နေပြည်တော် ၊ သိပ်တေမ်ပါ ၂၁
နူကဵုသဘၚ်သဳကၠဳဇၞော် ဗော်ဓယံက်ဒပ်ပၞာန် ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ဂှ် မၞိဟ်တြေံဗွဲမဂၠိုၚ် ကလေၚ်ဂွံဒၞာဲအိုတ်တုဲ ညးသ္ကိုပ်သ္က ပရေၚ်သီအဝဵု သမ္မတ ဇကုညးခါန်ကၞက်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်လေဝ်ဒှ်ကၠုၚ် ကောန်ဗော်ကီုရ။
နူကဵုပေါဲရုဲမာဲတုဲကၠုၚ်ဏံ ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဂွံလဝ်အဝဵုဝွံ ပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၁၈-၁၉ ဂှ် ကၠောန်သဘၚ်သဳကၠဳဇၞော် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ် ဒၞာဲကဵုရုၚ်ဌာန်ဂအုပ်ဗော်တုဲ ကလေၚ်ရုဲစှ်ပတန်လဝ် ကမ္မတဳကဵု ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵုတံရ။
ကၠာဲဟွံစိုပ်ပေါဲရုဲမာဲ အပ္ဍဲကဵု ညးတာလျိုၚ်ဗော်အဆံၚ်လ္တူတံ ဒှ်ပရေၚ်အပြံၚ်အလှာဲမာန်ရောၚ် ပရိုၚ်မံက်တိတ်မံၚ်ကီုလေဝ် ဥက္ကဌဗော် ဥူခေန်ယဳကဵု ဒုဥက္ကဌ ဥူမျာတ်ဟိၚ်တံရ ကလေၚ်ဂွံရုဲစှ် လဝ်ပၠန်ရောၚ်။
တုဲပၠန် နူကဵုသဘၚ်သဳကၠဳအလန်တတိယတေံဂှ် ညးအုပ်ကာနာနာ ဥူတံၚ်အေ ဒှ်အာ နဒဒှ်ဒုဥက္ကဌတုဲ ဖက်ဆောညးအုပ်ကာနာနာ ဥူတေန်အံၚ်ချေတ် ဒှ်ကၠုၚ်ညးအုပ်ကာနာနာ မဒှ်ရ။
ဒုတိယသ္ကိုပ်ပၞာန်တြေံ ဥူအံၚ်သိုဝ် ဂွံဒုၚ်ရုဲစှ် ဒၞာဲဖက်ဆောညးအုပ်ကာဗော်တုဲ ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵု ၄၆ တၠ၊ ကမ္မတဳဗဟဵု ၃၃၆ တၠ ကေုာံ ကမ္မတဳဗဟဵုအရန် ၆၈ တံ ရုဲစှ်သ္ပလဝ် ဒတန်တုဲယျ။
အပ္ဍဲကဵု ကမ္မတဳကေၚ်ကာဗဟဵု ၄၆ ဂှ်တှ်ေ ဒှ်ညးပတေဟ် သမ္မတ ဥူမံၚ်အံၚ်လှိုၚ် ဒုသ္ကိုပ်ပၞာန်တြေံ ဥူတိတ်ပုၚ် ကဵု ဥူသိုဝ်တေအ်နိုၚ်တံ ကလေၚ်ပါလုပ်ကၠုၚ်ရ။
ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုသီအဝဵုတုဲ ဒပ်ပၞာန်ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ ဟွံဒုၚ်ရုဲစှ်ကီုလေဝ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဒှ်ကၠုၚ်သမ္မတ၊ ဗလးထောံအဝဵု ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန်တုဲဂှ် ပြဟ်ဟ်ဏံ စိုပ်ကၠုၚ်လ္တူဂၠံၚ်ဍာန် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ရောၚ်။
ပ္ဍဲဂိတုသိပ်တေမ်ပါ ၂၀ သဘၚ်သဳကၠဳဇၞော် ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တုဲအာတုဲ ပ္ဍဲကဵုနေပျဳဒဝ် ကၠောန်ပေါဲသောၚ်ကလး လိက်ပရိုၚ်ဂှ်တှ်ေ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ်လေဝ် က ေလၚ် ဒှ်ကၠုၚ်ကောန်ဗော်ရောၚ် ညးနွံအခေါၚ်ဟီုဂးဗော် ဂကောံကေၚ်ကာဗဟဵု ဥူလှတိၚ် ဟီုပတိတ်လဝ် ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဗော်ဝွံ ဒက်စွံလဝ်ဂကောံမွဲမွဲကီု ဒကးပြးမံၚ်ကီု ညိလေဝ်ဟွံမွဲတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဝန်ဇၞော်တြေံ ဥူသိုဝ်တိၚ်ကဵု သ္ကိုပ်ပၞာန်တြေံ ဥူကျဝ်သာန်တံ ကလေၚ်တိုန်စိုပ်ကၠုၚ်လဝ်တုဲ ခါန်ကၞက်ကဵုလဝ်ဒၞာဲ ညးကဵုကသပ်ဗော်ရောၚ် ညးဟီုလဝ်ရ။
မၞိဟ်တြေံတြေံတံလေဝ် လုပ်မံၚ်အသုၚ်ဏီရောၚ် မိက်ဂွံကဵုဏာသမ္တီကီုတုဲ ပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲ အဆံၚ်ဘုံလ္တူနွံကီုလေဝ် မုလေဝ်တၟေၚ်ကၠုၚ် ဟွံသေၚ်ပုဟ်ဂှ် ညးလ္ၚတ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဥူကျဳမျေအ် သ္ၚဳဂၠိပ်လဝ်အတိုၚ်ဏံရ။
“သွက်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ဇကုဇကုဍေံတေံရ။ ညံၚ်ကဵု ထၜးလဝ်မုက် (ကေတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာ) လေဝ် ဟီုစဂွံကီု။ တုဲ ဍေံတံ လုပ်မံၚ်အသုၚ်ဏီ မိက်ဂွံထၜးစကီုဏောင်။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ကဵုဒၞာဲသွက်မေန်အံင်လှိုၚ်ဟာ ဒဵုကဵုအဆံၚ်ဏံ စၟဳစဟွံဂွံပုဟ်။ မုဒှ်ရောတှ်ေ ဟွံကဵုဍေံတံပုဟ်ဟီုဂှ် တီမံၚ်ဏောင် မေန်အံၚ်လှိုၚ်ဂှ် မၞိဟ်တိုန်ကၠုၚ်မွဲမွဲတှ်ေ မၞိဟ်သှ်ေမံၚ်တၞဟ်ဟ်တံဂှ် မုလေဝ်ဟွံဂံၚ် ပတေဟ်စပုဟ်။ မၞိဟ်ဇကုရ ဇကုဂံၚ်ပတေဟ်စ။ မုလေဝ် ဟွံတၟေၚ်ကၠုၚ်ပုဟ်။ အာမံၚ်အတိုၚ်ဏံဏောၚ် အတိုင်ပၟိက်စိုတ်မေန်အံင်လှိုၚ်ရ ဆက်အာမံၚ်ဏောၚ်။ အဲမိက်ဟီု ဟဂှ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
လက်ထက်ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တေံ ဒပ်ပၞာန်က္ဍိုက်ပ်ကၠောန်လဝ်ပေါဲရုဲမာဲဂှ် ဗော်ဗျဳခိုင်ဖျိုဝ် ဇၞးလဝ်မာဲပိုတ်တ်ကီုလေဝ် အတိုၚ်လၟေၚ်အဂႅလက်ျန် ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒၞာဲမဂၞန်မွဲဂှ် နူကဵုဗော်ဗျဳခိုင်ဖျိုဝ် ကေတ်ဂွံလဝ် အဝဵုသမ္မတ ဟွံသေၚ်ပုဟ်။
ဥူခေန်ယဳ ကလေၚ်ဂွံဒှ်ရုဲစှ်လဝ် ဥက္ကဌ ဗော်ဗျဳခိုင်ဖျိုဝ်ဝွံ စပ်ကဵုအတိုၚ်လၟေၚ်အဂႅလက်ျန် ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး နွံဒၟံၚ်ပ္ဍဲဒၞာဲလၟေၚ် ၄ နဒဒှ် ဥက္ကဌ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန်ဟေၚ် ဒးဟပြေလဝ်စိုတ် မဒှ်ရ။
နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် နကဵုတာလျိုၚ်သ္ကိုပ်ပၞာန်မွဲတၠ ဥူခေန်ယဳ ဒေါအ်ဇူလဝ်တုဲ လက်ထက်တၠအဝဵုတြေံ ဥူတာန်ယှိုဲဂှ် ကေတ်လဝ်တာလျိုင် သ္ကိုပ်ဗၠာဲသၟိၚ်ရောၚ်။ ပ္ဍဲလက်ထက်အလဵုအသဳ ဥူတိၚ်သိၚ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ဝန်ဇၞော် လဝက ဂှ်ကီု ပ္ဍဲကဵုလက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန်လေဝ် အတိုင်ဂှ်ပၠန်ရ။
