ညံၚ်လေဝ်ပေန်၊ ဂိတုမာတ် ၁၁
စွံပွန်လ္တူညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗမာဂစိုတ်မံၚ်မၞိဟ် နကဵုဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်တံဂှ် အခိၚ်လက်ကရဴဏံ အကြာ ညးသုၚ်စောဲ သိုဲယှေဝ်မဳဒဳယာ အပ္ဍဲဍုၚ်တံပရေၚ်စိုတ်လုပ်စဟၟဲ မုအရာတၟေၚ်ဟွံသေၚ် ၜိုတ်ရဲဒယှ်တှ်အန်လာၚ်တံလေဝ် ကိစ္စဟွံဇၞော်ရပုဟ်။
လောန်ကၠုၚ်ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၇ ဏံ ပ္ဍဲဂအုံကွာန်ယေတွောန်ကုၚ် ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျံက်ကျဳ ခရိုၚ်ညံၚ်လေဝ်ပေန် ရးဒေသဗဂေါဂှ် ဟိုတ်နူဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဗတိုက်ၜၚ်ကျာကြဳဗုမ် ဂစိုတ်လဝ်မၞိဟ်တုဲ သီုကောန်ၚာ်ညးဍုၚ်ကွာန် ကြပ် ၃၀ တၠ ဒးချိုတ်အာဂှ် ဗော်သွး ကောန်ဂကူကရေၚ် KNU ပ္တိတ်လဝ်ပရိုၚ်ရ။
ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၅ ဂှ် ကရောၚ်ပၞာန်ပံၚ်ကောံ ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ခမရ ၂၀၊ ခလရ ၂၆၄ ကေုာံ ခမရ ၄၃၉ တံ ရပ်ဏာညးဍုၚ်ကွာန် ပ္ဍဲဂအုံကွာန် ယေတွောန်ကုၚ် ကြပ် ၁၆၀ တၠ သ္ပလဝ်ဂဒံၚ်မၞိဟ် စိုပ်ပွိုၚ်တ္ၚဲ ၇ တုဲဂှ် အကြာၜါလပါ် ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက်ကဵု KNU ရ။
ပ္ဍဲပေါဲဗတိုက်ဏံ ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ သုၚ်စောဲဒရုၚ်၊ ဗတိုက်လဝ်ကဵု ၜၚ်ကျာဂျက်ဖိုက်တာ ကြဳဗုမ် ပ္ဍဲဂအုံကွာန်ယေတွောန်ကုၚ်ဂှ်ရ ညးဍုၚ်ကွာန် ဒးဒုၚ်ရပ်လဝ် နဒဒှ်ဂဒံၚ်မၞိဟ် ၂၅ တၠ ဒးချိုတ်အာလဝ်ရောၚ် ပ္ဍဲလိက်လလောၚ်တြးဂှ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးချိုတ်အာလဝ် နကဵုဂအုံဂအုံ ကလောအ်ကလောအ်ဗီုဏံဂှ် အကြာရဲသုၚ်စောဲ သိုဲယှေဝ်မဳဒဳယာတံ ပရေၚ်ချူထမံက်ထ္ၜး ပရေၚ်စိုတ်လုပ်စ၊ ပရေၚ်ဓဝ်ဗ္စာရဏာတံကီု ဓဝ်စိုတ်ဆာန်ဍူဗ္စာကဵုဇကုညးတံကီု အောန်စှ်ေကၠုၚ်မံၚ် ဗွဲမလောန်ရောၚ်။
ပရိုၚ်မၞိဟ်ချိုတ်လဝ် ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်ဏံဂှ် ၐိုတ်ပရိုၚ် ပေါဲဇာတ်အံၚ်ဇမ္ဗူ ဒးဒုၚ်ကၟာတ်မွဲသၞာံ ဟိုတ်နူသ္ပပရေအ် ဂတဵုဂရာၚ်ဂြာၚ်စလဝ် လ္တူညးဝဲဟွံဍိုက်ပေၚ်တံဂှ်လေဝ် စိုတ်ဟွံလုပ်စဂှ်ကီု ၊ ဆၜိုတ် ကိစ္စပရေၚ်စောပက ရဲဒယှ်တှ်အန်လာၚ်ကဵု ဗွိုၚ်ပညာအနုသုခုမတံ သအေသအာ် ဟီုဂးညးသ္ကံဂှ်ရ ညးဍုၚ်ကွာန် ဗွဲမဂၠိုၚ်တံ စိုပ်မံၚ်ပ္ဍဲအာရုံညးတံရောၚ်။
ဟိုတ်နူအကာဲအရာတံဏံတုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗမာ လပါ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဂွံကၠုၚ်မံၚ် ဖဵုဂုဏ်ကီု၊ ပရေၚ်ဂစိုတ်မၞိဟ် ဂအုံကလောအ် ကေုာံရာဇဝတ်ပၞာန် မကၠောန်လဝ် လ္တူဂကူမၞိဟ်တံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဗွဲမဂၠိုၚ် စွံအာစိုတ် နဒဒှ်လၟောင်ဒဒှ်ဓမ္မတာဂှ် ညာတ်မံၚ်အိုတ်ယျဟာ ဂးတုဲ ပရေၚ်ပါ်ပါဲတံ နွံမံၚ်ပၠန်ရောၚ်။
ပရေၚ်ပွဂစိုတ်မၞိဟ် ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်တံ ဂၠိုၚ်တိုန်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ညံၚ်ရဴဒေင်အာမံၚ် လ္တူပဋိပက္ခဂမၠိုၚ်တံကီု ပရိုၚ်ဗီုတံဏံ မၞိဟ်ဟီု ညံၚ်ဂွံဂၠိုၚ်တိုန်အာဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာလေဝ် ကၠောန်မံၚ်ကီုရောၚ် ညးအုပ်ကာ ကံၚ်သဳမဳဒဳယာပရိုၚ်ဗၟာဗၠးၜး ဥူတဵုဇဝ်လာတ် ဟီုရ။
“ပဋိပက္ခဂှ် ဒေၚ်အာရယျ။ ဥပမာ ဗီုလၟုဟ်ဏံ ညးဍုၚ်ကွာန်ဒးဒုၚ်ဂစိုတ်လဝ် ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်၊ အခိၚ်ကၠာတေံမ္ဂး ရုၚ်ဂဥုဲမျံက်ဥူ ဒးဒုၚ်ကြဳဗုမ်၊ ပ္ဍဲပဇဳဇၞော် ကောန်ၚာ်တံ ဒးဒုၚ်ကြဳဗုမ်တုဲ ချိုတ်လဝ်တံ။ ကိစ္စဗီုဏံ ဒှ်ဂၠိုၚ်တုဲ ဒေၚ်အာရ။ ဆဂး ပြသၞာနွံၜါတၚ်ရ။ တၚ်မွဲဂှ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်ဗၟာတံ စိုတ်လုပ်စလ္တူပဋိပက္ခဂှ် ဒေၚ်အာ ဟီုဂွံရ။ မၞိဟ်တံ ချိုတ်မံၚ် ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်။ တုဲပၠန် War Crime ရာဇဝတ်ပၞာန်တံ ဟီုဂှ် ဒှ်အာကိစ္စဓမ္မတာတုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟွံစွံသတိဂှ် စိုပ်မံၚ်အကာဲအရာ ဒးဒှ်ဒွိၚ်ဗွဲမလောန်ရောၚ်။ ကိစ္စဗီုဏံဂှ် ယဝ်ရစိုပ်အကာဲအရာ ဂဥုဲဟွံဗက်ရမ္ဂး အန္တရာယ်ဂၠိုၚ်မံၚ်။ တၚ်မွဲပၠန်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ ရန်တၟံလဝ်နွံနွံ ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းတံဂှ် ပရိုၚ်ဇၞော်ဇၞော်ဗီုဏံ ညံၚ်ဟွံဂွံဆဵုဂှ် ဍေံတံဗက်ကၟာတ်မံၚ်ဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဗီုဒပ်ပၞာန်ဗမာ ကၠောန်လဝ်အမှုရာဇဝတ်ပၞာန်တံဂှ် အာရီုညးဍုၚ်ကွာန်တံညံၚ်ဟွံဂွံစိုပ်အာ ကၟာတ်ဆိုအ်လဝ် ပ္ဍဲသိုဲယှေဝ်မဳဒဳယာတံသိုက်က်တုဲ အာရီုညံၚ်ဂွံစိုပ်အာလပါ် ပရေၚ်ဝေၚ်ဟရာၚ်ကဵု ပရူပရာအရာကိစ္စဟွံဇၞော်တံဂှ် ရန်တၟံတုဲ ကၠောန်မံၚ်ရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် ISP-Myanmar မ္ဂး အလုံမွဲဍုၚ် ညးဍုၚ်ကွာန် ၁၀ တၠ ကဵုလပါ်လ္တူ ဒးဒုၚ်ဂစိုတ် ဂအုံဂအုံ ကလောအ်ကလောအ်တံမ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဏံ ဒှ်လဝ် ၃၂ ဝါပြၚ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန် ၅၉၉ တၠပြၚ် ဒးချိုတ်အာလဝ်ရောၚ်။
ပ္ဍဲကဵုဗီုပြၚ်ဂကူမချိုတ်တံဂှ်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဗတိုက်လဝ်ကဵုၜၚ်ကျာ၊ ပန်ကဵုလွဟ်ဇၞော်၊ အခိၚ်ကရောၚ်ပၞာန် လုပ်စံၚ်ပလီုလဝ် ကေုာံ ဂစိုတ်မၞိဟ်တံသၟးဟွံက ဂကောံဒပ်ရပ်လွဟ်တၞဟ်ဟ် ဂစိုတ်လဝ်ဂှ်လေဝ် ပါလုပ်ကီုရ။
ညးဍုၚ်ကွာန် နွံမံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဂှ် ပရေၚ်ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ဖံက်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်ကေုာံ ရာဇဝတ်ပၞာန်တံဂှ် ဟိုတ်နူဒှ်ဂဝိၚ်ဖေက်ဒးဒုၚ် ရပ်ဒုၚ်ထံၚ်တုဲ ဟွံဂံၚ်ပါ်ပါဲတိုက်ရိုက်တုဲ ဟိုတ်နူပရေၚ်ဍဵုဍိုက် ဒဳဂျေတ်တေလ် အခေါၚ်ဟီုဂးသၠးပွးတံလေဝ် ဒးဒုၚ်ပိုင်ခြာ ကၟာတ်ဆိုအ်လဝ်ကီုရောၚ်။
လပါ်မွဲတေံလေဝ် ဟိုတ်နူပရေၚ်ဖန်ဇန် ကဝ်မယှေန်ပၞာန် ဗၠေတ်ဗၠေၚ်ယောၚ်ယာမံၚ်ဂှ်ရ ဒးဇီုကပိုက်မံၚ်ကဵု ဒဒိုက်ကၞာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်မၞိတ်ဂမၠိုၚ်ကီု ပြဟ်ဟ်ဏံပၠန် ဟိုတ်နူပေါဲပၞာန်အဳရာန်ဂှ် နကဵုသၞောတ်စောံ/မ ဒးဒဳကွဳစက်၊ ကွဳလိုန်ဓါတ်အပ္ဍဲဍုၚ်ကီု ပရေၚ်ဒးရာန်ကၠေၚ်စက်တံဂှ် ပဵုတုဲဒှ်ကၠုၚ်မံၚ် အခက်အခုဲရ။
ပ္ဍဲအကာဲအရာဏံမ္ဂး ပရေၚ်ကိစ္စ ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ ဂစိုတ်လဝ်မၞိဟ် ဂအုံဂအုံကလောအ်ကလောအ်တံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဗွဲမဂၠိုၚ် နွံသၟဝ်ယန္တရာ အုပ်ဓုပ်ပၞာန်တံဂှ် သ္ပကလော်ဟွံတီတုဲ ဆၜိုတ်ကိစ္စ ပရေၚ်ဇီုကပိုက် ဖဵုဂုဏ်ဇကုတိုက်ရိုက်တံဟေၚ် စွံလဝ်အာရီုတုဲ ချပ်စံၚ်တူ မံၚ်အိုတ်ရ။
အကာဲအရာလၟုဟ်ဏံဂှ် ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်ဂှ် ညံၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟွံဂွံစွံအာရီုဂှ် ဂကောံပၞာန်သီအဝဵုတံ ပြံၚ်လှာဲဏာဂၠံၚ်လေပ်တုဲ သၞောတ်စှ်ေစှ်ေလေဝ် ကၠောန်လေပ်မံၚ်ရောၚ် ဒါရိုက်တာပရိုဂရာမ် ဖံၚ်ဒေယှေန်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်ဍုၚ်မန် နာဲအဲမန် ဟီုရ။
“ပ္ဍဲအကြာဏံလေဝ် လ္တူအကာဲအရာမက္တဵုဒှ်မံၚ်တံဂှ် တေက်ဆေၚ်လေဝ် နွံရ။ ဥပမာမ္ဂး ကိစ္စပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်မၞိဟ်၊ ယေန်သၞာၚ် မကော်ခဴစ (စီးလူယဉ်) ဂှ်ရ။ ညးတံသုၚ်စောဲ (စီးလူယဉ်) ဗၠေတ်ဗၠေတ်။ ညံၚ်ရဴ ပရေၚ်စောပကစတံ၊ ဆေၚ်စပ်ကဵုကိစ္စပရေၚ်မၞိဟ်တံ၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ၊ တုဲပၠန် ညံၚ်ဂွံဒှ်ပဋိပက္ခ အကြာကောန်ဂကူတုဲ တြးပရိုၚ်ဗၠေတ်တ်တုဲ ညံၚ်ဂွံ ကလိုက်တိုန်အာ အကြာညးဍုၚ်ကွာန်တံ၊ လ္တူအကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် က္တဵုဒှ်မံၚ် ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံကီု ညံၚ်ဟွံဂွံစွံအာရီုမာန် ကိစ္စလှာဲဏာဂၠံၚ်တံဏံ ကၠောန်မံၚ်ဆက်က်ရ။ သၞောတ်စှ်ေစှ်ေကၠောန်လေပ်အိုတ်ဂှ် ဂကောံသီအဝဵုတံရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂၠးကဝ်လၟုဟ် မဒှ်ပေါဲပၞာန်အကြာ ဍုၚ်အဳရာန်ကဵု အေဿရေ-အမေရိကာန် ပ္ဍဲဒေသ အဒေါဝ်လပါ်ဗၟံက် ဂှ် လ္တူဍုၚ်ဗၟာ ဇီုကပါ်ကၠုၚ်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်ၚုဟ်ကၠေၚ်စက် သၠုၚ်တိုန်မံၚ်ဂှ် အကာဲအရာကၠေၚ်ပိုတ်အာမာန်တံလေဝ် နွံမံၚ်ရ။
တုဲပၠန် ဟိုတ်နူပရေၚ်ဒေသဟွံညိၚ်ဝတ်တုဲ ကိစ္စပရေၚ်စသုၚ်မံၚ်စံၚ်၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ သီုကဵုပရေၚ်ကလိုက်တိုန်အာ ပ္ဍဲသိုဲယှေဝ်မဳဒဳယာတံဂှ် ဂြောပ်ဒၞာတာကဵုလဝ် ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံလေပ်ရောၚ် နာဲအဲမန် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ကြဴနူသီအဝဵုတုဲ လ္တူညးဒစဵုဒစးတၠအဝဵုတံဂှ် ပရေၚ်ရပ်စပ်၊ ထိၚ်ချုက် ကေုာံ ဍဵုဍိုက်ပျဲပျာံနာနာတံဂှ် နကဵုနဲကဲစုၚ်ၚ် ကၠောန်ကၠုၚ်မံၚ်ရောၚ် “ဂကောံရမျှာၚ်” (အသံ) မချဳဓရာၚ်မံၚ် သွက်အခေါၚ်ဟီုဂးသၠးၜးဂှ် ဟီုရ။
တုဲပၠန် ဟိုတ်နူသၠုၚ်ပ္တိုန်လဝ် သၞောတ်ဗက်ထံၚ်ပရိုၚ် နကဵုနဲကဲပညာ ဒပ်ပၞာန်တုဲ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဂွံတိတ်လ္တူဂၠံၚ် ဒှ်ဒှ်၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဂွံချဳဓရာၚ် အန်လာၚ်ဒှ်ဒှ် ဘဲအန္တရာယ်လမျီုကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုတံ နွံမံၚ်တုဲ ဝါတ်ဂါတ်ခက်ခုဲကၠုၚ် ဗွဲမလောန်ရောၚ် ပ္ဍဲဂိတုမာတ် ၁၀ ဂှ် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – KNU