နေပျဳဒဝ်၊ ဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၁
စပ်ကဵုပရေၚ်ကမၠောန် သၞောတ်ဂေဟဒဳဂျေတ်တေလ် ညံၚ်ဂွံဖျေံစိုတ်ပရေၚ်ဂီုကၠီုမာန် ဂွံပတေဟ်စဂွံ သီုဖအိုတ်ဒုၚ်တဲ ပါလုပ်အာမာန်တုဲ ဖန်ဗဒှ်ကဵုဇြဟတ်အစောံအရာဲ ပရေၚ်တၟိတၟိ မနွံမံၚ်ကဵုပရေၚ်ဆက်စၠောံတံ သွက်ဂွံမံက်ဂတဝ်တိုန်ကၠုၚ်ဂှ် ဂစာန်ကၠောန်ရေၚ်တၠုၚ်အာညိ၊ ဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် ဒဳဂျေတ်တေလ် ဆက်စၠောံ ဥူမျထောန်ဥူ အလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် နူဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဟီုရ ။
စပ်ကဵုပရေၚ်ဒဳဂျေတ်တေလ်တံဂှ် ပ္ဍဲကဵုပေါဲကဵုပလာပ် ပရေၚ်ပြိုၚ်ပကာန် Cyber Security Awareness Video Competition – 2026 (University Level) ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲဒၞာဲရုၚ်လၟေၚ် ၅ ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် ဒဳဂျေတ်တေလ် ဆက်စၠောံ နေပျဳဒဝ် ဂိတုအဝ်ဂတ် ၂၉ တေံဂှ် ညးဟီုဂးလဝ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲခေတ်တ္ၚဲဏံမ္ဂး ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်ဒဳဂျေတ်တေလ်တံဂှ် ဟွံဒှ်တၞဟ်ခြာမံၚ်တုဲ ဆက်စၠောံကၠောံဍဒၟံၚ် မွဲဟာန်ကေုာံမွဲကဵုမွဲတုဲ ဒှ်ကၠုၚ်မံၚ်ဇြဟတ်သ္ဇိုၚ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်ရောၚ်ဂှ် ဥူမျထောန်ဥူ သ္ဂးရ။
နဲကဲပရေၚ်ပညာဒဳဂျေတ်တေလ်တံဂှ် ဆၜိုတ်ဗီုပြၚ်စကာ ပရေၚ်နဲကဲ ပညာမွဲသၟးဟေၚ် ဟွံညာတ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုအရာပရေၚ်တောတက်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်ပတုဲဖဵုရေၚ်တၠုၚ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ ညံၚ်ဂွံခိုဟ်တဴ တက်တိုန်ကီု၊ ပရေၚ်မံၚ်စံၚ်မၞိဟ်တံ ညံၚ်အဆံၚ်သၠုၚ်တဴတက်တိုန်တုဲ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲအပ္ဍဲဒေသတံ ညံၚ်ဂွံသၠုၚ်ပတိုန်အာအသိၚ်မာန်ဂှ် နကဵုဂကောံဇြဟတ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်မွဲ ညံၚ်ဂွံစကာအာမာန်ရောၚ် ဟီုဂးလဝ်ရ။
အတိုၚ်အကာဲအရာ ဍုၚ်နိဂီုဇကုမ္ဂး ပရေၚ်နဲကဲဒဳဂျေတ်တေလ် သၞောတ်စှ်ေစှ်ေဂှ် ဒၞာဲဍစိုပ်အာဟွံမာန်တံနွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တုဲ အကာဲအရာလၟုဟ်ဏံဂှ်တှ်ေ ဂွံပရေၚ်အံၚ်ဇၞးဟွံမာန်ပုဟ်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုဏာလညာတ်ညးရ။
“ရန်တၟံဂှ် ခိုဟ်မံၚ်ရ။ ပ္ဍဲကဵုပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံလေဝ် အာမံၚ်ဗီုဏံကီုရ။ ဆဂး အတိုၚ်အကာဲအရာဍုၚ်ပိုဲမ္ဂး ဒၞာဲလ္ၚဵုတံဂှ် အေန်တာနိတ် ဟွံဂွံတံ နွံမံၚ်။ အဓိကတှ်ေ ယဝ်ရဂွံအေန်တာနိတ်မှ ဖုၚ်တံကီု နဲကဲဒဳဂျေတ်တေလ်တံကီု ဒှ်ပြဟ်ပြဟ်မာန်တုဲ ပြေပြံၚ်ရ။ ဒၞာဲဍကေတ်ဟွံစိုပ်ဗီုတံဏံတှ်ေ ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ ကလိဂွံဂုဏ်ဖိုလ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ ဆဂး ယဝ်ရကၠောန်အာ ပရေၚ်သၞောတ်စှ်ေစှ်ေ နကဵုစေတနာပေၚ်ၚ်၊ ဍုၚ်လေဝ်ၜိုဟ်လလံမ္ဂး သၞောတ်ဏံ ဂွံပရေၚ်အံၚ်ဇၞးမာန်ဏောၚ်။ လၟုဟ်တှ်ေ ပရေၚ်အံၚ်ဇၞး ဂွံဟွံမာန်ဏီပုဟ်ဂှ် ပ္ဍဲစိုတ်အဲထေၚ်လဝ်ရ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာ ကြဴနူဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ဇြဟတ်နာနာသာ်တံ ကရောံဒှ်အာပရေၚ်လီုလာ် ဆုတ်ယောၚ်အာလဝ်ဂှ် အပ္ဍဲဍုၚ် ဒိုက်ဝါတ်ဒၟံၚ်ဏံ ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ သွက်လမျီု သ္ဂောံတန်တဴအာဇၟာပ်ပ်တ္ၚဲတံမာန်ဂှ် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵု ပရေၚ်အခက်အခုဲနာနာသာ်တံ နွံရ။
ပ္ဍဲလ္တူဇာဖိုၚ်မှာဇန်တံ အခေါၚ်ဟီုဂးသၠးၜးညံၚ်ဂွံအောန်စှ်ေအာကီု၊ ရပ်စပ်ကေတ်အရေဝ် ရဲပါ်ပါဲမံၚ် လ္တူအန်လာၚ်တံတုဲ ပ္ဍဲကမၠောန် သြန်ဒဳဂျေတ်တေလ်တံပၠန် အကံက်ဟွံသင်ကာမ္ဂး နကဵုဥပဒေ ဗတိုက်ပလီု သြန်ဟွံလုပ်သၞောဝ်တံဂှ် ကၟာတ်ထောံလဝ်တုဲ နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် ဆက်ကၠောန်မံၚ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ရ။
မွဲလပါ်ပၠန် စနူအခိၚ်သီအဝဵု စဵုကဵုအခိၚ်လၟုဟ် ပံၚ်ပစပ်လဝ် ကေန်မရာ CCTV နကဵုသၞောတ် PSMS ကေုာံ Biometric Data မၚ်ဗဵုရံၚ်မံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ အခိၚ်ပေၚ်ၚ်တုဲ သွက်သ္ဂောံကၟာတ်ဒမၠုပၞုက်ပရိုၚ် အပ္ဍဲဒေသပဋိပက္ခတံမ္ဂး ကုတ်ထပိုတ်ထောံ လိုၚ်အေန်တာနိတ်တံလေဝ် ကၠောန်မံၚ်ရောၚ်ဂှ် ဂွံတီလဝ် နူဂကောံ “အသံ-ရမျှာၚ်”ကီုရ။
မဒှ်ဇာဖိုၚ်မၞိဟ်တံစကာဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၟာ Facebook ဂှ်လေဝ် စနူအခိၚ်သီအဝဵုတုဲ စဵုကဵုတ္ၚဲဏံဂှ်ကၟာတ်ထောံလဝ်ဂှ်ရ ဒးစကာမံၚ်နူကဵု Software မကော်ခဴစ VPN ဟွံသေၚ်မ္ဂး Virtual Private Network ဒုၚ်လဝ်မွဲအဆံၚ်တံရောၚ်။
