နေပျဳဒဝ်၊ သိပ်တေမ်ပါ ၂
ဟိုတ်နူကဵု ပရေၚ်ဖဵုအဆက်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ နူကဵုသၟတ်တံ ဒးတိတ်အာမံၚ် ဍုၚ်သအာၚ် နကဵုနဲကဲနာနာသာ်တံဂှ် အလဵုအသဳပၞာန်ခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် သမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် စၟဳစလဝ် လ္တူဍုၚ်ညံၚ်ဂွံ ကလေၚ်ဆာပ်အာဂုဏ်မာန်ရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်သၟတ်တံတုဲ ပ္ဍဲအခန်ကၞာ ကဵုလာပ်ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ ကုကွးဘာအံၚ်ဇၞးလဝ် ပေါဲသှ်လိက်လုပ်တက္ကသိုလ် သၞာံ ၂၀၂၆ ကေုာံ ပေါဲသှ်လိက်လုပ်တက္ကသိုလ် ကွတ်စက်၊ တဵုလွဳ၊ လွဳလွတ်တံ ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်အကေဝ်ဒမဳ ဂိတုအဝ်ဂတ် ၃၁ ဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုဂးလဝ် ဗီုဏံရောၚ်။
နကဵုရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး လတူကဏ္ဍသၟတ်တံဂှ် ပရေၚ်စွံအာရီု ဗိုန်န်ဗတ်တ် တုဲ သွက်သ္ဂောံဗပေၚ်ထံက်ပၚ်အာကဵု လပါ်ပရေၚ်နာနာသာ်ဂှ်ရ ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်သၟတ်ဂှ် ဒက်ပ္တန်လဝ်တၟိတုဲ ချူဓဇက်မူဝါဒ ပရေၚ်သၟတ်တံဂှ် ဆက်ရေၚ်တၠုၚ်သၠုၚ်ပတိုန်အာမံၚ် ကဏ္ဍသၟတ် ရောၚ် သ္ဂးရ။
ပရေၚ်သၟတ်တံတိတ်ကၠောန်မံၚ်ကမၠောန် ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်တံဂှ် သွက်ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး ဒှ်တင်ယုတ်ဒေက် ဂိအာဇၞော်ဇၞော်တုဲ ရိုဟ်ကၞက်အစောံစရာဲ ဍုၚ်နိဂီုလေဝ် ဒးဆောံလေၚ်အာထောံဒၟံၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ရောၚ် ညးဟီုရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ နူကဵုပရေၚ်ပညာဍုၚ်ဇကု ဗ္တောန်လဝ်ကဵုတံဂှ် နကဵုနဲကဲ ပတုဲအာဂုဏ်ဖိုလ် သွက်ဍုၚ်နိဂီုကေုာံ ဂကူတံတုဲ ညံၚ်သၟတ်တံ ကလေၚ်ဆာပ်အာဂုဏ်ညိဂှ် ညးဖတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရောၚ်။
တုဲပၠန် ညံၚ်ဂွံတီကၠိုဟ်အာ ပရေၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေဍုၚ်ကီု၊ ဥပဒေတန်တဴဒၟံၚ် ကေုာံ စေဝ်ပၞောန်နာနာတံတုဲ နကဵုပရေၚ်ကမၠောန် ဍာံဍာံတံဂှ် ညံၚ်ဂွံဂစာန်ကၠောန်ရေၚ်တၠုၚ်အာ သွက်သ္ဂောံပတုဲဖိုလ်ကဵုဍုၚ်နိဂီုတုဲ အရာပရေၚ်လီုလာ်ဟုတ်မာဲကဵု ဂုဏ်ဖိုလ်ဍုၚ်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံဝေင်ပါဲအိုတ်ညိ သ္ဂးရ။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲအရာဒက်ပ္တန်ရးနိဂီုဍုၚ် ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်ဂတာပ်ခေတ် ဂှ်လေဝ် နူကဵုကဏ္ဍစှ်ေတာလျိုၚ်တံဂှ် တာလျိုၚ်ညံၚ်ဂွံဍိုက်ပေၚ်အာ နကဵုဇြဟတ်မွဲမွဲ ညံၚ်သ္ဂောံဗိုၚ်ပံၚ်တောဲပါလုပ်အာညိဂှ်လေဝ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဖတိုက်ဖအောဝ်လဝ် သၟတ်တံရ။
ဟိုတ်နူ ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ရပ်ကၠေၚ်ဂစိုတ်လဝ်တုဲ သၟတ်တံဒးၜးတိတ်အာဍုၚ်သအာၚ်ဂှ် ရိုဟ်ကၞက်ဍုၚ်နိဂီု အောန်စှ်ေအာတုဲ ဍုၚ်ဒးဒုၚ်ယုတ်ဒေက်မံၚ်ဂှ်တှ်ေ ဟိုတ်နူတၠအဝဵုပၞာန်ရောၚ် ညးသ္ၚဳဂၠိပ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠဂှ် ထံက်ထ္ၜးရ။
“ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ် နကဵုဒပ်ပၞာန်သီလဝ်အဝဵုဏံ ဟီုဒၟံၚ်ဍုၚ်ယုတ်ဒေက်ဂိအာရဂးဂှ်တှ်ေ ဍေံတံရ ဂစိုတ်လဝ်သၟတ်တံ၊ ဍေံတံရ ရပ်ကၠေၚ်သၟတ်၊ နကဵုဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် တံၚ်ပဝ်တာအတေၚ်ရ။ သၟတ်တံဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဇကု နကဵုဂၠံၚ်တရဴလုပ်သၞောဝ်ကီု ဟွံလုပ်သၞောဝ်ကီု ဒးတိတ်အာတုဲ အာကၠောန်မံၚ်ကမၠောန် ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်ရ။ ဟိုတ်နူဒးအာကၠောန်ကမၠောန်တှ်ေ ပ္ဍဲဍုၚ်ပိုဲဏံ သၟတ်ဒှ်ရိုဟ်ကၞက်ကမၠောန်တံ လေၚ်ဒိုက်အာကြပ်ဇၟာပ်ဒၞာဲရ။ ဣဏံဂှ် ညးလဵုမွဲကၠောန်လဝ်ရော ဍေံ (မအလ) ကၠောန်လဝ်တုဲ တိတ်အာအိုတ်ရလေဝ်။ တၠအဝဵုပၞာန် သီအဝဵုတုဲ ရပ်ဂစိုတ်မံၚ်သၟတ်တံတှ်ေ သၟတ်တံဖေက်တုဲ တိတ်အာအိုတ်ရ၊ သွက်အရၚ်သၟတ်တံ ဍုၚ်ဒးဂိလေၚ်အာဂးတှ်ေ သၟတ်တံဒးဒဴတိတ်အာဗီုဏံဂှ် ဍေံရကၠောန်လဝ်တုဲ ပြသၞာအဓိကဂှ် ဒှ်ဍေံရ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ပေါဲရုဲမာဲသၞာံ ၂၀၂၀ တေံ မာဲဟွံဒှ်ဗဗွဲဓဝ် ထ္ၜးဟိုတ်စောဲစပ်တုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာသီကေတ်အဝဵုဍုၚ်နိဂီု နကဵုဇြဟတ်လွဟ်ဂှ် စွံလဝ်ပွန်ကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်မှာဇန် သီုကဵုသၟတ်တံ ထ္ၜးမံၚ်ဆန္ဒၜိုဟ်ဟ်သြိုဟ်ဟ် တံရ။
လ္တူသၟတ်နူကဵုပရေၚ်ကဏ္ဍစုၚ်တံဂှ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ပန်ဂစိုတ်လဝ်ကီု၊ ရပ်ချုက်ဍဵုဍိုက်ပျဲပျာံ စၟဳစၟတ်ဖျေံဒုဟ်ထံၚ်နာနာတုဲ ဒးရုဲစှ်ကေတ် ဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်တံလေဝ်နွံ လ္ၚဵုဂှ် ဒးဂြိပ်ပါဲဓလေတ်အာ ဍုၚ်သအာၚ်တံလေဝ် နွံရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲလက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် သၞာံဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၄ တေံ ဟိုတ်နူပၠုပ်လမျီု သၞောဝ်ဥပဒေပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ သၟတ်စိုပ်အာယုက်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံ နဲလဵုဂွံဂွံဒးတိတ်အာဍုၚ်သအာၚ် စဵုကဵုတ္ၚဲဏံဏီရ။
သွက်ဘဝသ္ဂောံတန်တဴအာ ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်ဂှ် ဗီုကမၠောန်စုက်ကၠုၚ် ညံၚ်ဂွံပြေပြံၚ်ဒးကၠောန်အာဒၟံၚ်ကမၠောန်တုဲ စဵုစးမံၚ်ကဵုကမၠောန်သၟတ်တံ ကတ်ဗ္တောန်လဝ်ပညာတုဲတုဲတံဂှ်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထ္ၜးရ။
မွဲလပါ်ပၠန်လေဝ် စပ်ကဵုပရေၚ်ပတိတ်ကဵုလဝ် လိက်အုပ်ကၠောံဍုၚ် သွက်ကောန်ဍုၚ်ရးနိဂီုဗမာ အာစိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သအာၚ်တံတုဲ ဥပဒေဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်လိက်ကၠောံဍုၚ်ရးနိဂီုဗၟာဂှ် ပလေဝ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ်သၞာံဏံတုဲ အလဵုအသဳပၞာန်စကာကၠုၚ် ကၠောန်ဗဒှ်တိုန် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာအခက်အခုဲတံပၠန်ရ။
အတိုၚ်ဥပဒေဏံမ္ဂး ပရေၚ်ထပ်ဗပေၚ်အယုက်လိက်အုပ်၊ ပတိတ်ကဵုတၟိကေုာံ ပွမ ထပ်အာတ်မိက်မွဲဝါပၠန်တံဂှ် နူကဵုဂကောံပတိတ်လိက်အုပ် ကၠောံဍုၚ်နိဂီုဗၟာ စၟဳစၟတ်တုဲ ကဵုအခေါၚ်၊ တးပါဲ၊ စၟတ်ပိုၚ်ခြာလဝ်တံ ကၠောန်သ္ပမာန်သၟးဟွံက သီုကဵုလိက်အုပ် ပတိတ်ကဵုလဝ်တုဲတုဲတံဂှ်လေဝ် ပလီုထောံမာန်ရောၚ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အခိၚ်လၟုဟ်လေဝ် သၟာကမၠောန်ဆုံပြံၚ်ကောန်ဍုၚ်ဗၟာနွံမံၚ်ဂၠိုၚ်အိုတ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်သေံဂှ် ညးရပ်လဝ်လိက်အုပ် PV မကော်ခဴစ လိက်အုပ်ပါတ်သပိုအ် တရဴအာဝေၚ်တံဂှ် သွက်သ္ဂောံထပ်ဗပေၚ်အာယုက်၊ လှာဲလိက်အုပ်တၟိ ကေုာံ ပြံၚ်လှာဲဂကူလိက်အုပ် တၞဟ်ဟ်တံမ္ဂး နူကဵုနေပျဳဒဝ်တေံ ကဵုအခေါၚ်မှ ကၠောန်ဂွံရောၚ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် နူရဲဗိုၚ်ရေၚ်တၠုၚ်တံရ။
တုဲပၠန် သွက်သ္ဂောံထမံက်ရုပ်ရဴမာန် သၞောတ်စဳရေၚ်ဖန်ဖက် သြန်ပလံၚ်ဗစိုပ်သ္ၚိကၟိန် နူကဵုသၟာကမၠောန်ဍုၚ်သအာၚ်တံ နကဵုသၞောတ် (Family Remittance Management-FRMS) ဂှ် ဌာနဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် အလဵုအသဳပၞာန် ပံၚ်တောဲကဵုဗဟဵုဗာန် သီုကဵုဗာန်လာၚ်ဇြေန် AD နွံတံတုဲ ဂစာန်ကၠောန်မံၚ်ရောၚ်။
စပ်ကဵုစရိတ်နာနာသာ် ပရေၚ်အိုတ်မံၚ်ပ္ဍဲဍုၚ်သအာၚ်တံဂှ် အကာဲအရာ ဒးဆဵုဂဗမံၚ် ပရေၚ်အခက်အခုဲဗွဲမဂၠိုၚ်တံနွံတုဲ ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် သၞောတ်ပရေၚ်ဏံဂှ်တှ်ေ ဟွံပြေပြံၚ်ပုဟ် သၟတ်စိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သေံမွဲတၠ ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပရေၚ်ဏံဂှ်တှ်ေ ၜက်စိုပ်အာတၞုၚ်တၞးလောန်ယျ ဟီုဂွံရ။ လတူဗ္ၜတ် ၂၅ က္ဍိုပ်ကၠံဂှ် စရိတ်ပရေၚ်စသုၚ် ရဲစိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သအာၚ်တံ အိုတ်မံၚ်စရိတ်နာနာသာ်နွံ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပရေၚ်အခက်အခုဲနာနာ သွက်လိက်စၟတ်သမ္တီသက်သဳအခေါၚ်မံၚ်စံၚ်တံ ဒးဆဵုဂဗဒၟံၚ်ရ။ ဖေက်ဒးအလီ ရဲလီဠာန်စတံကီုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗီုလဵုမှ ပြေပြံၚ်မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ်။ သၞောတ်ညးတံမၚ်ရံၚ်ဗဵုမံၚ်ဗီုဏံ (သၞောတ်စဳရေၚ်ဖန်ဖက်သြန်ပလံၚ်ကၟိန်သ္ၚိကၟိန် – FRMS) ဂှ် သွက်ရဲမံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်သၟးဟွံက သွက်ရဲစိုပ်မံၚ်ဍုၚ်သအာၚ်တံလေဝ် ဒှ်သၞောတ်ကဵုမံၚ်ဒဒိုက်မွဲရောၚ် ညာတ်ကေတ်ရ”သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂတ် ၂၉ လောန်ကၠုၚ်တေံဂှ် အပ္ဍဲကဵုဌာန သေၚ်တာမဳဒဳယာ မြဝတဳ နွံဍုၚ်လ္ဂုၚ် မာန်နေဂျေၚ် ဒါရိုက်တာ နူဂကောံအေဂျေန်သဳ ဂွံလာၚ်ဇြေန်ကမၠောန်ဍုၚ်သအာၚ်တံ ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ဌာနဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် အလဵုအသဳပၞာန်တံ ရ။
အပ္ဍဲပေါဲဆဵုဂဗဏံဂှ် နူကဵုသၟာကမၠောန်ဍုၚ်သအာၚ်တံ သွက်သ္ဂောံပလံၚ်ဖျဴနၚ်ကဵု သြန် ၂၅ က္ဍိုပ်ကၠံ နကဵုဂၠံၚ်ဍာန် လုပ်သၞောဝ်တံကီု ညံၚ်အေဂျေန်သဳတံ ဒုၚ်လျိုၚ် ကေတ်လျိုၚ်တုဲ ညံၚ်ဂွံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ကဵုညိဂှ် ဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် ဥူခေန်မိုၚ်သဵု ဟီုလဝ်ရောၚ်။
ပရေၚ်ပလံၚ်သြန် နကဵုဂၠံၚ်တရဴလုပ်သၞောဝ်ဗီုဏံဂှ် ဒှ်အထံက်အပၚ်သွက်ကၟိန်သ္ၚိဌာန်တံဟွံက နကဵုဍုၚ်နိဂီုလေဝ် ပရေၚ်ဂွံသြန်ဍုၚ်သအာၚ် ဂၠိုၚ်တိုန်တုဲ ဒှ်အထံက်အပၚ်သွက်သ္ဂောံဇၞော်မောဝ်ပရေၚ်ဍုၚ်ရောၚ် သ္ဂးရ။
နူကဵုဌာနဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် ဆဵုဂဗလဝ်ကဵုဗာန်ပုဂ္ဂလိက ဂွံလာၚ်ဇြေန် AD တံတုဲ သဳကၠဳလဝ်သွက်သ္ဂောံဂွံတင်နၚ် သြန်သၟာကမၠောန်ဍုၚ်သအာၚ်တံ ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မာန်တုဲ ညံၚ်ဂွံသၠောဲသြန် ဗွဲမလောဲသွာမာန် ပံၚ်တောဲပ္ညဳပ္ညပ်မံၚ်ကဵု ဗဟဵုဗာန်ရောၚ် ကဵုလဝ်သမ္တီရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI