နေပျဳဒဝ်၊ သိပ်တေမ်ပါ ၄
သွက်ရဲယိုက်ဂၠေၚ်လဝ် တာလျိုၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် အတိုၚ်ခုတ်လဝ်အခိၚ် ၂ သၞာံပေၚ်အာတုဲတံ ဂွံဂွံကမၠောန်ဂှ် ပ္ဍဲချာနေဝ်တယ်လဳဂရမ် ထံက်ဂလာန်ဒပ်ပၞာန်လ္ၚဵုတံဂှ် ကဵုလဝ်ပရန် နကဵုလိက်ကော်ကဵုကမၠောန်တံတုဲ တြးကၠုၚ်မံၚ်ဝါဒပၠန်ရ။
သွက်ရဲညးယိုက်လဝ်ဝန်ပၞာန် ပရေၚ်တာလျိုၚ် စဵုဒၞာရးနိဂီုဍုၚ်ပြေပြေပြံၚ်ပြံၚ် တုဲဒှ်အာလဝ်တံဂှ် နူကဵုကာန်ပဏဳ အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚးဍုၚ်တံ ကော်ကဵုကမၠောန်ရောၚ်ဂးတုဲ နကဵုဂကူကမၠောန်၊ သၞောတ်ဗ္ၜတ်သြန်ဂိတု၊ သြန်အခိၚ်အပဵု (OT)၊ ထံက်ပၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်ကေုာံ အခေါၚ်ဒုၚ်စသဵုၚ်ဖဵုဂုဏ်နာနာတံဂှ် ထမံက်ထ္ၜးကၠုၚ်မံၚ်ရ။
ကောန်ဍုၚ်ခိုဟ်စောန် ရဲယိုက်ဂၠေၚ်လဝ်တာလျိုၚ်ပၞာန် ပြေတံမ္ဂးတှ်ေ စိုတ်ဓာတ်ပရေၚ်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်၊ လေပ်စီုသကီုကွတ်ပၞာန်၊ ခန္ဓကာယခိုၚ်ဗိုန်ကေုာံ ဒှ်မၞိဟ်ပရေၚ်ထတ်ယုက်ခိုဟ်တံတုဲ နူကဵုကာန်ပဏဳပုဂ္ဂလိကတံ မိက်ဂွံခါန်ကၞက် သွက်ကမၠောန်ညးတံ ဂၠိုၚ်ရောၚ်ဂးတုဲ ကဵုမံၚ်ပရန်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
အပ္ဍဲဏံ သွက်ရဲယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပၞာန် ပေၚ်ကာလတုဲ ကလေၚ်စဴကၠုၚ်တံဂှ် ကဵုလဝ်ဖျုန်သွက်သ္ဂောံလုပ်ကၠောန် သၞာဲဒါပရေၚ်ဂီုကၠီုဂှ် ကော်ကဵုမံၚ်ကမၠောန်ဂးတုဲ စပ်ကဵုပွမ အာတ်ဂမြၚ်ပတီကမၠောန် အပ္ဍဲကဵုကာန်ပဏဳပရေၚ်ဂီုကၠီုလ္ၚဵုလ္ၚဵုတံဂှ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ် သီုကဵုဂၞန်ဖုၚ်ဂွံဆက်စၠောံတံကီုရ။
တုဲပၠန် ကမၠောန်ဗဂပ်စုတ်ဇုက် သၠောဲဗဂဵုတးတံကီု၊ ဗဂပ်ပၟတ်ဂၠံၚ်၊ ဗဂပ်စုတ် Earth Box၊ ပရေၚ်တဵုလွဳ၊ ပရေၚ်လွဳလွတ်ကေုာံ ကမၠောန်ပတိတ်ကပေါတ်ဆေၚ်စပ်ကဵု ပရေၚ်ဓါတ်လလဳတံဂှ်လေဝ် အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်နွံ ဆက်စၠောံ ပတိုန်လိက်အာတ်မိက်ကမၠောန်မာန်ရောၚ် ပ္ဍဲချာနေဝ်တေလ်လဳဂရမ်လ္ၚဵုတံ ထမံက်ထ္ၜးကဵုလဝ် မဒှ်ရ။
စပ်ကဵု နူကဵုချာနေဝ်တေလ်လဳဂရမ် ထံက်ဂလာန်ဒပ်ပၞာန်တံထမံက်ထ္ၜးကဵုလဝ် ပရေၚ်ကာန်ပဏဳတံတုဲ ကုရဲယိုက်ဝန်ပၞာန်တံဂှ် အပ္ဍဲဗလးတိနတဲဍာံဍာံ ခါန်ကၞက်ကဵုကမၠောန် နွံကီု ဟွံမွဲကီုတံဂှ် နူကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ဗွဲတၞဟ်ခြာ သ္ပလဝ်ဒတန်ဟွံမာန်ဏီပုဟ်။
မွဲလပါ်ပၠန် သွက်ရဲယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပၞာန်ပြေအာတုဲလဝ်တံ အခိၚ်ကလေၚ်စိုပ်ကၠုၚ် ဌာန်ဇာတိကွာန်ဇကုမ္ဂး၊ ကောန်ဇာတ်သ္ၚိဌာန်ကၟိန်အိန်ထံၚ်တံကီု၊ ညးတာလျိုၚ်အရာပ်/ကွာန် ကေုာံ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ကွက်ကဵုပ္ကဴဇၟန် ဖျေံကဵုလာပ်သြန် ယိုက်ပလံၚ်မံၚ်နကဵုစၚ်တုဲ ဗီုရုပ်ဗဳဒဳယော ဒုၚ်တၠုၚ်ပတိုန်လဝ်ဂုဏ်စရာဲတံဂှ်လေဝ် ထမံက်ထ္ၜးမံၚ် ပ္ဍဲအကံက် TikTok တံရ။
ယိုက်ဝန်ပၞာန် ပေၚ်ကာလတုဲ ရဲကလေၚ်စဴစိုပ်ကၠုၚ်သ္ၚိတံဂှ် ဟွံကေၚ်မိၚ်ဂှ်တုဲ ပရေၚ်ဂၠာဲကဵုကမၠောန်တံဂှ်လေဝ် ဂလာန်ပတေဟ်ဟၟဲပုဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်ပ္ဍဲဒေသမွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“လပါ်ပိုဲတံဏံတှ်ေ အကာဲအရာဗီုဂှ် ဍေံတံဆၜိုတ်ဟီုစဝေၚ်သၟးရလေဝ်။ နတဲဂှ်တှ်ေ ဟွံဂွံဆဵုပုဟ်။ တုဲပၠန် ဍေံတံကၠောန်မံၚ်ဗီုဏံဂှ်လေဝ် ဆၜိုတ်မၞိဟ်အကြာဍေံတံကဵုဍေံတံဟေၚ် ကၠောန်မံၚ်ဒှ်မာန်။ ပ္ဍဲဒေသပိုဲဏံတှ်ေ ပရေၚ်ကလေၚ်ဗလးဖျဴနၚ် ဗီုဗီုဏံဂှ်တှ်ေ ဟွံကေၚ်မိၚ်လဝ်လးလးပုဟ်။ ညးလဵုမွဲလေဝ် ဂလာန်ပတေဟ် ဟၟဲပုဟ်။ ဍေံတံကဵု(ကမၠောန်) လေဝ် မာန်ဟွံသေၚ်ပုဟ်၊ အဲထေၚ်တှ်ေ ဍေံတံဆၜိုတ်ဟီုညံၚ်အရေဝ်ဂွံကျေဝ်သၟးရဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်နူသၞောဝ်ဥပဒေ ယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် ပၠုပ်လဝ်လမျီု ပ္ဍဲဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၄ တေံတုဲ နကဵုနဲကဲစုၚ်ၚ် ဗက်ပကောံမံၚ်သၟတ်တံ သွက်ဂွံဒှ်ကောန်ပၞာန်ဂှ်တှ်ေ အခိၚ်လၟုဟ်ဏံ ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန် စဵုကဵုစိုပ်လၟေၚ် ၂၅ ဂှ် စှ်ေဘာတုဲဒှ်အာတုဲ စဵုကဵုစိုပ်လၟေၚ် ၄ ဂှ် အခိၚ်ခုတ်ကဵုလဝ်တံ ပေၚ်စိုပ်အာယျ။
လပါ်အလဵုအသဳပၞာန် ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ဂှ်တှ်ေ ကောန်ပၞာန်ယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပၞာန် ပေၚ်အာ ၂ သၞာံတုဲတံ သွက်သ္ဂောံဂွံအခေါၚ်အရာကမၠောန်တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳကီု ပုဂ္ဂလိကတံကီု ညးတံဖန်ဇန်စဳရေၚ်ကဵုမံၚ်ရောၚ်ဂှ် ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်တြးဝါဒ ဆက်က်ရ။
သွက်ရဲညးယိုက်ဝန်ပၞာန်ပေၚ်ကာလတုဲတံ ဂွံကလေၚ်စဴသ္ၚိဌာန်ညးတံမာန်ကီု ညံၚ်သ္ဂောံဂွံကမၠောန်တံကီု နူကဵုကမ္မတဳစဳရေၚ် ကမၠောန်ညးယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ်ပၞာန်ပြေတံ ဗိုၚ်ကၠောန်ကဵုမံၚ် ရောၚ် ပ္ဍဲကဵုလိက်ပရိုၚ်တြးဝါဒ အလဵုအသဳတံလေဝ် ဟီုရ။
သွက်ရဲညးမိက်ဂွံတိုန်ဘာ တန်ဗ္တောန်ကွတ်ကမၠောန်ဂယျိုၚ်လမျီု တံကီု၊ ညးမိက်ဂွံလုပ်ကၠောန် သၞာဲဒါအလဵုအသဳ ကေုာံ သၞာဲဒါကာန်ပဏဳ အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚးဍုၚ်၊ သွက်ရဲညးမိက်ဂွံကၠောန် ကမၠောန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ပုဂ္ဂလိကတံဂှ်တှ်ေ ချိက်ဆက်အာကဵု ဌာနဝန်ဇၞော် ဆေၚ်စပ်တံ၊ UMFCCI ကေုာံ အေဂျေန်သဳ ပရေၚ်ဂၠာဲကမၠောန် ဍုၚ်သအာၚ်တံရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။
အတိုၚ်ဂလာန်လဟီု ဒုဝန်ဇၞော် ဌာနဝန်ဇၞော်သၟာကမၠောန် အလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်မ္ဂး နူကဵုပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်ညးဍုၚ်ကွာန် စဵုကဵုစိုပ်လၟေၚ် ၄ ရဲပေၚ်အာ ၂ သၞာံတုဲ ၈ တၠတံဂှ် ဂွံအာကမၠောန်တုဲယျရောၚ် ဂွံတီကေတ်ရ။
ဣဏံဂှ်တှ်ေ ယဝ်ရ ၜတ်ကၞာတ်အာကဵု ဗက်ပကောံကေတ်လဝ် ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်မွဲမွဲအလန် လၟိဟ်ကောန်ပၞာန် ၅၀၀၀ ဂှ်တှ်ေ ဒှ်မံၚ်အကာဲအရာဟီုထေက် ဟွံသေၚ်ကီုရ။
အတိုၚ်လၟိဟ်ကောန်ပၞာန် ကလေၚ်ဗလးကဵုစဴသ္ၚိတံဂှ်လေဝ် နူလပါ်အလဵုအသဳပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် ပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ်ဟွံမွဲတုဲ လၟိဟ်မၞိဟ် ချိုတ်ဒးလဝ်ဝပ် အကြာပေါဲဗတိုက်တံဂှ်လေဝ် ပဵုတုဲဂၠိုၚ်မာန်ရောၚ်ဂှ် နူကဵုပွဳဗွိုၚ် CDM ပရေၚ်ပၞာန်တံ သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်အိုတ်ရ။
အပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၂ ဏံ နူဍုၚ်ယှိုဲကူ ၜၚ်ပၞာန်တံတိုန်အာဍုၚ်ဗာန်မဝ် အတိုၚ်ၜဳဧရာဝတဳဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကချေၚ် KIA ကေုာံ ဒပ်ပံၚ်တောဲတံဗတိုက်တုဲ ပရေၚ်လီုလာ်လ္ၚဵုတံနွံတုဲ၊ နကဵုဂၠုဲပၞာန်ဂှ် ရပ်ဂွံလဝ်ကောန်ပၞာန်ဗၟာ ၁၀၀ ပြၚ်ရောၚ် ပရိုၚ်အပ္ဍဲဒေသတံ ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲမုက်ပၞာန်ၜဳဧရာဝတဳ ကေုာံ ပေါဲဗတိုက်ရးမကွေတံဂှ် ၜၚ်ပၞာန်ထံက်ပလံၚ်ဒပ်ပၞာန်ကီု၊ ကွဳစက်ဖ္ဍိုက်လွဟ်၊ ကွဳစက်ဖ္ဍိုက်ဇွောံမ သီုကဵုကောန်ပၞာန်သၞတံဂှ် ဗတိုက်လဝ်နကဵုဒရုၚ် FPV တံတုဲ ဗီုရုပ်ပရေၚ်စၟတ်လ္ၚဵုတံဂှ် နူကဵုဒပ်စဵုဒၞာညးဍုၚ်ကွာန် NUG ပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၁ ဂှ် ပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI