မဝ်သကိုဝ်၊ အဝ်ဂတ် ၂၀
စနူသၞာံတုဲကၠုၚ်တံတုဲ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ပံၚ်တောဲကၠောန် အကြာဗၟာ-ရတ်ယှာတံ စိုပ်အာအဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ်ယျရောၚ် သမ္မတသီအဝဵု ခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် နူက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်လှာဲလဝ်ဗီုပြၚ် ညးဍုၚ်ကွာန် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုလဝ်ရ။
အတိုၚ်ပရေၚ် သမ္မတ ပူတေန်ကော်ဘိက်လဝ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် အာစိုပ်မံၚ် ရးနိဂီုရတ်ယှာ ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၁၈ တေံ ဆဵုဂလဝ်ညးသ္ကံ ဒၞာဲဝၚ်နန် ကရင်မလင် ဍုၚ်မဝ်သကိုဝ်ရဂှ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြး ပံၚ်တောဲ ၜါရးနိဂီုဍုၚ် ပတိတ်လဝ်ဂှ် ဟီုလဴလဝ် မဒှ်ရ။
ပရေၚ်ဆဵုဂဗသဳကၠဳ အကြာက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တံ မွဲဏှမွဲဏှဏံဂှ် အဓိကဒှ်ဇြဟတ်ဟရိုဟ်ပလံၚ်ဏာ သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ဆက်ဆောံၜါဍုၚ်တုဲ သွက်သ္ဂောံဆက်မၚ်မွဲ သၠုၚ်ပတိုန်အာအသိၚ်အလိုန် ပရေၚ်ဆက်ဆောံၜါဍုၚ်သ္ဂောံတောတက် ဒှ်အထံက်အပၚ်ခိုဟ်မွဲရောၚ် ပေါဲဆဵုဂဗတ္ၚဲဏံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ပၞာန်သီအဝဵုပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ ထပ်ကတဵုဒှ်မွဲဝါပၠန်တုဲ ကြဴနူဏံ ဍုၚ်ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံ ပါဲစ္ဍးစွံလဝ်တၞဟ်ခြာတုဲ ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵု ပရေၚ်ကေတ်အရေဝ်တပ်ဒဏ် ကၟာတ်ဆိုအ်လဝ်တံဂှ် နူကဵုရးနိဂီု ရတ်ယှာ စွံအာရီုဆက်ဆောံကၠုၚ်ကဵု ဂကောံပၞာန်တုဲ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကၠောန် ကဏ္ဍစုၚ်တံဂှ်လေဝ် သၠုၚ်ပတိုန်ကၠုၚ် လဝ်ရောၚ်။
ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်ကဵု ပူတေန်တံဂှ် ဒှ်မံၚ်ကောန်ဒုဟ်ရာဇာဝတ်ပၞာန် ဒးဒုၚ်ကေတ်လဝ်အရေဝ် ပရေၚ်ကၟာတ်ဆိုအ်လဝ်တံတုဲ ညးတံသီုၜါတၠ ဏံဂှ်လေဝ် ကၠောန်လဝ်ပွကြီုကြီုဓဇန်ဓဇန် အဆံၚ်နကဵုဂအုံကလောအ်တံရောၚ် နူကဵုဂကောံ Justice For Myanmar ဟီုလဝ်ရ။
ရတ်ယှာဝွံ သွက်ဂကောံပၞာန်တံ စပ်ကဵုၜၚ်ကျာပၞာန်ကီု ဒှ်မံၚ်ဍုၚ်သွံကဵုလွဟ်အဓိကမွဲတုဲ ဟိုတ်နူဂွံလဝ် ပရေၚ်အထံက်အပၚ် ရတ်ယှာတံဂှ်ရ ပရေၚ်ပန်ဗတိုက်ဗလးကျာ ဂကောံပၞာန်တံ ပဵုတုဲ ဇြဟတ်ကာတ်ကၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲအဝ်ဂတ် ၁၇ တေံ လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
တုဲပၠန် အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ဂကောံကုလသမဂ္ဂတံမ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဂှ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ပန်ဗတိုက်ဗလးကျာ ဂကောံပၞာန်တံတုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်အရာပ်တံ အောန်အိုတ် ၉၈၂ တၠ ချိုတ်အာတုဲ ယဝ်ရၜတ်ကၞက်အာကဵု သၞာံ ၂၀၂၄ တေံမ္ဂး သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ် ၅၃ က္ဍိုပ်ကၠံရောၚ် ဂွံတီရ။
ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်တောတက်တိုန်မံၚ် လၟုဟ်တံဂှ် ဟိုတ်နူဂွံလဝ်ပရေၚ်အထံက်အပၚ် နူကဵုရတ်ယှာ ပါလုပ်မံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ တၚ်ဏာဂုဏ်ဗွဲမလောန်ဂှ်ကီု၊ သွက်ရးနိဂီုရတ်ယှာမ္ဂး နဒဒှ်ဍုၚ်မိတ်သဟာဲ ပတေဟ်စဂွံမွဲ ပ္ဍဲဒေသအာယှအဂၞဲဏံ ဍုၚ်ဗၟာ ဆက်တန်တဴအာလၟိုန်ရောၚ် အခိၚ်ဆဵုဂဗကဵု သမ္မတ ပူတေန်ဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုလဝ်ရောၚ်။
စပ်ကဵုပရေၚ် ရးနိဂီုဍုၚ်ၜါဍုၚ်တံမ္ဂး ပရေၚ်စဵုဒၞာ၊ ပရေၚ်ဂီုကၠီု၊ ပရေၚ်တဵုလွဳ၊ ပရေၚ်လွဳလွတ်၊ ကွတ်စက်၊ ပရေၚ်ပညာ၊ သိပ္ပံကေုာံ နဲကဲပညာ၊ နဲကဲပညာအကာသ၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ကေုာံ ကဏ္ဍအာတရဴတံကဵု တၠုၚ်လအာ သွက်သ္ဂောံဆက်ပံၚ်တောဲအာ ပ္ဍဲကဏ္ဍစုၚ်ၚ်တံဂှ်လေဝ် ဂွံသဳကၠဳလဝ်ကီုရောၚ် ပ္ဍဲလိက်ပရိုၚ် တြးဝါဒ အလဵုအသဳတံ ထမံက်ထ္ၜးချူလဝ်ရ။
အပ္ဍဲလၟေၚ်တရဴဏံဂှ် လိက်ကသုက်တၚ်တုပ်စိုပ်ကေုာံ လိက်ပရေၚ် ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် ၁၂ ဂကူ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲနွံတုဲ အာဂတဏံလေဝ် ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ကဏ္ဍစုၚ်တံဂှ် လိက်ကသုက်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ အကြာၜါ ရးနိဂီုဍုၚ်တံ ညံၚ်သ္ဂောံထပ်ထ္ပက်အာမာန်ပၠန်ဂှ် ပ္ညဳပ္ညပ်မံၚ်ရောၚ် ညးဟီုလဝ်ရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုမုက်ဒၞာဲဒေသတံကီု မုက်ဂၠးကဝ်တံကီု ဗၟာကဵုရတ်ယှာ တံဂှ် ဒှ်မံၚ်ဍုၚ် ဗိုၚ်ထံက်ဂလာန်ဒတူလိုင်ကဵုမံၚ်ညးသ္ကံ ဂတးဂတန် နွံတုဲ ပ္ဍဲအနာဂတ်တေံလေဝ် သွက်သ္ဂောံဆက်ဆောံပံၚ်တောဲ ကၠောန်အာညးသ္ကံ ကြပ်ပ်ဂှ် တုပ်လဝ်စိုတ် သဳကၠဳလဝ်ရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။
သွက်ဂွံ ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်ၜိုတ်အာ အကြာၜါဍုၚ်ရးနိဂီုဏံ စပ်ကဵုပရေၚ်ကဏ္ဍဓါတ်အစောံတံဂှ် ကိစ္စဇၞော်မံၚ်တုဲ ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဂှ် ရုၚ်စက်တၟံဆး၊ ကိုန်အစဳဇန် ရုၚ်စက်တောမ်ကၠေၚ်ဍေၚ်တံ ပါမံၚ်တုဲ ပါဲနူပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်ဂၠိုက်ဂၠာဲသယံဇာတ၊ ပရေၚ်ၜံက်ခါဲကၠေၚ်ဍေၚ်ကဵု သၟုဟ်ဓါတ်သဘာဝတံဂှ်လေဝ် မိက်ဂွံပံၚ်တောဲ ကၠောန်အာ ဆန္ဒနွံမံၚ်ရောၚ်ဂှ် သမ္မတ ပူတေန် ဟီုရ။
နူကဵုရတ်ယှာ သွက်ဂွံပလံၚ်ဗ္စိုပ်အာ ဍာ်သၟုဟ်ဓါတ် LNG ကဵုဍုၚ်ဗၟာဂှ် တၠုၚ်လအာနွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုသၞာံလောန်ကၠုၚ်တေံ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲပရေၚ်တုပ်စိုတ် သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ခၞံအာ ရုၚ်စက်ပတိတ်ဓါတ်လလဳ အဏုလက်ကၠိုက်ဂှ် ဒှ်ကိုန်အစဳဇန်အဓိက သွက်ၜါဍုၚ် ရးနိဂီုတံရောၚ် သ္ဂးရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲဒေသလပါ်သၠုၚ်ကျာဍုၚ်ဗၟာဂှ်လေဝ် ကိုန်အစဳဇန်သိုၚ်ခၞံ သၞေဟ်ၜၚ်ဍာ်ဇြိုဟ်ထဝါဲဂှ် သဳကၠဳမံၚ်ညးသ္ကံနွံတုဲ၊ သွက်သ္ဂောံပံၚ်တောဲ ကၠောန်အာ အကြာပွဳဗွိုၚ် High-Tech တံဂှ်လေဝ် တၚ်ပၠုပ်ဂလာန် နူကာန်ပဏဳရတ်ယှာတံလေဝ် နွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။
အပ္ဍဲပရေၚ်ကဏ္ဍ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲတၚ်တုပ်စိုပ်ကဵု လိက်ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠုၚ် အကြာအလဵုအသဳ သီုၜါဍုၚ်တံဂှ်မ္ဂး ဓါတ်လလဳ၊ ကၠေၚ်ဍေၚ် ကေုာံ သၟုဟ်ဓါတ်သဘာဝ၊ ကမၠောန်ရေဒဳယိုဝ် အဳလက်ထရဝ်နေတ် ကေုာံ ပွဳဗွိုၚ်နဲကဲပညာ ဒဳဂျေတ်တေလ်တံလေဝ် ပါလုပ်မံၚ်ရောၚ်။
တုဲပၠန် စပ်ကဵုပရေၚ်ယေန်သၞာၚ် အနုသုခုမ၊ တင်နၚ်ပရိုၚ်ကဵု နဲကဲပညာ ပရေၚ်ဆက်စၠောံ၊ သၞောတ်ပ္ညုၚ်ထ္ၜး ဆေင်စပ်ကဵုအာကာသ၊ သၞောတ်ပရေၚ်ရီုဗၚ်ဂၠိုက်ဂၠာဲဟံၚ်ပြာ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဂြိုဟ် ပတောအ်ကေုာံ သၞောတ်ကဵုသတိအလဵုလဵု တံဂှ်လေဝ် သွက်သ္ဂောံပံၚ်တောဲကၠောန်အာ မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် နူကဵုအေဂျေန်သဳအကာသဗၟာ သွက်ဂွံပံၚ်တောဲအာကဵု တက္ကသိုလ် Plekhanov Russian University of Economics ကေုာံ တက္ကသိုလ် Bauman Moscow State Technical University တံတုဲ ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ လိက်တုပ်စိုတ်တံဂှ်လေဝ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် လလောၚ်တြးလဝ် ပရိုၚ်မဒှ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI