လ္ဂုၚ် ၊ ဂျာန်နဝါရဳ ၆
အမေရိကာန် ဗီုရပ်ကၠေၚ်ဏာ သမ္မတဗၚ်နဳဇြဲဠာဂှ် ညံၚ်ဂွံရပ်ကေတ်ဏာ ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မေန်အံၚ်လှိုၚ်ကီု ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်ဗမာတံ အာတ်မိက်မံၚ်ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။
သွက်တ္ၚဲသၠးပွးဍုၚ်ဗမာ ဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သ္အာၚ်အမေရိကာန် မာကိုရူဗဳယော လလောၚ်တြးလဝ် ပ္ဍဲကဵုမုက်လိက် Facebook ရုၚ်ကလုတ်အမေရိကာန်ဍုၚ်ဗမာဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံချူပတိုန်လဝ်ဆန္ဒလညာတ် ညးတံရ။
ပ္ဍဲဂျာန်နဝါရဳ ၄ တ္ၚဲသၠးပွးဍုၚ်ဗမာ ပေၚ် ၇၈ သၞာံဂှ် ကၟိန်ဍုၚ်အမေရိကာန်လေဝ် နွံမံၚ်မွဲကရောံကဵု ညးဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာတံတုဲ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ပရေၚ်ဓရ်ယာကေုာံ သွက်အနာဂတ်သာယာရာၚ်ဆာဲ အတိုင်သ္ဂုတ်သွာတ်ကောန်ဍုၚ်ဗမာတံ ဖျေံစွံလဝ်ဂှ် ဆက်ထံက်အာဂလာန်ရောၚ် ဟီုလဝ်မဒှ်ရ။
လ္တူမုက်လိက်ဏံ ညးဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာတံ ဒဵုကဵုတ္ၚဲဏံ ဟွံဗၠးၜးဏီ၊ ဒးမံၚ်ဒၟံၚ်သၟဝ်တဲတၠအဝဵုပၞာန်ဂှ် သၞာံဗွဝ်စှ် ဗွဲမဂၠိုၚ်နွံကၠုၚ်တုဲ ဗီုရပ်ကၠေၚ်ဏာ သမ္မတဗၚ်နဳဇြဲဠာ နဳကိုဝ်ဠာတ်သ်ဂှ် ညံၚ်ဂွံရပ်ဏာ မေန်အံၚ်လှိုၚ်ကီု ချူလဝ်အိုတ်ရ။
စပ်ကဵုပရေၚ်သီလဝ်အဝဵုဍုၚ်ဗမာကေုာံ ညးသ္ကိုပ်သ္ကးလဝ် ကမၠောန်လီသြန်အန်လိုၚ် ကော်စ “ကျာဖျ” က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မေန်အံၚ်လှိုၚ်ဂှ် ရပ်ကဵုမှဘဝညးဍုၚ်ကွာန်တံဗၠးၜးမာန်၊ သ္ပဂုဏ်တုဲ ရပ်ကဵုပြဟ်ဟ်ညိ အာတ်မိက်ချူလဝ် ဂွံဆဵုရ။
တုဲပၠန် ပရေၚ်ကူသာန်မၞိဟ်၊ ပရေၚ်လီသြန်အန်လိုၚ်ကေုာံ သၞောတ်ဗ္ၜတ်ပြဿနာ ပရေၚ်ဂဥုဲၜူမာဲ က္တဵုဒှ်မံၚ်ဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဗမာဂၠိုၚ်ၜက်နူကဵု ဍုၚ်ဗၚ်နဳဇြဲဠာဏီတုဲ အမေရိကာန် ထေက်ကဵုဒးစွံအာရီုကွေံရောၚ်ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဂုဏ်ဖဵုပိုန်ဒြပ် စၟဳညာတ်အာဟွံမာန် လက်ကြဴပရေၚ်ချဳဒရာၚ် ဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော်တံ တန်တဴကဵုပထဝဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုဲ သွက်ဂွံဖန်အာဍုၚ်ဗမာ ညံၚ်ကဵုဍုၚ်ဗၚ်နဳဇြဲဠာဏီဂှ် အကာဲအရာဘိုအ်ဂွံဒှ်မာန် အောန်ကွေံကွေံရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တွိုဲတေတ် ဟီုရ။
“အတိုၚ်အကာဲအရာ သံၚ်ဗြံၚ်မံၚ်ဏံ ညးတံလုပ်ကၠုၚ်ဟီုတှ်ေ ပရေၚ်ကေတ်လျိုၚ်၊ ဒုၚ်တာလျိုၚ်ဂတတေံ ဗီုလဵုသောၚ်အာရော ညးတံချပ်တွဵုရ။ မွဲတၚ်ပၠန် အကာဲအရာပထဝဳဍုၚ်ပိုဲဂှ်တှ်ေ ကြုက်၊ ရတ်ယှာ ဍုၚ်ပြိုၚ်ပကာန်မံၚ်ကဵု အမေရိကာန်တံဂှ် ဍုၚ်ကြုက်ကြပ်မံၚ်ကဵု ပိုဲဏောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဗီုကဵုကေတ်အရေဝ် လုပ်ရပ်ကဵုဒပ်ပၞာန် ဒၞာဲဍုၚ်သ္ၚောဲမံၚ်ကဵု ဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော်တံမ္ဂး သွက်အရၚ်ဍုၚ်ပိုဲ ဒးချပ်တၟာဂလိုၚ်ဏီ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဘိုအ်ဂွံဒှ်မာန် အောန်ကွေံကွေံ။ ဆဂး ဒှ်ဟွံမာန်ပုဟ်ဂှ် ဟီုဟွံဂွံ” သာ်ဝွံသ္ဂးရ။
ယဝ်ရ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဒးဒုၚ်ရပ်အာဟီုတှ်ေ အေန်သတဳကျူယှေန် အတိုၚ်မွဲဒပ်ပၞာန်ဗမာဂှ် ပလီုသရိုဟ်ကၠေံမာန်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲကာလအကြာထမံက်အာရုပ်ရဴ သၞောတ်ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်မွဲဟွံမာန်မ္ဂး အမေရိကာန် ဒးဆက်ကေတ်အာတာလျိုၚ်ရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ပ္ဍဲဂျာန်နဝါရဳ ၃ အမေရိကာန်ကၠောန်လဝ် လဝေၚ်ပၞာန်တၟေၚ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗၚ်နဳဇြဲဠာဂှ် ဒပ် Delta Force အမေရိကာန်ရပ်ကၠေၚ်ဂွံဏာ သမ္မတ နဳကိုဝ်ဠာတ်သ်ကဵု သမ္ဘာညးတေံရ။
လ္တူဏံ ပရေၚ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တၠအဝဵုပၞာန်မွဲတၠ ဒးဒုၚ်ရပ်ကၠေၚ်ဏာဂှ် ရဲကဵုဇြဟတ်တံလေဝ်နွံ၊ လုပ်ၜက်ၜေတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ညးသ္အာၚ်တုဲ ကၠောန်လဝ်နဲကဲပရေၚ်ပၞာန် ဗီုတံဏံဂှ် ဒုၚ်တဲဟွံမာန်၊ ဍုၚ်ပျုတ်ဗဒေက်စဵုစး အမေရိကာန်ဂှ်လေဝ် နွံမံၚ်ကီုရ။
ညးဍုၚ်ကွာန်ဗမာမံၚ်တန်တဴကၠုၚ်လဝ် သၟဝ်တဲတၠအဝဵုပၞာန်အဆက်ဆက် သၞာံဗွဝ်ဗွဲမဂၠိုၚ်တံဂှ် စၟဳစမံၚ် မိက်ဂွံကဵုဍုၚ်ဇြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်တံ ကၠုၚ်ရပ်ကၠေၚ်ဏာ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်သီအဝဵုပၞာန် နူကဵုကၠာတေံရ။
ကြက်ရှ်သာ ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳ စပလောံတိုန်ၜိုတ်မွဲဗွဝ်စှ်သၞာံဍောတ်မွဲဟေၚ် ကောန်ဍုၚ်ဗမာတံ ကေၚ်ဒုၚ်စသိုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳဂှ် ဒပ်ပၞာန်ထပ်ကလေၚ်သီလဝ်အဝဵု ဒဵုကဵုအခိၚ်တ္ၚဲဏံ ဏီရ။
အခိၚ်စသီအဝဵုပြဟ်ဟ်တေံ ညးဍုၚ်ကွာန်တံအာတ်မိက် နကဵုကံၚ်သဳပရေၚ်ဂီုကၠီုကုလသမဂ္ဂ ညံၚ်ဂွံစဵုဒၞာကဵု စေဝ်ပၞောန် R2P ကီုလေဝ် မုလေဝ်ဟွံတၟေၚ်ကၠုၚ်ပုဟ်။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံထပိုတ်ရိုဟ်ကၞက်တၠအဝဵုပၞာန်မာန် ပေါဲဗတိုက်ရပ်လွဟ်မံက်တိုန်ကၠုၚ်အလုံဍုၚ်မွဲကီု မွဲလပါ်တေံ သွက်အဝဵုဒပ်ပၞာန်ဂွံဆက်တန်ကြန်အာမာန် ဒုၚ်ယၟုသၞေတ်ဒဳမဝ်ကရေသဳဗော်ဇဳဂးတုဲ ဒှ်ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲရ။
ပရေၚ်ဏံ နူကဵုဍုၚ်ကြုက်ကညာၚ်ဟီုလဝ် ပရေၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဗမာရောၚ် ဂးတုဲ သွက်ဒေသပယျဵုညံၚ်ဂွံညိၚ်ဝပ် ထ္ၜးဟိုတ်တုဲ နူလပါ်လက်ကြဴ ဘိုင်စဵုဒၞာကဵုမံၚ်သွက်ဒပ်ပၞာန်ဗမာရ။
ဗွဲတၟေၚ် နူကဵုပရေၚ်သီလဝ်အဝဵု ညံၚ်ဂွံဒှ်အာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် လုပ်ဗဗွဲသၞောဝ်မာန် ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဟီုဂှ် အကြာသမ္မတ ယှဳကျေအ်ဖျေၚ်ကဵု ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော်မေန်အံၚ်လှိုၚ်တံ အတိုၚ်တုပ်လဝ်စိုတ်ရောၚ် ညးစၞးတၟေၚ်ကြုက် တိၚ်ယှဳကျွေၚ် ဟီုလဝ်ပ္ဍဲဒဳဇြမ်ပါဏံရ။
ယဝ်ရ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန် ဒးဒုၚ်ရပ်မ္ဂး ပရေၚ်လစွံစိုတ် ဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ် တံ လ္တူဍုၚ်ဗမာ ဗီုပြၚ်တၠုၚ်လအာဟွံတုပ်တၞဟ်ခြာကဵု ဍုၚ်ဗၚ်နဳဇြဲဠာဒှ်အာမာန်ရောၚ် ညးဒေသမန်မွဲတၠ ဟီုလဝ် လညာတ်ညးရ။
“ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဆၜိုတ်ဟွံကေတ်ဍေံ (မအရ) ရ။ တၠုၚ်လအာဇၞော်ဏံလီုအာဂှ် လ္ၚဵုဟၟဲပၟိက်ပုဟ်။ မုရောဟီုတှ်ေ ဍုၚ်ပိုဲဒှ်အာဟဂှ်ဏောၚ်ဟီုတှ်ေ ဒဒှ်ဟွံတုပ်ကဵု ဍုၚ်ဗၚ်နဳဇြဲဠာပုဟ်။ ဂကောံရပ်လွဟ်ဂၠိုၚ်မံၚ်။ နူကဵုကၟိန်ဍုၚ်လေဝ် ထိၚ်အာဍုၚ်ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်ဟွံမာန်ပုဟ်တှ်ေ လစွံစိုတ်ဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ်တံ ပရအ်အာနူကဵုအကာဲအရာလၟုဟ်ဏံမာန်ရောၚ် လညာတ်အဲမွဲ ခယျရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
မွဲလပါ်ပၠန် ကၠောန်မံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ဗမာဆုဲအာဂှ် Regime Change သွက်ပရေၚ်ညးအုပ်ဓုပ်တံ ပြံၚ်ဆုဲဒၞာဲ ဟွံသေၚ်၊ ပတဝ်ကၠောန်အာမံၚ် ပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲသၞောတ် System Change ရောၚ် ဂကောံဇြဟတ်ပၠန်ဂတးတံ ရန်တၟံလဝ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ အလဵုအသဳညဳသၟဟ်ကောန်ဂကူ NUG ကဵု ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်တံ ရန်တၟံလဝ် သွက်ဂွံဒက်ပ္တန်အာ ကၟိန်ဍုၚ်ဖိတ်ဒရေဝ်ဒဳမိုကရေသဳ အခေါၚ်ဖန်ဖက်ကံကုသဵုဇကုတံရ။
နူကဵုအမေရိကာန် အာတ်မိက်လဝ်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံ ညံၚ်ဂွံဒေါအ်ပရေၚ်ပကီုပရာတ်၊ ညံၚ်ဂွံကဵုအခေါၚ် ပရေၚ်ရီုဗၚ်ဟံၚ်ပြာ်ဗ္စာရဏာ မၞိဟ်တံ၊ ဒုဟ်ဒဏ်ဟၟဲ ရဲဒးဒုၚ်ဖျေံလဝ်ထံၚ်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဗလးပတိတ်နၚ်၊ သွက်ဂွံကၠောန်အာပရေၚ်သဳကၠဳ ညံၚ်ဂွံသောၚ်ကလးအာအခက်အခုဲ ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်မာန် ဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရ။
တုဲပၠန် သွက်ပရေၚ်ဂီုကၠီုကဵု သာယာရာၚ်ဆာဲ မွဲအလုံဒေသ အေန်ဒို-ပသိဖိတ်မွဲဂှ် အရာပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာ ကိစ္စဇၞော်မံၚ်ရောၚ် ပ္ဍဲကဵုလိက်လလောၚ်တြး တ္ၚဲသၠးပွးဍုၚ်ဗမာ ဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သ္အာၚ်အမေရိကာန် ချူပတိုန်လဝ်ဂှ် ကဵုလဝ်ဖျုန်ထမံက်ပတိတ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုင်မ်
Photo – Reuters