မတ်မလီု ၊ သိပ်တေမ်ပါ ၂၈
နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ပြံၚ်လှာဲဒက်ပတန် နဒဒှ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန် အပ္ဍဲကဵုသၞာံဏံမ္ဂး ရဲလညာတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟွံတုပ်သၟဟ် ကဵုလဝ်တင်စၟတ်သမ္တီ လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်တံလေဝ် ဗက်ကေတ်အရေဝ် ရပ်စပ်ကၠုၚ်လဝ်နွံဂှ် ဂွံတီနၚ်တၚ်နၚ် နူကဵု Data for Myanmar ရ။
စပ်ကဵု ပရေၚ်ဟီုဂးဆက်ဆောံ ချူဆန်မံၚ် လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်တံတုဲ အကာဲအရာပရေၚ်ရပ်စပ် ကေတ်လဝ်အရေဝ်တံဂှ် ပ္ဍဲအကြာတ္ၚဲတံဏံ နူကဵု Data for Myanmar လလောၚ်တြးဏာ လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်မွဲရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်မ္ဂး အကြာသီလဝ်အဝဵု ပွိုၚ် ၅ သၞာံပြၚ်ဏံ လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်တံ ဟိုတ်နူချူဆန်ပါ်ပါဲ ဒစဵုဒစးလဝ် ဂကောံပၞာန်တံကီု ထံက်ဂလာန် ကဵုဇြဟ်ချူဆန်ကဵုမံၚ် သွက်ဂကောံပၠန်ဂတးတံ၊ ဆက်ဆောံဟီုဂးလဝ်တုဲ မၞိဟ် ၂,၀၂၉ တၠ ဒးဒုၚ်လဝ်ရ။
သၞာံ ၂၀၂၂ စကၠောန်ကၠုၚ်ပရေၚ်ကေတ်အရေဝ်ဂှ် မၞိဟ် ၈၇၀ တၠ ပါလုပ်တုဲ နူကဵုတေံ ဒဵုဂိတုအဝ်ဂတ်သၞာံဏံ ကလေၚ်ရံၚ်အာ အတိုၚ်လၟေၚ်သၞာံမ္ဂး မၞိဟ်ဒးဒုၚ်ကေတ်အရေဝ်တံ လၟိဟ်အောန်စှ်ေကၠုၚ်မံၚ်ဆက်က်ဂှ် ဂွံဆဵုရ။
ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃ ဂှ် မၞိဟ် ၆၁၀ တၠ ပြၚ်၊ သၞာံ ၂၀၂၄ ဂှ် မၞိဟ် ၃၇၀ တၠပြၚ်၊ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဂှ် ၁၄၀ တၠကဵု သၞာံ ၂၀၂၆ စိုပ်ဂိတုအဝ်ဂတ်ဂှ် နွံ ၂၆ တၠတုဲ တော်ဆအာကဵု အခိၚ်စရပ်စပ်ကေတ်အရေဝ်တံမ္ဂး လၟိဟ်မၞိဟ်အောန်စှ်ေအာ ဟဂှ်ရ။
ဆဂး အဝဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဒပ်ပၞာန်သီကေတ်လဝ်ဂှ် နကဵုဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန် အခိၚ်ထမံက်ကၠုၚ်လဝ်ရုပ်ရဴ အပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၆ ဏံဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုဟွံသေၚ် လညာတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟွံတုပ် ပရေၚ်ကဵုစၟတ်သမ္တီ တြးဆာဲလဝ်တံဂှ်လေဝ် ဗက်ရပ်စပ်ကေတ်ကၠုၚ်မံၚ်အရေဝ် နွံရ။
ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်ဍာ်ဇၞော် ရးဧရာဝတဳ ပွိုၚ်ဍုၚ်လေဝ်မျက်နှာ ကဵု ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၁၅ ပရေၚ်ဍုၚ်ဇၞော်ဍုၚ်ဗဂေါ စပ်ကဵုပရေၚ်အကာဲအရာဏံ ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳ ၜါဂကောံ ကၠောန်ကဵုလဝ်ဟွံတုပ်တၞဟ်ခြာ ညးတြုံမွဲတၠ ဆာဲတြးလဝ်လ္တူအန်လိုၚ်ဂှ် ရပ်စပ်ကေတ်လဝ်အရေဝ်ရ။
တုဲပၠန် ဒွက်ပတိုန်ဂုဏ်စရာဲ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် “လရောင်အောက်က ကုမုဒြာ” သၟဝ်ပိုအ် Facebook ဂှ် ညးဗြဴမွဲတၠ ချူလဝ်တၚ်စၟတ်သမ္တီတုဲ ကေတ်လဝ်အရေဝ် မဒှ်ရ။
ပရေၚ်ကမၠောန် ဂကောံပၞာန်တံ ကၠောန်မံၚ်အိုဿီုနာနာသာ်တံဂှ် မိက်ဂွံကဵုဟီုစလပါ်ခိုဟ်သၟးတုဲ တၚ်ဍိုန်လျ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်တံဂှ် ဟွံမိက်ကဵု ထမံက်ထၜး လးလးရောၚ် ညးလ္ၚတ်အခေါၚ်အရာဒဳဂျေတ်တေလ် အေန်တာနိတ်ပရဝ်ဂျက်ဗမာ MIP ကိုတေတ်ဥာဏ် ထံက်ထၜးဏာရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးထံက်ဂလာန် ဒပ်ပၞာန်ဒှ်ဒှ် ညးကဵုဇြဟတ် ပရေၚ်ပၠန်ဂတးတံဒှ်ဒှ် ကၠောန်ပရေၚ်ပါ်ပါဲ ဂကောံပၞာန်တံ ဒှ်ဒှ် စပ်ကဵုပရေၚ်အခေါၚ် ဟီုဂးသၠးပွးတံဂှ် ဍဵုဍိုက်လဝ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရောၚ် ညးဟီုလဝ်ကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပရေၚ်ဍေံကၠောန်မံၚ်ဂှ်တှ်ေ စပ်ကဵုသၞောတ်ဗၜတ် ပရေၚ်ဟီုဂးချူဆန်ဗွဲမသၠးၜးတံ၊ အကာဲအရာ ပရေၚ်အခေါၚ်အရာ ကိစ္စဇၞော်ဇၞော်တံကီု ပရေၚ်ကဵုဇြဟတ်ထံက်မံၚ်ဂလာန်ကွေံကွေံတံလေဝ် နကဵုမူ ဟီုပတိတ်လဝ်ဟွံမွဲပုဟ်။ တုဲပၠန် ပရေၚ်ထမံက်ရုပ်ရဴကဵု စွံအဲပရဲဒဂေတ်ဗက်အာလေဝ် ဟွံမွဲပုဟ်။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ လပါ်တေံ ညံၚ်ဂွံသာ လပါ်ဏံ ညံၚ်ဂွံဂိ ဟီုဏာဗီုပြၚ်ဏံဟွံသေၚ်တုဲ လ္တူပရေၚ်အခေါၚ်ဟီုဂးချူဆန် ဗၠးၜးဂှ် နူကဵုဂကောံပၞာန်တံ ဍဵုဍိုက်လဝ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရောၚ် အဲဟီုမာန်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲကာလသီအဝဵုဏံ ပရေၚ်ကၟာတ်ထောံ အေန်တာနိတ်တံ၊ ကၟာတ်ထောံ မုက်ဝက်သိုက်တံ ညးဂမၠိုၚ်ညံၚ်ဟွံဂွံသုၚ်စောဲ အန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ် Facebook တံသၠဲသၠဲလးလးမာန်ဂှ် ကၟာတ်ထောံလေဝ် နွံရ။
တုဲပၠန် ဗက်ကဆော်ကတဵုမံၚ် လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်တံ၊ ကၠောန်ပရေၚ်တြးဝါဒ ပရေၚ်ဘပဠတံမ္ဂး နကဵုဥပဒေ ဗတိုက်သရိုဟ်ပရေၚ်ပကီုပရာတ် ၝောံပိုဒ် ၅၂(က)၊ ၝောံပိုဒ်ရာဇာသာဒ်ဇၞော် ၁၂၄-က၊ ၝောံပိုဒ် ၅၀၅-က၊ ဥပဒေပရေၚ်ဆက်စၠောံအဳလက်ထရဝ်နေတ် ၝောံပိုဒ် ၃၃(က)၊ နကဵုဥပဒေတန်ကြန်လၟုဟ်ဏံလေဝ် ဒးဒုၚ်ကေတ်အရေဝ်မာန်ရောၚ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၂ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ် လလောၚ်တြးလဝ် မဒှ်ရ။
သွက်ပရေၚ်ဏံဂှ် ပရေၚ်ရပ်စပ်အလုံဍုၚ်မွဲ ကေတ်ကၠုၚ်အရေဝ် အပ္ဍဲ ၂၂၇ ပွိုၚ်ဍုၚ်နွံတုဲ ရးလ္ဂုၚ်ဂှ် ၅၀၀ တၠပြၚ် ကေုာံ ရးမာန္တလေဝ် ၄၆၀ တၠပြၚ် ပ္ဍဲရးၜါဏံ ပရေၚ်ကေတ်လဝ်အရေဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ် ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ရ။
ပ္ဍဲဗဂေါ၊ မဂွေ၊ ဧရာဝတဳ ကဵု တွဵုရးသေံတံ မၞိဟ်ဒးဒုၚ်ရပ်လဝ် ၁၀၀ တၠပြၚ်နွံတုဲ ပ္ဍဲတွဵုရးမန်ဂှ် ၉၀ တၠပြၚ် ဒးဒုၚ်ကေတ်လဝ်အရေဝ်ရောၚ် ပ္ဍဲတင်နၚ် Data for Myanmar ဂှ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ပကောံလဝ်မ္ဂး သၟဝ်အကံက် Facebook လကိုဟ်ရေဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူလုပ်ချူ Comment မၞိဟ်ဟွံအောန်နူ ၄ တၠ ဒးဒုၚ်ရပ်တုဲ ပံက်လဝ်အမှု နကဵုဥပဒေ ဗတိုက်သရိုဟ်ပရေၚ်ပကီုပရာတ် ၝောံပိုဒ် ၅၂(က) ရောၚ်။
အတိုၚ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်မ္ဂး လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ် Facebook ဟိုတ်နူချူဆန်ဆာဲတြးဂှ် မၞိဟ်ဒးရပ် ၁၈၄၀ တၠ ဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ၊ လ္တူ Tik Tok ၁၅၀ ပြၚ်၊ လ္တူ Viber, တေလ်လဳဂရမ်တံဂှ် နွံ ၃ တၠ ၅ တၠကီုရ။
ညးသှ်ေမံၚ်တၞဟ်ဟ်တံဂှ် ဟိုတ်နူချူဆာဲတြးလဝ် လ္တူအန်လိုၚ်ဇာဖိုၚ်ပရေၚ်မၞိဟ် Facebook TikTok Viber YouTube မွဲမွဲၜက်အာတုဲ ပရေၚ်ဒးကေတ်အရေဝ်တံနွံမံၚ် Data for Myanmar သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ပူဂဵုဂကောံဆေၚ်စပ်တံလေဝ် သွက်ဘိုၚ်စဵုဒၞာအာကဵု ပရေၚ်ဟီုဂးချူဆန်သၠးပွး သွက်ဇၟာပ်မၞိဟ်မွဲမွဲတံတုဲ စပ်ကဵုတၚ်နၚ်ပူဂဵု ချူပတိုန်မံၚ်အန်လိုၚ်တံလေဝ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုနွံနွံ သုၚ်စောဲစကာအာညိဂှ် ကဵုလဝ်ကသပ်နွံရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Social Media