မေအ်၊ ဂိတုအဝ်ဂတ် ၂၄
ပ္ဍဲကဵုပေါဲဆဵုဂဗသဳကၠဳ အဆံၚ်ဍုၚ် ဗၟာ-ဗာလာရုသ် အကြာ လူကာသေန်ကိုဝ်ကဵု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်တံ သဳကၠဳဂွံလဝ် သွက်သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ကိစ္စပရေၚ်စဵုဒၞာကေုာံဂီုကၠီုရောၚ် နူအလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် လလောၚ်တြးလဝ် ပရိုၚ်ရ။
အပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၂၁ ဏံ သမ္မတရးနိဂီုၜါဍုၚ်တံ ကၠောန်လဝ်ပေါဲကောံဓရီု အပ္ဍဲကဵုဝၚ်နန်သမ္မတ ဍုၚ်မေအ်တုဲ ကရောံတံဂှ် ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာကဵု ဂကောံဂမၠိုၚ်၊ နူအလဵုအသဳဗာလာရုသ် ညးတာလျိုၚ်အဆံၚ်သၠုၚ်ၚ်တံ တိုန်စိုပ်လဝ်ကီုရောၚ်။
ပ္ဍဲပေါဲဆဵုဂဗဂှ် ညံၚ်ဂွံဆက်ထမံက်အာရုပ်ရဴ ဗီုတိထ္ၜးဂၠံၚ်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ဗၟာ-ဗာလာရုသ် ၂၀၂၆-၂၀၂၈ တုဲ၊ ပ္ဍဲအရာကိစ္စပရေၚ်စဵုဒၞာကေုာံဂီုကၠီုတံလေဝ် သွက်သ္ဂောံပံၚ်တောဲအာဂှ် သဳကၠဳလဝ်ရောၚ်။
ဆဂး စပ်ကဵုကဏ္ဍပရေၚ်တံဏံဂှ်တုဲ ချူထမံက်ထ္ၜးလဝ် တင်နၚ်ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တံဂှ် ဟွံဆဵုညာတ်ဏီပုဟ်။
နူကဵုအလဵုအသဳဗာလာရုသ်တံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲပရေၚ်ပၞာန်ကိစ္စဇၞော်ဇၞော်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာကၠောန်လဝ်နွံမံၚ်ရဂှ် နူကဵု Justice For Myanmar လလောၚ်လဝ် ပ္ဍဲလဒေါဝ်သၞာံတုဲကၠုၚ်တေံ နွံရ။
အပ္ဍဲဂှ် သွက်သ္ဂောံသၠောဲပြံၚ်သွံကဵုဏာ နဲကဲပညာပရေၚ်ပၞာန်အဆံၚ်သၠုၚ်ၚ်တံ သီုကဵုသၞောတ်စဵုဒၞာဗလးကျာကေုာံ သၞောတ်ကမ်သၠောဝ်နူသ္ဇိုၚ်ဗလးတိတံဂှ် သ္ပလဝ်ဒတန်တုဲယျ။
ပရေၚ်သီအဝဵုပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာဒှ်တုဲ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဂှ် အကြာကဝ်မယှေန်ပၞာန်ကဵု အလဵုအသဳဗာလာရုသ်တံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ အသိၚ်သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ်တုဲ လၟေၚ်တရဴအကြာက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ၜါလပါ်တံဂှ်လေဝ် သွက်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကဏ္ဍနာနာသာ်တံ သၠုၚ်ပတိုန်ကၠုၚ်မံၚ်ရ။
နူကဵုဂှ်မွဲအဆံၚ် အခိၚ်ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ဟွံကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဏီကီု ဗွဲကြဴဏံ ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ ဒက်ပ္တန်အလဵုအသဳပၞာန်တုဲ ပရေၚ်ဆက်ဆောံအမာတ်ကလုတ်ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကဏ္ဍစုၚ် အကြာအလဵုအသဳၜါဍုၚ်တံ ပရေၚ်ဇြိုဟ်နက်ကၠုၚ်မံၚ်ညးသ္ကံ မဒှ်ရ။
လၟုဟ်လေဝ် ပ္ဍဲပေါဲဆဵုဂဗအဆံၚ်ရးနိဂီုဍုၚ်တံဂှ် သဳကၠဳလဝ်သွက်သ္ဂောံထပ်ထပဵုသၠုၚ်ပတိုန် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ စပ်ကဵုကဏ္ဍ ပရေၚ်ကူသာန်ဗၞိက် ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်၊ ပရေၚ်လွဳလွတ်၊ ကွတ်စက်၊ နဲကဲပညာအကာသ၊ သၟတ်ကဵု ပရေၚ်ပညာတံ၊ ပရေၚ်ဘဏ္ဍာ၊ ထတ်ယုက်၊ သိပ္ပံကေုာံ နဲကဲပညာ၊ ယေန်သၞာၚ်ကေုာံ ကမၠောန်ပရေၚ်အာတရဴ တံ မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် အကြာအလဵုအသဳရးနိဂီု ၜါဍုၚ်တံ ထ္ပက်စၟတ်တဲ ပရေၚ်တၚ်တုပ်စိုတ်ကေုာံ လိက်ကသုက်ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် ၉ ကၞပ် နွံရ။ အပ္ဍဲတၚ်တုပ်စိုတ်တံဂှ်တှ်ေ စပ်ကဵုပရေၚ်ဥပဒေဓမ္မဝတ်၊ ကိစ္စဗိုၚ်ရီုဗၚ်ရပ်စပ် ပရေၚ်ရာဇာဝတ်၊ ပရေၚ်ကိစ္စကူသာန်ဗၞိက် ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲအကြာ ကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲ ရးနိဂီုၜါဍုၚ်တံ ပါလုပ်ရ။
တုဲပၠန် လိက်ကသုက်ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် စပ်ကဵုပရေၚ်ပံၚ်တောဲသိပ္ပံ ကေုာံ နဲကဲပညာ အကြာအေဂျေန်သဳ အာကာသဗၟာ ကေုာံ Belarusian State University တံကီု သွက်အေဂျေန်သဳအကာသဗၟာ သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ခၞံကဵုအာ ယာန်အာကာသဍောတ် ဒုၚ်အာရီုရံၚ်ဒၞာဲဇိုၚ်မွဲမဂှ်လေဝ် သ္ပလဝ်ပရေၚ်တင်စၟတ်သမ္တီတံနွံရ။
မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ် အကြာဂကောံမဟာဗျူဟာဗၟာ လ္ၚတ်ပရေၚ်ဂၠးကဝ်နာနာတံ ကဵု The Belarusian Institute of Strategic Research (BISR) တံ သွက်ဂွံကၠောန်အာပရေၚ်ပံၚ်တောဲမာန်ကီု လိက်ကသုက်တၚ်တုပ်စိုတ် မူဂရီု စပ်ကဵုပရေၚ်ဂၠေံသြန်ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ အကြာကာမ္မဏဳရုပ်ရမျှာၚ်ကေုာံ ဌာန်ဗလးရမျှာၚ် အကြာအလဵုအသဳ ရးနိဂီုၜါဍုၚ်တံ မဒှ်ရ။
လတူတင်ဏံဂှ် သမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေုာံသမ္မတဗာလာရုသ် လူကာသေန်ကိုဝ်တံ ဆဵုဂဗလဝ်ကဵုမဳဒဳယာတံတုဲ လတူလိက်လလောၚ်တြး ပရေၚ်ပံၚ်တောဲၜါဍုၚ်တံဂှ် ဟီုလဴကဵုဏာသမ္တီ အပ္ဍဲကဵု ပေါဲသောၚ်ကလးလိက်ပရိုၚ်ရ။
အပ္ဍဲအရာသဳကၠဳလဝ်တံမ္ဂး ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ဂှ်တှ်ေ သွက်သ္ဂောံသၠုၚ် ပတိုန် ပရေၚ်ဆက်ဆောံအမာတ်ကလုတ် တံတုဲ အကြာရးနိဂီုၜါဍုၚ်ဏံ ဂတးဂတန် သွက်ဂွံပံက်အာရုၚ်ကလုတ်မဒှ်တုဲ ပ္ဍဲအဟိန်ကၠောန်အာ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲတံဂှ် ဒုၚ်လဝ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ဗီုတိထ္ၜးဂၠံၚ် Roadmap ၂၀၂၆-၂၀၂၈ ဂှ်ရောၚ် လူကာသေန်ကိုဝ် ဟီုရ။
အပ္ဍဲအကာဲအရာလၟုဟ်ဏံဂှ် ပရေၚ်ကဏ္ဍသိပ္ပံ နဲကဲပညာတံကီု စပ်ကဵုပရေၚ်ပံၚ်တောဲပိုန်ဒြပ်ကဵု ပရေၚ်တဵုလွဳတံတုဲ ပ္ဍဲဗလးတိလၟုဟ် ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴကမၠောန်ပရေၚ်ပံၚ်တောဲတံယျရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
တုဲပၠန် အကြာစၠတ်ထဝ်ၜါဍုၚ်ကေုာံ အကြာဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ၜါဍုၚ်တံဂှ်လေဝ် ဒးဆက်သၠုၚ်ပတိုန်အာ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ညးသ္ကံရောၚ် ညးဆက်ဟီုရ။
ပ္ဍဲလၟေၚ်တရဴဏံ ပရေၚ်တင်နၚ်သဳကၠဳလဝ်တံကဵု တၚ်တုပ်လဝ်စိုတ်သီုဖအိုတ်တံကီု နူလပါ်ဗာလာရုသ် ဗၜက်တတ်အာ ပရေၚ်ယန္တရာဗျူရိုကရိတ်ညးတံတုဲ ညံၚ်ဂွံထမံက်ရုပ်ရဴအာမာန် ပြဟ်ဟ်အိုတ်ဂှ် ရေၚ်တၠုၚ်အာရောၚ် လူကာသေန်ကိုဝ် ဒုၚ်လဝ်တာလျိုၚ်ရ။
ပ္ဍဲပေါဲဆဵုဂဗတ္ၚဲဏံဂှ် သွက်သ္ဂောံဆက်ထမံက်အာရုပ်ရဴ ပရေၚ်တၚ်တုပ်စိုတ်ထ္ပက်လဝ်စၟတ်တဲ အကြာၜါဍုၚ် နကဵုအသိၚ်အလိုန်မာန်ဂှ် ဆက်ကဵုအာဇြဟတ်ဟရိုဟ်တုဲ ရေၚ်တၠုၚ်အာရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။
အပ္ဍဲလၟေၚ်တရဴဏံဂှ် ရုၚ်အမာတ်ကလုတ်ပၞာန်ဍုၚ်ဗၟာဂှ် သ္ပဒတန် သၠုၚ်ပတိုန်အာ ရုၚ်ကလုတ်ဇၞော်မာန်လဝ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာပၠန် ရုၚ်ကလုတ်ဗာလာရုသ် ကၠုၚ်ပံက်အာပြဟ်ဟ်ဂှ်တှ်ေ ဒုၚ်တၠုၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲပေါဲသောၚ်ကလးလိက်ပရိုၚ် ညးဟီုလဝ်ရ။
မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳကီု သီုကဵုပရေၚ်ပူဂဵုညးကီု ညံၚ်ရးနိဂီုဍုၚ်ဗၟာဂွံတန်တဴညိၚ်ဝပ်အာ လတူဂၠံၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ ဆက်ရေၚ်တၠုၚ်အာတုဲ စိုပ်တမ်သၞာံ ၂၀၂၇ ဏံမ္ဂး ကၠောန်ဗဒှ်အာ ပေါဲရုဲမာဲအကြာပၠန်ရောၚ် သ္ဂးရ။
စိုပ်အခိၚ်ဂှ်တှ်ေ ကော်ဘိက်အာ ဂကောံစၟဳစၟတ်ပေါဲရုဲမာဲဂၠးကဝ်တံတုဲ ဂကောံစၟဳစၟတ်ပေါဲရုဲမာဲ နူရးနိဂီုဗာလာရုသ်တံဂှ်လေဝ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒစးဒုၚ်ကော်ဘိက်လဝ် ကိုပ်ကၠာရောၚ်။
လတူအလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ဂှ် ရးနိဂီုဍုၚ်ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံ မပ္တံအာသဳယာန်ကဵု ကုလသမဂ္ဂတံ ၜိုန်ရ ဟွံသ္ပဒတန် လုပ်သၞောဝ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကီုလေဝ် ဍုၚ်မိတ်သဟာဲ ညံၚ်ရဴ ဗာလာရုသ်, ရတ်ယှာ, ကြုက် ကေုာံ အိန္ဒိယတံဂှ်သ္ပဒတန် ထံက်မံၚ်ဂလာန်အိုတ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI