တောဲ သွက်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကေုာံ ဖောအ်ဗြဳရးနိဂီုဍုၚ် နတဲစှ်ေစှ်ေရောၚ် သ္ဂးရ။

တုဲပၠန် လၟေၚ်ကမၠောန်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်အလဵုအသဳဍုၚ် ဆက်ကၠောန်မံၚ်တံဂှ်ထံက်ဂလာန်တုဲ ကမၠောန်ရာဇဝတ် ဂဥုဲၜူမာဲ၊ လီသြန်အန်လာၚ်(ကျာဖျ) တံဂှ် ဗွဲမသကာတ်မြဟ် ဗတိုက်ပလီုအာရောၚ် ဟီုလဝ်တံဂှ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး အလဵုအသဳပၞာန် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ညးတာလျိုၚ်ကမ္မတဳ NSPNC ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ဧဝေန် (ဇူတဴ)လဝ် ဂှ်လေဝ် စပ်ကဵုပၟိက်ဆန္ဒပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗော်ဆီညဳသာသၟဟ်သၟောန် ဍုၚ်ဝ UWSP တုဲ ညံၚ်ဂွံဆက်ထမံက်အာရုပ်ရဴ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ဥပဒေ ၂၀၀၈ တံဂှ် သဳကၠဳလဝ်ရ။

အပ္ဍဲလၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်ကလေၚ်ပ္ညဳပ္ညပ်ကောန်ဂကူ အလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်မံၚ်လၟုဟ်ဂှ် သီုကဵုမူဗွိုၚ် လၟေၚ်ကမၠောန် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကေုာံ ကိစ္စဇၞော်မောဝ်ဖောအ်ဗြဳဒေသတံဂှ်လေဝ်သဳကၠဳလဝ်တုဲ တ္ၚဲဒုတိယ ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၄ ဂှ် ဆက်သဳကၠဳအာလဝ် မဒှ်ရ။

အပ္ဍဲဂိတုအေပြဳ ၂၁ လောန်ကၠုၚ်ဏံ နူအလဵုအသဳပၞာန်ကော်ဘိက်လဝ် ဂကောံလွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ သွက်ဂွံဆဵုဂဗသဳကၠဳ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် တၚ်ဒစးဒုၚ်အာတ်မိက်ကိုပ်ကၠာဟွံမွဲဂှ် စဵုကဵုလၟုဟ်ဏံတှ်ေ ဂကောံဟွံကေၚ်ဒှ်လဝ် ပေါဲဗတိုက်ကဵုဒပ်ပၞာန်ဗမာတံသၟး ပါလုပ်သဳကၠဳမံၚ်ဂၠိုၚ်ရ။

အပ္ဍဲဂှ်မ္ဂး ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက်ကဵုဒပ်ပၞာန်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဇြဟတ်ဟရိုဟ်နူအလဵုအသဳကြုက်တုဲ TNLA ဒေါအ်လဝ်ပန်ပှော်ဂှ်ပါလုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ကိုပ်ကၠာအိုတ်တုဲ MNDAA လေဝ် ဗီုဂှ်ကီု သွက်ဂွံပါလုပ်ကၠုၚ် ကီုရောၚ် ပရိုၚ်မံက်မံၚ် မဒှ်ရ။

မွဲလပါ်ပၠန် အပ္ဍဲပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အလဵုအသဳပၞာန်ကော်ဘိက်လဝ်ဏံဂှ် နူဂကောံကောန်ဂကူချေၚ် CNO/CNDF ဒက်ပ္တန်လဝ် ပ္ဍဲကာလပၠန်ဂတးတမ်ကညၚ် ဥက္ကဌကဵုညးစၞးလ္ၚဵုတံ ပ္ဍဲဍုၚ်နယူဒေလဳ ဍုၚ်အိန္ဒိယဂှ် ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ညးစၞး NSPNC တံရ။

လတူကိစ္စဏံတှ်ေ ဥက္ကဌဝွံ ဒးပါဲပတိတ်ထောံနူတာလျိုၚ်တုဲ သွက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ဂွံအိုတ်ကၠက်အာဂှ် ဆက်ရပ်စပ်အာတၚ်ရန်တၟအ် တမ်မူလပၠန်ဂတးနွံကဵုဓဝ်သစ္စာတုဲ ဆက်ဂိုတ်ဂစာန်အာကဵုမဟာမိတ်တံ မွဲကရောံမွဲစွံရောၚ် CNO/CNDF ပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ် ပ္ဍဲအဝ်ဂတ် ၃ ရ။

ဒပ်အာရက္ခ AA ကဵု KIA တံဂှ်တှ်ေ ဆက်ပါလုပ်အာမံၚ်ပ္ဍဲကဵုပေါဲဗတိုက် သွက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ဂွံအိုတ်အးတုဲ ဒှ်မံၚ်ကောန်ဂကောံ ကမ္မတဳပ္ညဳပ္ညပ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကၟိန်ဍုၚ်ပံၚ်ကောံ FPNCC တံရ။

တုဲပၠန် AA ဂှ် ဒှ်ကောန်ဂကောံမဟာမိတ်ကောဒေံတုဲ KIA ဂှ်တှ်ေပါလုပ်မံၚ် ပ္ဍဲကံၚ်သဳပၠတရဴဖိတ်ဒရေဝ် SCEF မွဲစွံကဵု NUG၊ CRPH ကေုာံ မဟာမိတ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် KNU၊ KNPP၊ CNF တံရောၚ်။

အကာဲအရာဏံမ္ဂး ပ္ဍဲပရေၚ်အလဵုအသဳပၞာန် ကော်ဘိက်သဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဂှ် အပ္ဍဲဂကောံလပါ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး သှ်ေမံၚ်ဆၜိုတ် AA ကဵု KIA သၟးတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ပၞာန်မ္ဂး သွဟ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်မံက်တိုန်မာန်ရောၚ် သ္ကိုပ်ဗိုလ် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုလဝ် လညာတ်ညးရ။

“ပ္ဍဲတိဍာ် KIA တံဂှ်တှ်ေ ကရောၚ်ပၞာန်ဒပ်တိုက်တံ လုပ်မာန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲမုက်ပၞာန်တွဵုရးရခေၚ် ဒပ်အာရက္ခတံဂှ်တှ်ေ ဆၜိုတ် ပရေၚ်ပကီုပရာတ်နူဗလးကျာဟေၚ် ကၠောန်ဂွံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံလုပ် AA မာန်ဂှ် စနူကဵု CNO/CNDF တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗမာ စပါ်ဆီ စနူတွဵုရးချေၚ်လပါ်သၠုၚ်ကျာဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဟိုတ်ဒှ်သာ်ဂှ်ရ ဍေံတံစၟတ်သမ္တီလဝ် သၞအဓိကဂှ် AA ကဵု KIA ရတုဲ နကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ်အသိၚ်ပၞာန်မ္ဂး လတူ AA KIA ဂှ် ဆက်တုဲ သွဟ်ပဵုတုဲဇၞော်တိုန်မာန်ရောၚ် ပိုဲတံထေၚ်ကေတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။

သမ္မတသီအဝဵု ဒပ်ပၞာန်ပြံၚ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်လညာတ်ဟွံတုပ်ညးသ္ကံ ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ဂှ်ကီု ပၟိက်ဆန္ဒတံဂှ် ဟွံသောင်နကဵုနဲကဲရပ်လွဟ်တုဲ နကဵုနဲကဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟေၚ် ဂၠာဲသွဟ်အိုတ်ညိဂှ် ထပ်ဗတိုက်ဖအောဝ်ဏာရ။

နူကဵုဒပ်ပၞာန် ပြံၚ်ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးတံမ္ဂး ကုဂကောံလွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံသီုဖအိုတ်ဂှ် ကော်ဘိက်အာ သွက်ဂွံဆဵုဂဗသဳကၠဳလၟိုန်တုဲ အခိၚ်လၟုဟ်ဏံမ္ဂး ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံသီုဖအိုတ် နကဵုပရေၚ်ပံၚ်ကောံညဳသာ ဒက်ပတန်အာရးနိဂီုဍုၚ်တၟိရောၚ် ပ္ဍဲပၟိၚ်ဂလာန်သမ္မတ ကိုန်အစဳဇန်ပေၚ်ပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲဂှ် ထပ်ဗပေၚ်ဟီုလဝ်ရ။

သွက်ရးနိဂီုအလုံမွဲဍုၚ် ဂွံညိၚ်ဝပ်ၜိုဟ်သြိုဟ်အာဗွဲမပြဟ်ဂှ် ပ္ဍဲအရာဒၞာဲဒက်ပ္တန်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်မ္ဂး စၞးဒးအာတ်မိက်မံၚ် အရာကိစ္စဒှ်ဟွံမာန်တံဂှ်ထောံလဝ်တုဲ ပရေၚ်ကိတ်ညဳကဵုခေတ်ကေုာံ အရာဒှ်မာန်တံဂှ်ဟေၚ် ပ္ညဳပ္ညပ်အာတ်မိက်သဳကၠဳအိုတ်ညိဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုလဝ်ကၠာရ။

ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်အလဵုအသဳကော်ဘိက်မံၚ်ဂှ် အကြာဂအုံဂကောံဟွံတုပ်သၟဟ်မံၚ်တံ ဟိုတ်နူမူပၞောန် တုပ်လဝ်စိုတ်ကိုပ်ကၠာဟွံမွဲတုဲ ဗီုပြၚ်အပြံၚ်လှာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဂှ် ဆဵုကေတ်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးခါတ်အကာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။

တုဲပၠန် ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော် မွဲဂကောံတုဲမွဲဂကောံဂှ်လေဝ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ကာလမွဲဍောတ်ဟေၚ် ထမံက်ရုပ်ရဴမာန်တုဲ ဒှ်သွက်ဗျူဟာ ပရဲပရၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်စုက်လုက်ကၠောံဍအာကဵု ပရေၚ်ကလုတ်တမာန် ဂွံကလေၚ်လုပ်စိုပ်အာ အကြာပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံရောၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။

ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – PPIB