အပ္ဍဲပရေၚ်အကာဲအရာဍဵုဍိုက်မံၚ် ပရေၚ်ဒဳဂျေတ်တေလ် ညံၚ်မှာဇန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဂွံကြေပ်ဂြတ်မံၚ်အတိုၚ်ဗီုဏံမ္ဂး ပရေၚ်ဂလာန်ညးဟီုမံၚ် ဗီုလၟုဟ်ဏံဂှ် ညိလေဝ်ဂွံပတေဟ်စ ဟွံဂွံပုဟ် ညးလ္ၚတ်အခေါၚ်သၠးၜးဒဳဂျေတ်တေလ် ကေုာံ ကိုန်အစဳဇန်အေန်တာနိတ်ဗၟာ ကိုတေတ်ဉာဏ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ ။
“ဣဏံဝွံ ဒးနွံကဵု ပရေၚ်မူဝါဒခိုဟ်ဟ်တံဏောၚ်။ ပွမသိုၚ်ခၞံစမြိုၚ်သ္ဇိုၚ်ဒၞာဲခိုဟ်ဟ်တံလေဝ် နွံမံၚ်ပၟိက်ကွေံဏောၚ်။ တုဲတှ်ေ ဒးနွံကဵု ပရေၚ်မၚ်မွဲစဵုဒၞာတံဏောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာတံဏံဟၟဲမွဲသာ် သၞောတ်နွံလဝ်တုဲတုဲတံဂှ်လေဝ် အခိၚ်လၟုဟ် ပလီုပလာ်မံၚ်။ တုဲတှ်ေ ပရေၚ်ဍဵုဍိုက်ဒဳဂျေတ်တေလ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံလေဝ် ကၠောန်မံၚ်ဂှ် ပိုဲဂွံဆဵုကေတ်ရ။ လၟုဟ်တှ်ေ ပဵုတုဲညံၚ်ဂွံစိုပ်အာ ပရေၚ်ကရေပ်ဓရတ်ဂှ် မွဲတၚ်တုဲမွဲတၚ် ဗဂေတ်မံၚ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အကာဲအရာမဆဵုညာတ်မံၚ်ပ္ဍဲဗလးတိ နတဲဗီုဏံနွံတုဲ ပရေၚ်ညးဟီုပတိတ်မံၚ်ဗီုဏံဂှ် သွက်ဂွံပတေဟ်စဟွံမွဲတုဲ ဟီုဒၟံၚ်သဘဴ ညံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန်တံ ဂွံမိၚ်ခိုဟ်သၟးဏောၚ်ဂှ်ရ ပိုဲညာတ်မံၚ်”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ယဝ်ရမိက်ဂွံကၠောန် ကမၠောန်ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်တောတက် ဒဳဂျေတ်တေလ်မ္ဂး ပ္ဍဲအရာသိုၚ်ခၞံစမြိုၚ်ဒၞာဲသ္ဇိုၚ်၊ ထမံက်ရုပ်ရဴမူဝါဒ ပရေၚ်အရာစကာနတဲတံဂှ် ဒးရှ်ေသှ်ေမၚ်မွဲအာ အခေါၚ်အရာမၞိဟ် ကေုာံ အခေါၚ်အရာ ပရေၚ်ဒဳဂျေတ်တေလ်တံတုဲ လပါ်ပရေၚ်ဥပဒေလဝ် ဒးမၚ်မွဲစဵုဒၞာကဵုအာမာန်ရောၚ်ဂှ် ညးထံက်ထ္ၜးရ။
အပ္ဍဲကဵုလၟေၚ်တရဴ ဍုၚ်ဗာလာရုသ် သမ္မတခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဂှ်တှ်ေ သွက်သ္ဂောံဖန်ဗဒှ် ပွဳဗွိုၚ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် စပ်ကဵုအရာဖန်ဗဒှ်အာကေတ်တ် တၟိတၟိတံတုဲ ပရေၚ်ကမၠောန်ဒဳဂျေတ်တေလ် ပ္ဍဲဍုၚ်သိုက်ဖာ ယျတနာပုၚ်ဂှ် သွက်သ္ဂောံကၠုၚ်လုပ်ဓလိုက် ပရေၚ်တမ်ရိုဟ်အိုတ်ညိဂှ် ကော်ဘိက်လဝ်တုဲ၊ စပ်ကဵုပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ဗွိုၚ်နဲကဲပညာ ဒဳဂျေတ်တေလ်ကဵု ရးနိဂီုရတ်ယှာဂှ်လေဝ် ထ္ပက်လဝ် လိက်ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် MoU နွံမံၚ်ကီုရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI