နေဗျဳဒဝ် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၁၆
သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ် အကြာပွဳဗွိုၚ်သဳယာန်မာန် အလဵုအသဳပၞာန်ဂစာန်ကၠောန်မံၚ် နကဵုနဲကဲဗမာ ညံၚ်သ္ဂောံဂွံအာအခေါၚ်အရာဂှ် နူကဵုဌာနပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် ပၠတရဴတုဲ ပံက်လဝ်ကမ္မတဳ ပရေၚ်ကေၚ်ကာ အာသဳယာန်ရ။
ပရေၚ်ဆက်ဆောံအကြာအာသဳယာန် သွက်ကလေၚ်ဂွံခိုဟ်အာ ညံၚ်သ္ဂောံဂွံအခေါၚ်အရာဂှ် နကဵုနဲကဲဗမာ ကၠောန်အာရောၚ် ပ္ဍဲတရဴမလေဝ်ယှာ သမ္မတခါန်ကၞက်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုပတိတ်လဝ်တုဲ ပံက်လဝ်ကမ္မတဳဏံရ။
ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နူကဵုအာသဳယာန် အလဵုအသဳပၞာန်ဂွံလဝ်မှ ဆက်တန်တဴအာ ခုၚ်ဒၞာဲကုလသမဂ္ဂ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂၠးကဝ်တံဒုၚ်တဲမာန်ဂှ်တုဲ ဂစာန်ကၠုၚ်မံၚ် သာ်ဏံရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံသ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
ပံက်လဝ်ကမ္မတဳ ပရေၚ်ကေၚ်ကာအာသဳယာန် နကဵုဌာန ဍုၚ်သအာၚ်၊ ရုၚ်သမ္မတ၊ ပရေၚ်စဵုဒၞာ၊ ကေၚ်ကာအပ္ဍဲဍုၚ်၊ လလောၚ်ပရိုၚ်၊ ပရေၚ်ယိုက်ဝန်ညးဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ရီုဗၚ်ဟံၚ်ပြာ် ဖျေံဒၞာဲဝါဲ ဌာနဝန်ဇၞော်တံဏံတုဲ ပ္ဍဲအံက်တဝ်ပါ ၁၃ ဂှ် ကၠောန်လဝ်ကောံဓရီု အလန်ပထမ ကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။
ကၠာဟွံကၠောန်ကောံဓရီုဏံ ၜိုတ်မွဲတ္ၚဲဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံခါန်ကၞက်အာ ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယာပျေအ် ဒၞာဲဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ကေုာံ ဒံက်တာကိုကိုလွေၚ် ဝန်ဇၞော် ပရေၚ်ရီုဗၚ်ဟံၚ်ပြာ် ဖျေံဒၞာဲဝါဲတံဂှ် ပတိုန်လဝ်ဂလာန် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ်နွံတုဲ နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် သ္ပဒတန်ညးတံ ၜါတၠဏံတုဲယျဂှ် လလောၚ်တြးလဝ်မဒှ်ရ။
နူကဵုဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ဒက်ပတန်ပံက်လဝ် ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳညးဍုၚ်ကွာန် ကြပ်ပေၚ်အာယုက် ၆ ဂိတုဏံ ဒက်ပတန်ဆက်ဆောံအာကဵု အာသဳယာန် နကဵု ပရေၚ်ကလုတ်တမာန် စုက်လုက်အာကြပ်ပ်တုဲ ညံၚ်ဂွံဂွံ ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီဂှ် ပံက်လဝ်ကဵုဌာနဝန်ဇၞော် မၞိဟ်ညးပတေဟ်စဂွံတံရောၚ် ဒးကၠိုဟ်ကေတ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုအာသဳယာန်မ္ဂး စုက်လုက်ဆက်ဆောံအာ အတိုၚ်လၟေၚ်ဂၠံၚ်ဍာန် ဓမ္မတာတံသၟးဟွံက ပံက်လဝ်ကမ္မတဳမွဲတုဲ သွက်ဂွံကၠောန်အာ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲရောၚ် ဥက္ကဌကမ္မတဳ ဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သအာၚ် ဥူတေန်မောၚ်သွိုဲ ဟီုလဝ်ရ။
သၞာံ ၂၀၂၁ တုဲ ဗွဲကြဴဏံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံပါ်ခြာ အာသဳယာန် လ္တူဍုၚ်ဗမာနွံကီုလေဝ် တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်အာသဳယာန်ဂှ် အပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ ကံၚ်သဳပၞာန် အတိုၚ်ဖျေံလဝ်ပရေၚ်ကမၠောန်အဓါန်ဂတ ၅ တၚ်ဂှ် နကဵုဍုၚ်ကောန်ဂကောံမွဲ ထမံက်ကၠုၚ်လဝ်ရုပ်ရဴရောၚ် သ္ဂးရ။
ပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳအဝဵုဍုၚ်ကေုာံ ဂုဏ်ဖဵုပိုန်ဒြပ်ကောန်ဂကူ သွက်ဍုၚ်ရးနိဂီုဍုၚ်ဗမာ ညံၚ်ဟွံယုတ်ဒေက်အာ ၜိုတ်သ္ပမာန် ဆက်ဆောံကၠုၚ်လဝ်တုဲ ပ္ဍဲအရာဆက်ဆောံအာကဵု အာသဳယာန်မ္ဂး ကဵုလဝ်ဖျုန်ကဵု ဍုၚ်မွဲတုဲမွဲတုဲ စုက်လုက်ဆက်ဆောံလဝ်ရောၚ် ပ္ဍဲကောံဓရီုဂှ် ညးဟီုလဝ်ရ။
အကြာအာသဳယာန် သွက်ဍုၚ်ဗမာ ပ္ဍဲအရာသွက်ဂွံထိၚ်ဒဝ်အာအခေါၚ်အရာ အခန်ကဏ္ဍတမ်မူလတံမ္ဂး ဂၠံၚ်ဍာန်နဲကဲဗမာ ကၠောန်အာမာန်တံဂှ် ကဵုကသပ်ချပ်ဗစာလဝ် ညးသ္ကံရောၚ်။
သွက်ကိစ္စဏံ အကြာဍုၚ်ကောံအာသဳယာန်ကဵု ဍုၚ်ဗမာတံ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုပရေၚ်ဆက်ဆောံအကြာၜါဍုၚ်တံတုဲ နကဵုနဲကဲဗမာ သွက်ဂွံကလေၚ်လုပ် အပ္ဍဲအာသဳယာန်မာန် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲအရာဍုၚ်ဗမာဂစာန်မံၚ် သွက်ဂွံဂွံလုပ်သၞောဝ် ပရေၚ်ကွာန်ဏံ မူဝါဒလ္တူအာသဳယာန် ဒကးမံၚ်ၜါလွးတံဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ပရေၚ်ဇီုကပိုက်မာန်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွဵုတေတ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်ရ။
“ပ္ဍဲအာသဳယာန်လေဝ် ဍုၚ်တံဒကးမံၚ်ၜါလွးတုဲ ပ္ဍဲအရာမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဂစာန်မံၚ်လုပ်သၞောဝ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဏံ အံၚ်ဇၞးဟာ ဟွံအံၚ်ဇၞးဟာဟီုဂှ် တန်တဴမံၚ်ကဵု ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်လ္ၚဵု ဒုၚ်တဲညးတေံဂှ်တှ်ေ အံၚ်ဇၞးဏောၚ်၊ ဍုၚ်ဟွံဒုၚ်တဲဂှ် ညးဟွံအံၚ်ဇၞးပုဟ်။ ကိစ္စဏံ ပရေၚ်ဇီုကပိုက်လတူအာသဳယာန် ဒှ်ကၠုၚ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်တုဲ မူဝါဒအာသဳယာန်လေဝ် ခက်ခုဲကၠုၚ် ဒှ်မာန်ရောၚ် အဲခယျ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
နူကဵုအခိၚ်သီအဝဵုတေံ ဒဵုကဵုကာလလၟုဟ်ဏံ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ် အာသဳယာန်ဖျေံလဝ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံတောတက် အလဵုအသဳပၞာန်ထမံက်ရုပ်ရဴ ကၠောန်လဝ်ဟွံမွဲတုဲ ညးတာလျိုၚ်အဆံၚ်သၠုၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဗမာတံ ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဝ် အခေါၚ်တိုန်ကောံဓရီုဇၞော် အဆံၚ်သၠုၚ်တံ ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံဏီရောၚ်။
မွဲလပါ်တေံပၠန် သမ္မတမေန်အံၚ်လှိုၚ် အာဝေၚ်စိုပ်လဝ် မဒှ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန် ဍုၚ်လဴ၊ သေံ၊ ဗဳယက်နာမ်၊ ခမေန် ကဵု မလေဝ်ယှာ ၅ ဍုၚ်တံတုဲ သွက်အလဵုအသဳဍုၚ်ဗမာ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်တိုန်စိုပ် အာသဳယာန်မာန် ရီုဗၚ်အာရောၚ် အလဵုအသဳညးတံ ဟီုဂးလဝ်ညးသ္ကံရ။
ပရေၚ်ကိစ္စဍုၚ်ဗမာဂှ် ဗီုပြၚ်အာသဳယာန် ဂွံလုက်စုက်အာ ဂစာန်ပ္ညဳပ္ညပ်ချပ်မံၚ်တုဲ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် ဍာံပြမံၚ်ကီုလေဝ် ဟွံဒှ်ကမၠောန်ပုဟ် သမ္မတဖိလေတ်ပိုၚ် မာကိုအ် ဥက္ကဌစှ်ေအလန် အာသဳယာန် ဟီုပတိတ်လဝ် ပ္ဍဲအေၚ်တာဗျူ ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု လိက်ပရိုၚ် The Straits Times ဂှ်ရ။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ ရန်တၟံကဵု ဖဵုဂုဏ်ပိုန်ဒြပ်တုဲ လုက်စုက်ဆက်ဆောံအာကဵု အလဵုအသဳပၞာန်မှ ကၠောန်အာ ပရေၚ်အပြံၚ်အလှာဲမာန်ဂကောံဏံကဵု ဂကောံဟွံမိက်ဆက်ဆောံ မိက်ဂွံကဵုအာဂၠံၚ် ဇြဟတ်ဟရိုဟ်တံနွံမံၚ်ရဂှ် ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ထံက်ထၐးဏာရ။
အပ္ဍဲကဵုတၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံတံမ္ဂး ညံၚ်ဂွံဒေါအ်ထောံ ပရေၚ်ပကီုပရာတ်ပိုတ်တ်၊ သွက်ဂွံစကၠောန် ပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညးဆေၚ်စပ်သီုဖအိုတ်တံပါလုပ်မာန်၊ သွက်ဂွံကဵုအာပရေၚ်ဗစာဏာမၞိဟ်၊ သွက်ဂွံခါန်ကၞက်အာ ညးစၞးတၟေၚ်ဂွံလုပ်ပ္ညဳပ္ညပ် ပေါဲတက်ကျာသဳကၠဳဂွံဒှ် ကေုာံ ကၠုၚ်ဍုၚ်ဗမာတုဲ သွက်ဂွံဆဵုဂဗတက်ကျာကဵု ညးဆေၚ်စပ်တံ သီုဖအိုတ်မာန် မဒှ်ရ။
ဒဵုစိုပ်အခိၚ်လၟုဟ်ဏံ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံတံဏံ နူကဵုလပါ်အာသဳယာန် ဆက်ကေမ်ဇျှာပ်လဝ်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဟွံကိတ်ညဳမံၚ်ကဵု အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ရးနိဂီုဍုၚ်ဗမာ ပကတိလၟုဟ်ဏံတုဲ ပ္ဍဲဂိတုဂျူလာၚ် တုဲကၠုၚ်တေံ နူကဵုကောံဓရီုစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ် သ္ပဒတန် တးပါဲထောံလဝ် ဂလာန်ဏံရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI