နေပျဳဒဝ်၊ အဝ်ဂတ် ၂၆
ဟိုတ်နူမိက်ဂွံဒှ်သမ္မတတုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သီကေတ်လဝ်အဝဵုဍုၚ်ဂှ် သၠးထောံကၠေံအဆံၚ် တာလျိုၚ်ဂဥုပ်ဒပ်တုဲ ပြံၚ်လှာဲလဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ ဗွဲကြဴဏံ သွက်သ္ဂောံထမံက်ရုပ်ရဴ စပ်ကဵု လ္ပအ်ပရေၚ်အာကာသဂှ် ထပ်မံက်တိုန်ကၠုၚ်ပၠန်ရ။
အကြာတ္ၚဲလောန်ကၠုၚ်တံဏံ ပ္ဍဲကဵုလၟေၚ်တရဴ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် မအာစိုပ်လဝ်ရးနိဂီုရတ်ယှာ ကေုာံ ဗာလာရုသ်တံဂှ် ကလိဂွံလဝ်တၚ်တုပ်စိုတ် ၄ တၚ် ဆေၚ်စပ်ကဵု နဲကဲပညာပရေၚ်အာကာသ ကေုာံ ဂြိုဟ်ပတောအ်တံနွံမံၚ်ရဂှ် ညးနွံအခေါင်ဟီုဂး ရုၚ်သမ္မတ ဒံက်တာခိုၚ်ခိုၚ်သဵု ဟီုလဴကဵုလဝ် ဌာန်မဳဒဳယာပရိုၚ်တံရ။
အပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၈ ဏံ သွက်သ္ဂောံဗလးဏာ သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသနူဍုၚ်ဗမာ ပ္ဍဲကဵုယာန်အာကာသဂှ် ဒှ်တၚ်ပရေၚ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ် အကြာရတ်ယှာကဵုအလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာတံ ထ္ပက်လဝ် MoU တုဲ ကလိဂွံလဝ် ပရေၚ်တုပ်စိုတ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
ဒဒှ်ရ သဳကၠဳဂွံလဝ်သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ခၞံအာ ဒၞာဲသၞေဟ် (Station) ပရေၚ်ဂၠိုက်ဂၠာဲဟံၚ်ပြာ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုဂြိုဟ်ပတောအ် ကေုာံ သိုၚ်ခၞံ GNSS Station ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာတုဲ၊ ကရပ်ဗဒါဲဗလးဂၠးတိဂှ် သွက်သ္ဂောံသိုၚ်ခၞံ သၞေဟ် (Station) မၚ်စဵုဒၞာအာ ဘဲအန္တရာဲစှ်ေကၠုၚ်နူအာကာသမာန်တံဂှ် တုပ်စိုတ်လဝ်အိုတ်ရောၚ်။
ညးဍုၚ်ကွာန်တံတှ်ေ အခိၚ်ရးနိဂီုဍုၚ်ကွာန်လၟုဟ် ဒးဟုတ်မာဲဒၟံၚ် ပ္ဍဲအရာပရေၚ်ကဏ္ဍစုၚ် ဒှ်ကၠုၚ်လဝ် ဟိုတ်နူပၞာန်သီအဝဵုဏံတုဲ ပရေၚ်ဗလးဏာယာန်အာကာသကေုာံ သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသတံဂှ် ဟိုတ်နူ ဟွံကိတ်ညဳမံၚ်ကဵုအကာဲအရာကဵု အခိၚ်အခါတံတုဲ ဒှ်မံၚ် ပရေၚ်အရေဝ်ဟရိုၚ် ဒးဂြိုၚ်စရောၚ်ဂးတုဲ ပါ်ပါဲမံၚ်နာနာသာ်ရ။
သမ္မတအလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် နူက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်သီအဝဵုဏံဂှ် သြဇာညးစိုပ်မံၚ်အဆံၚ်လဵု၊ ပ္ဍဲအကြာဗွိုၚ်ဂၠးကဝ် ညးလုပ်စိုပ်အာမံၚ်ၜိုတ်လဵုရောဂှ် ဆၜိုတ်မိက်ဂွံထ္ၜးစမံၚ်သက်သက်ရောၚ် ညးဒေသတွဵုရးမန် မွဲတၠ ဟီုရ။
“အဓိကတှ်ေ ညးတေံ (မေန်အံၚ်လှိုၚ်) ပရေမံၚ်စိုတ်ညးတေံရ။ ညးဂှ် စိုပ်မံၚ်အဆံၚ်လဵုမွဲယျရော။ ပ္ဍဲဂၠးကဝ်ဂှ် ညးတေံလုပ်စိုပ်အာမံၚ်အကြာမၞိဟ်တံ ၜိုတ်လဵုရောဂှ် ဆၜိုတ်မိက်ဂွံထ္ၜးစသက်သက်ဟေၚ် ထေၚ်ရ။ အဓိက သိုၚ်ခၞံစမြိုၚ်မွဲမွဲဂှ် တ္ၚဲဏံမွဲဗ္တံဏံဓဝ် တုဲအာဟွံသေၚ်ပုဟ်။ သွက်သ္ဂောံသိုၚ် Station အာကာသတံ မုတံ။ ပိုဲလေဝ် ဗှ်တုဲဂွံမိၚ်ဂွံတီလဝ် ဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံသိုၚ်စမြိုၚ်မွဲမွဲဂှ် ၜါသၞာံပြၚ်ဟွံက လံမံၚ်ဏီလေဝ်။ သွက်သ္ဂောံ Train သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသ မွဲတၠဏံဂှ်တှ်ေ သြန်စရိတ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ဆက်အိုတ်မံၚ် နကဵုဗဳလဳယာန်ဏီရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သွက်ကောန်ညးဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗၟာတံ သောၚ်ကလးပြသၞာ ပရေၚ်မံၚ်စံၚ်စသုၚ်ဝါတ်ဂါတ်သၠုၚ်တိုန်မံၚ်ဏံ၊ ပရေၚ်သြန်ဖောဝ်စှ်ေအာကေုာံ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဂှ်ဟွံဂစာန်ကၠောန်တုဲ ယဝ်ရ ဗက်ကၠောန်မံၚ်ကိစ္စတၞဟ်ဟ်တံဂှ်တှ်ေ ဆက်ပြေပြံၚ်အာဟွံမာန်ပုဟ် ညးဆက်ဟီုရ။
ပရေၚ်ဟိုတ်ဖိုလ် ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်နူပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ပရေၚ်ပေါဲဗတိုက် ရပ်လွဟ်မံက်တိုန်ကၠုၚ်၊ ကရောံဏံပၠန်ဂှ်လေဝ် အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် ဟိုတ်နူပရေၚ်စဳရေၚ်ပြုပြေၚ် ဗၠေတ်ဗၠေၚ်မံၚ်ဂှ်ရ ညးဍုၚ်ကွာန်တံဒးဒုၚ်မံၚ်ဒဏ် ပရေၚ်ၚုဟ်မးကပေါတ်ဍၚ်တိုန်ဒၟံၚ်ရိမ်မ်တုဲ ညိလေဝ်မံၚ်ဟွံသာကွေံကွေံပုဟ်။
မွဲလပါ်ပၠန် ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန်ဗၟာ ပတဝ်လဝ်ကဵုစမြိုၚ်ဒၞာဲညးဍုၚ်ကွာန်တန်တူမံၚ်တံ ပန်မံၚ်လွဟ်ဇၞော်၊ ဗတိုက်လဝ်နူဗလးကျာတံဂှ် ပရေၚ်ချိုတ်၊ ဒးဝပ်၊ လီုလာ်လဝ်တံကီု သီုကဵုလၟိဟ် ညးဒးထောံပြံၚ်ဆုဲ နူဌာန်ဒၞာဲကေုာံ ပရေၚ်စၞစဇွောံမဟွံရုံဂပ်တံလေဝ် ဆက်ဂၠိုၚ်တိုန်ကၠုၚ်မံၚ် မဒှ်ရ။
အတိုၚ်စရၚ် ဂကောံကုလသမဂ္ဂတံမ္ဂး ပ္ဍဲကဵုရးနိဂီုဍုၚ်ဗမာ မၞိဟ်ၜိုတ် ၁၂ ဒသမ ၄ ပြကောတိကိုတ် အပ္ဍဲကဵုမၞိဟ် ၄ တၠတှ်ေ ၁ တၠဂှ် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵု ပရေၚ်ဘဲဒဒိုက်အေၚ်ကၠောဝ်တံနွံတုဲ နကဵုဂၠးကဝ်မ္ဂး နွံဒၟံၚ်ကဆံၚ်လၟေၚ် ၆ ပ္ဍဲကဵုစရၚ် ပရေၚ်အေၚ်ကၠောဝ်တံဂၠိုၚ်အိုတ်ရ။ အပ္ဍဲဍုၚ် မၞိဟ်ၜိုတ် ၄ ပြကောတိကိုတ်တံဂှ် ဒးဂြိပ်ဒဴပါဲဒၟံၚ်ဖိုဟ်တုဲ ကောန်ၚာ်ၜိုတ် ၃၆၀၀၀၀ တံဂှ် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ပရေၚ်ဟုတ်မာဲ အာဟာရဇၞော်ကဵုဇြဟတ်တံရောၚ်။
ပရေၚ်ဒုက္ခဒဒိုက်နာနာသာ်ဗီုတံဏံ ဒှ်အခိၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်ဍုၚ်ဗၟာတံဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကီုလေဝ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဂှ်တှ်ေ ဂစာန်ဖန်ဖက်မံၚ်သွက်သ္ဂောံထမံက်အာရုပ်ရဴ လ္ပအ် သ္ဂောံဗလးဏာသ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသ လ္တူအာကာသတေံဂှ်တှ်ေ သ္ၚောဲခြာမံၚ်ကဵု လၟိဟ်တိုၚ်ပြကောတိကိုတ် နူဂၠးတိဏံဏီရောၚ်။
ပရေၚ်ဗါတ်ဂျက်ဂှ်ကိစ္စဇၞော်မံၚ်တုဲ ပရေၚ်ဆဵုဂဗစပ်ကဵုအာကာသ၊ ပရေၚ်သုတေသနကေုာံ လၟေၚ်တရဴတံဂှ် ဒးကဵုအာအခိၚ် လံမံၚ်ကဵုသၞာံဏီတုဲ ဒှ်ပရေၚ်စိုတ်ယေန်ကူချပ်မံၚ်ရောၚ် ညးဒေသတွဵုရးမန် မွဲတၠပၠန် ပါ်ပါဲလဝ်ရ။
“လ္ပအ်ညာတ်ညးတေံ ခိုဟ်မံၚ်ရ။ ဆဂး သွက်သ္ဂောံထမံက်ရုပ်ရဴဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲဏံ ပရေၚ်ဗါတ်ဂျက်ဂှ် ဒှ်အဓိကရ။ တုဲပၠန် ပရေၚ်ဆဵုဂဗအကာသတံ နွံမံၚ်ဏီလေဝ်။ တုဲတှ်ေ တော်ရံၚ်အာကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ဇၞော်မောဝ်တုဲ ယဝ်ရတော်အာ ပရေၚ်အကာသတှ်ေ ဒှ်ကိစ္စ တ္ၚဲ၊ ဂိတုညိဓဝ် အာဂွံဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ပိုဲကၠောန်သုတေသနမွဲမွဲတှ်ေ ဒှ်ပရေၚ်ကိစ္စဒးကဵုအခိၚ် နကဵုသၞာံဂမၠိုၚ်ဏောၚ်။ လတူပရေၚ်ဗါတ်ဂျက်တံဂှ် ညးတံမုလေဝ်ဟွံချပ်တုဲ ညံၚ်ရုပ်ရဴဂွံခိုဟ်အခိၚ်လၟုဟ်ဏံ ရုဲစှ်လဝ် အလံၚ်သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသတံ၊ ဗလးဏာ တန်ဗတောန် (ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်) တံဂှ်တှ်ေ ဆၜိုတ် စိုတ်ဗက်ယေန်ကူချပ်ဝေၚ်ရ ပိုဲဒးဟီု” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် ၂၇ လောန်ကၠုၚ်တေံ ကာလကိုန်အစဳဇန် ပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲ အလဵုအသဳပၞာန်တုဲဒှ်အာဂှ် နူကဵုအေဂျေန်သဳ အာကာသဗၟာ (MSA) ကၠောန်လဝ်အခန်ကၞာ ပေါဲအပ်ပြာပ်ပရေၚ်ကမၠောန် နဲကဲကွတ်ပညာရေၚ်တၠုၚ်တုဲလဝ် ပွမထ္ၜးရုပ်ရဴနတဲ အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်လ္ဂုၚ်ရ။
အပ္ဍဲအခန်ကၞာဏံ သွက်သ္ဂောံယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ် သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသ နူကဵုဍုၚ်ဗမာဂှ် ပဏမရုဲစှ်လဝ် အလံၚ်သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသတံ တုဲဒှ်အာလဝ်ရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။ နူကဵုဏံ စၟဳစၟတ်ရေၚ်တၠုၚ်အာအဆံၚ်ၚ်တုဲမ္ဂး သွက်ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဒးရုဲစှ်အာ သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသတံ ကၠာအိုတ်ရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။
တုဲပၠန် သွက်သ္ဂောံကတ်ဗ္တောန်အာ နဲကဲပညာဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်အာကာသကီု သွက်သ္ဂောံၜံၚ်လွဳပတိတ်အာကဵု သ္ကိုပ်ဒဳယာန်အာကာသ ပဏာမကိုပ်ကၠာတံတုဲ နူကဵုၜိုတ်ပွိုၚ်မွဲၜါသၞာံလောန်ကၠုၚ်ဏံ စပ္တံဗလးဏာလဝ် ညးအာကတ်ဗတောန်ပရေၚ်ပညာ ဍုၚ်သအာၚ်တံနွံရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
သွက်သ္ဂောံဇၞော်မောဝ် ပရေၚ်နဲကဲကွတ်ပညာအာကာသတံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ရေၚ်တၠုၚ်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲကဵုကဏ္ဍစုၚ်ၚ်နွံတုဲ လၟုဟ်ဏံ ဒက်ပ္တန်လဝ် အေဂျေန်သဳအာကာသဗၟာ သၞောတ်ဗ္ၜတ်စှ်ေစှ်ေနွံကၠုၚ်တုဲ စိုပ်ကၠုၚ်မံၚ်အကာဲအရာ သွက်ဂွံထမံက်ရုပ်ရဴပရေၚ်ကမၠောန်မာန်ယျရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုဂးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – PPIB