ဗွဲကြဴဏံ သၞာံ ၂၀၂၂ ကၠာဟွံစိုပ်သဘၚ်သဳကၠဳဗော် ပွိုၚ်မွဲဂိတုဂှ် နူကဵုကံၚ်သဳပၞာန် ကဵုဥူခေန်ယဳ ဒေါအ်ဇူနူကဵုတာလျိုၚ် ဝန်ဇၞော် လဝက တုဲ ပ္ဍဲကဵုဂိတုအံက်တဝ်ပါ ၅ ဂှ် ဂွံရုဲစှ်ကၠုၚ် နဒဒှ် ဥက္ကဌ ဗော်ဗျဳခိုင်ဖျိုဝ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲအနာဂတ်တေံ ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂတာပ်ခေတ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵုညးဍုၚ်ကွာန် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာ “Modern People Centered Political Party” မာန် ယိုက်ဂၠေၚ်အာတာလျိုၚ်တုဲ သွက်သ္ဂောံဂွံ ဂလာန်ပတေဟ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒှ်ပရေၚ်ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ရောၚ် နကဵုဥက္ကဌတၟိမွဲ ဥူခေန်ယဳ ဟီုလဝ်ဂလာန် ပ္ဍဲသဘၚ်သဳကၠဳရ။
နူကဵုဗော်ဇြဟတ်ဇၞော်ဇၞော်ဂှ် ဒးပြံၚ်လှာဲအာ ဗော်အစောန်စရာဲသၠုၚ်ၚ်တုဲ ရမျှာၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် တၚ်နွံပၟိက် ညးဍုၚ်ကွာန်၊ ဆန္ဒညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ညံၚ်ဂွံဒှ်အာ မူဝါဒဗော် ဒးပြံၚ်လှာဲဗမံက်အာရုပ်ရဴ ဒးကၠောန်အာရောၚ် သ္ဂးရ။
တၚ်နၚ် ဒးကၠောန်ဖန်ဇန်အာတံဂှ် ဂကောံအလဵုအသဳစၠတ်ထဝ်ကီု ပံၚ်ပစိုပ်အာကဵုဂကောံဆက်စပ်တံတုဲ ပရေၚ်ဂၠံၚ်ဍာန်ညံၚ်ဂွံဒှ်သွဟ် ပရေၚ်ဆုဲပြံၚ်နွံနွံ ဒးဖန်ဇန်ရေၚ်တၠုၚ်အာဂှ်ဟေၚ် ဒးဒက်ပတန်အာ ပရေၚ်ဂလာန်ပတေဟ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် ဥူခေန်ယဳ ဟီုလဝ်ရ။
ပရေၚ်စၠတ်ထဝ်လၟုဟ်ဂှ် မုဟိုတ်ဂွံစိုပ်မံၚ် သၟဝ်တဲဒပ်ပၞာန်ရော နူကဵုဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ် ဗစာရဏာထေက်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်မွဲတၠ ဟီုလဝ်လညာတ် အတိုၚ်ဏံရ။
“ပြဟ်ဟ်ဏံ ဍေံတံ သွက်ဂွံဂွံ ပရေၚ်ထံက်ဂလာန်ညးဍုၚ်ကွာန်ဟီုဂှ် မိက်ဂွံပရေၚ်ထံက်ဂလာန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဍာံဍာံမ္ဂး ဍေံတံကၠောန်လဝ် ပေါဲရုဲမာဲညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဟွံဒုၚ်တဲတုဲ တိုန်ကၠုၚ်စၠတ်ထဝ်(ညးဍုၚ်ကွာန်) ဥက္ကဌဏောင်။ ဥက္ကဌ ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်လေဝ် ဒှ်မံၚ်။ နူကဵုဥက္ကဌမှ စၠတ်ထဝ်ဂှ် ညံၚ်ရဴစၠတ်ထဝ်( နူကဵုစၠတ်ထဝ် ထိၚ်ဒဝ်ကောပ်ကာဲအာအလဵုအသဳ) မုဟိုတ် စၠတ်ထဝ် ဒးစိုပ်အာ သၟဝ်ဒပ်ပၞာန်ရော အလဵုဇကုဍေံတံ ဍေံတံ ကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်အာတှ်ေ ဍေံတံဂွံပရေၚ်ထံက်ဂလာန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံဏောၚ်” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
တုဲကၠုၚ်အကြာမွဲၜါတ္ၚဲဏံ စပ်ကဵုပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲ ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ကေၚ်ကာအပ္ဍဲဍုၚ်တုဲ နူကဵုသမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ပတိတ်ဏာအမိၚ်တိုက်ရိုက် ညံၚ်ရဴဥပဒေတန်ကြန်ကီုတုဲ အခန်ကဏ္ဍစၠတ်ထဝ်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပရေၚ်ပါ်ပါဲ သၟာန်ကၠုၚ်လဝ် နွံရ။
ပရေၚ်သီအဝဵု ဒှ်ကၠုၚ် ၂၀၂၁ တုဲ ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဒုၚ်ကၠုၚ်လေံထံက် ပၞာန်ဂှ် ပရေၚ်ပါ်ပါဲတံနွံမံၚ်ဂှ်ကီု၊ ပြဟ်ဟ်ဏံလေဝ် တၠအဝဵုပၞာန်တံ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လုပ်သၞောဝ် ပ္ဍဲကဵုပြံၚ်လှာဲမံၚ်ဏံ ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ဂှ် မဒှ် ဗော်ဒးဒုၚ်ဗပေၚ်မွဲဟာဂှ် တၚ်ဖိုအ်ဂွံသၟာန်တံ နွံမံၚ်ပၠန်ရ။
ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုတုဲ ပြံၚ်လှာဲမံၚ် ဗီုပြၚ်အလဵုအသဳကောန်အရာပ်ကီုလေဝ် ညံၚ်ရဴသမ္မတ ဥူတိၚ်သိၚ် ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ်တုဲတုဲတေံ ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴပရေၚ်အပြံၚ်လှာဲတံဂှ် ဟွံဂွံဆဵုဏီပုဟ်။
တုဲပၠန် ဟိုတ်နူကဵုဖဵု ပရေၚ်ဇီုကပိုက်ဒပ်ပၞာန်သီလဝ်အဝဵုတုဲ သၟဝ်ပရေၚ်လီုလာ် စာ်ထောၚ်ရးနိဂီုဍုၚ် ဇၟာပ်ပ်အရာ ယောၚ်ယာအာမံၚ်ဂှ် အခေါၚ်အရာပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတံ သ္ၚိတ်ဇြမံၚ်တုဲ ပရေၚ်ဖံက်ပကဝ်အခေါၚ်မၞိဟ်တံလေဝ် ဆက်ဒှ်မံၚ်ပၠန်ရောၚ်။
အပ္ဍဲကဵုဗီုပြၚ် သၟဝ်အကာဲအရာဒှ်မံၚ်ဏံ ဒၞာဲဗလးပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် တၠအဝဵုပၞာန်ကဵု သ္ကိုပ်ပၞာန်ဒေါအ်ဇူတံ ချဳဒရာၚ်မံၚ်ဂှ် ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ် ညံၚ်ဂွံဂွံ ပရေၚ်ထံက်ဂလာန် ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒးဂစာန်အာ အိုတ်အစောန်ရောၚ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထၜးမံၚ်ရ။
အပ္ဍဲလက်ထက်တၠအဝဵုတြေံ ဥူတာန်ယှိုဲတေံ သၞာံ ၁၉၉၃ ဂှ် ဒက်ပတန်လဝ်ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တုဲ စနူ သၞာံ ၂၀၁၀ ဂှ် ပြံၚ်လှာဲလဝ် ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မဒှ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – PPIB