နေပျဳတဝ် ၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၉
ဍုၚ်သၠးပွးမွဲမွဲ ညံၚ်ဂွံခိုင်ကၠိုက်တန်ကြန်အာမာန် ညံၚ်ဟွံဂွံစိုပ်အာသၟဝ်တဲညးတၞဟ်ဂှ် အလုံသီုညးဖအိုတ်တံဒးညဳသၟဟ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သီအဝဵု ဟီုစုတ်လဝ် ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲတွဵုရးသေံ မရနုက်ကဵု ၇၉ ဝါရ။
ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၇ ဇရေၚ်အသေအဟာန် တ္ၚဲတွဵုရးသေံ ပ္ဍဲကဵုပလံၚ်ဗစိုပ်လဝ်လိက်သဝဏ်ဂှ် ဍုၚ်ပိုဲဒက်ပ္တန်လဝ် သၞောတ်ကၟိန်ဍုၚ်မဒှ်တုဲ ပရေၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ညဳသာသၟဟ်သၟန် ဒှ်အဓိကရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် မေန်အံၚ်လှိုၚ် သ္ဂးရ။
ဗီုဂစာန်လဝ် ကာလသ္ဂောံဂွံဗၠးၜးတေံ အကြာကောဒေံ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဂွံ ဗီုပြၚ်ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်သၟန် ကေုာံဂလာန်ပတေဟ် ပရေၚ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ်မာန်ပၠန်ဂှ် ဒက်ပတန်တုဲ ဗွဲမပြဟ်ညံၚ်ဂွံထ္ၜးပျးအာ ပရေၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ညဳသာသၟဟ်သၟန် ဗွဲမပြဟ်မာန် ဒးဂစာန်အာရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။
အလဵုအသဳဗဟဵုဒှ်ဒှ် ဂကောံပၞာန်ဒှ်ဒှ် အခေါၚ်ကောန်ဂကူတံဟွံကဵုမွဲသာ် ဍိုက်ကေတ်နူကဵုကဆံၚ်လ္တူတုဲ ဟီုမံၚ် ပရေၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ညဳသာသၟဟ်သၟန်တံဂှ် ဟွံစှ်ေဘဘာဝပုဟ် ဥက္ကဌ ကမ္မတဳပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကံၚ်သဳဖိတ်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် နာဲမန်သာၚ် ကလေၚ်ဟီုရ။
သွက်သ္ဂောံဂွံ ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်သၟန်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဟီုဂှ် သၞောတ်မွဲဍုၚ်ကီု သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်ကီု အာမံၚ်ဟွံဂွံတုဲ ဒပ်ပၞာန် ထပက်မံၚ်ဇြဟတ်ပၞာန် ပ္ဍဲဒေသကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ် ဒက်ပ္တန်ပရေၚ်ညဳသာဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးဟီုရ။
“နွံပၟိက်ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်သၟန်ကွေံကွေံ။ ဆဂး ကာလဒက်ပတန် ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န်တံဂှ် အခေါၚ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂွံထေက်ဂှ် ဒးသ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီထေက်။ ပ္ဍဲတိဍာ်ညးတံ အခေါၚ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ် ကံကုသဵုညးတံ ညးတံ သ္ပစၟတ်သမ္တီကဵုထေက်ဏောၚ်။ တုဲပၠန်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်သီုဖအိုတ် အခေါၚ်အရာဒးတုပ်သၟဟ်ရောၚ်။ အတိုၚ်ဏံ ကဵုဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်တုဲမ္ဂး ညံၚ်ရဴပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န် နူကဵုဒကဲ Coordinating Cooperating ကၠောန်အာမာန်ရောၚ်” သာ်ဝွံသ္ဂးရ။
ကိစ္စဇၞော်အိုတ်မွဲဂှ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဒၞာဲလဵုစိုပ်ပ်မံၚ် ဒၞာဲဌာန်လဵုဒှ်ဒှ်တန်တဴမံၚ်စံၚ်ကီုလေဝ် စိတ်ဓါတ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ကောန်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် ဒးလွဳပရာလဝ်ရောၚ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဟီုရ။
ကၟိန်ဍုၚ်ကဵုဂကူ လၟိန်ထာဝရ ညံၚ်ဂွံတန်ကြန်ခိုၚ်ကၠိုက်အာမာန်ဂှ် ၜိုတ်အစောံစရာဲဍာ်ဒကေဝ်ကဵု ပရေၚ်ညဳသၟဟ်နွံနွံ ယဝ်ရထိၚ်ဟွံမာန်မ္ဂး ဇြဟတ်ဍုၚ်ဍုန်လျစှ်ေအာတုဲ ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပိုၚ်ပြဳ စိုပ်အာသၟဝ်တဲညးတၞဟ်မာန်ဂှ်လေဝ် စွံလဝ်သတိညိကီု ညးဟီုလဝ်ရ။
ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်ပိုၚ်ပြဳကၟိန်ဍုၚ်ဟီုဂှ် သွက်ဂကောံပၞာန်တံသၟးဟွံသေၚ်တုဲ သွက်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂကူသီုဖအိုတ်တံ ပါလုပ်ဂှ်ရ တင်ဒုၚ်လျိုၚ်ပရေၚ်သၠးပွး ဒးဍိုက်ပေၚ်မံၚ်ကီုရောၚ် နာဲမန်သာၚ် ထံက်ထ္ၜးရ။
သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ပရေၚ်ကေတ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ် ဂၠံၚ်ဍာန်ဟွံဍာံပြ နူကဵု ပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၀ ဟွံယျဵုလ္ဂူတေံတုဲ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ကဵုလဝ်အခေါၚ် ပါဲဟွံဗၠးတုဲ ဒပ်ပၞာန်ဒးလုပ်ထိၚ်လဝ်အဝဵုကၟိန်ဍုၚ်ရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဟီုရ။
ဗွဲကြဴ ၂၀၂၁ ဟိုတ်နူကၠာ်ပယောဂ အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚးဍုၚ် ထပက်ဂမြုဆီဂှ်ရ အလုံဍုၚ်မွဲကလိုက်ကၟဵုဒှ်တိုန်၊ ဒပ်ပၞာန် ပံၚ်တောဲပ္ညဳပ္ညပ်အာကဵု ဂကောံဆေင်စပ်တံတုဲ ဂစာန်ထိၚ်ပညိၚ်ဂွံ အကာဲအရာတံ သ္ဂးရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ သွက်ဂွံဂါံကွာ်အာဂၠံၚ်တရဴဒဳမဝ်ကရေသဳမာန် ကၠောန်ဗ္ဒျ်ကဵုလဝ်ပေါဲရုဲမာဲသၠးပွးမွဲတုဲ အတိုၚ်သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ညံၚ်ဂွံသၠောဲပြံၚ်အပ်ကဵုအဝဵုစဳဇန်မံၚ်ရောၚ် ဟီုလဝ်ပ္ဍဲလိက်သဝဏ် ဂှ်ရ။
စၠတ်ဓဝ်ကဵု အလဵုအသဳမံက်တိုန်တၟိတံဂှ် စပ်ကဵုဖျေံဒၞာဲဒပ် ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ရပ်လွဟ်တံမ္ဂး နကဵုထ္ၜးရုပ် ပ္ညဳပ္ညပ်ကၠုၚ်မာန်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ဖိတ်ဒရေဝ်ၚုဟ်မးညိညိ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဗီုပြၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်သာအိုတ် ဍေံတံဖန်ကဵု ဂကောံကောန်ဍုၚ်ရပ်လွဟ်တံ ကၠာဏောၚ်။ ကေတ်အဏံ ၜိုတ်ဏံ ဍေံကဵုဏောၚ်။ ဖျေံဒၞာဲဒပ်တံလေဝ် ဍေံကၠောန်အာသိုက်က်ဏောၚ်။ ဍေံတံရပ်လဝ်သၞောဝ် ၂၀၀၈ တုဲ ထ္ၜးကဵုအယောၚ်အလာညိရ။ ဒပ်ပၞာန်နွံမံၚ်ဒေသဝ၊ မိုင်ဠာတံ သာအာဏောၚ် ဒပ်လ္ၚဵုညံၚ် BGF လပါ်ရခေၚ်၊ ကချေၚ် သေံသၟဝ်ကျာတေံ ဍေံတံကၠောန်မာန်ရောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲတွဵုရးသေံ ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံကဵု ဂကောံပကီုပရာတ်တံ သၠးထောံကၠေံဂၠံၚ်တရဴရပ်လွဟ်တုဲ သွက်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ညံၚ်ဂွံကၠုၚ်စိုပ် ဝိုၚ်သဳကၠဳတံ ပရေၚ်ကၟိန်ဍုၚ်သွက်ဂွံဖောအ်ဗြဳတဴတက်အာ ပံၚ်တောဲပါလုပ်အိုတ်ညိ နူကဵုလိက်သဝဏ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ကော်ဘိက်လဝ်ရောၚ်။
ဂလာန်ကော်ဘိက်ဏံ ရန်တၟံကဵု ဒပ်ကိုဝ်က MNDAA ကဵု ဒပ်တအာၚ် TNLA သ္ကိုပ်သ္ကလဝ် ပ္ဍဲလဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ တုဲ ဒပ်ပၞာန်ခုတ်စၟတ်လဝ် နဒဒှ်ဂကောံပကီုပရာတ်ရောၚ် ဒးကၠိုဟ်ကေတ်ရ။
အလဵုအသဳကြုက် ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် MNDAA ကဵု TNLA တံတုဲ ကေတ်လဝ်ဒေါအ်ပန်ပှော်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာဂှ် ပရေၚ်ပၠန်ဂတးလေဝ် သီအာဇာတ် မွဲအခန်တုဲယျ။
သွက်ဂွံဒက်ပတန် ကၟိန်ဍုၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳကဵု သၞောတ်ဖိတ်ဒရေဝ်မာန် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူကေုာံ စိုတ်ဓါတ်ကၟိန်ဍုၚ်တံတုဲ ပံၚ်တောဲအာကဵုအလဵုအသဳညိဂှ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI