မတ်မလီု၊ အံက်တဝ်ပါ ၂၃
ညးဍုၚ်ကွာန်မန် မၞုံဒေသသ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာတံ သွက်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဘဝမၞိဟ်မွဲမွဲ ဂွံဂျိုၚ်တဴအာဂှ် ဒးဆဵုဂဗမံၚ်ကဵု အကာဲအရာမၞိဟ်တံ ဟွံမွဲကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီုရောၚ် ပ္ဍဲအံက်တဝ်ပါ ၂၀ နူကဵုရာမညအေန်သတဳကျု ဌာနသုတေသန ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သ္ဇိုၚ်မၞိဟ် RICE ချူပတိတ်လလောၚ်တြးလဝ် အပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ရ။
အပ္ဍဲသၞာံဏံ အကြာပထမ ၆ ဂိတုဂှ် နူကဵုဂကောံ RICE ကၠောန်လဝ် ပရေၚ်သုတသန ပ္ဍဲကဵုဒေသ သ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာလ္ၚဵုတံတုဲ ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု တင်နၚ်ဂွံလဝ်တံဂှ် ပတိတ်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် “တင်ကော်ဆောပရေၚ်ဂီုကၠီုမၞိဟ် တွဵုရးမန်ကဵု ဒေသသ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာတံ” မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာ ဒေသသ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာ တွဵုရးမန်ဂှ်နွံမံၚ် ၁၀ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဂှ်ကီု ဒေသတိဍာ်ဆက်စပ်တွဵုရးကရေၚ် ဘာအၚ်၊ ကအ်ကြိက်ကဵု ပွိုၚ်ဍုၚ်လှာဒကှ်တံသၟးဟွံက အကာဲအရာ အပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ဍာ်ဗု ရးတနၚ်သဳဂှ်လေဝ် ပတိုန်စွံပကောံတၚ်နၚ် စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ။
အပ္ဍဲ ၁၄ ပွိုၚ်ဍုၚ် အကြာပွိုၚ် ၆ ဂိတုဏံ ပရေၚ်ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက် ပန်လဝ်လွဟ်ဇၞော်၊ ပၞာန်ကျာကဵု ပရေၚ်ဗတိုက်လဝ်ဒရုၚ်တံကီု မါၚ်တပ်တိကဵု ပရေၚ်ရပ်ကၠေၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် ကောန်အရာပ်တံသၟးဟွံက ပရေၚ်မၞိဟ်ဒးဝပ်ချိုတ်လဝ်တံကဵု ဗီုပြၚ်ပရူပရာ သ္ၚိဌာန် လီုလာ်အာလဝ်တံဂှ် ချူထ္မံက်လဝ် ပ္ဍဲလိက်ဒုၚ်စဳရေၚ်ရောၚ်။
အတိုၚ်တၚ်နၚ်ဂွံလဝ်တံမ္ဂး နူကဵုဒပ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်လဝ်ဂှ် ၁၃၂ ဝါ၊ ညးဍုၚ်ကွာန် ကောန်အရာပ် ၄၂၀ တၠ ဒးဒုၚ်ရပ်ဏာ၊ ချိုတ်အာ ၆၁ တၠ၊ ဒးဝပ် ၈၁ တၠနွံတုဲ ဟိုတ်နူပဋိပက္ခပေါဲဗတိုက်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန် ၅၀,၄၄၀ ပြၚ် ဒးပါဲလဝ်ဘဲပၞာန်နွံရဂှ် ဂွံတီနူကဵု လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ဂှ်ရ။
ညးနွံမံၚ်ဒေသသ္ကုတ်သၠုၚ်ကျာတံ ဇၟာပ်ပ်မၞိဟ်တံ ကျာတ်ဝါတ်အာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ကီု အခေါၚ်ကေတ်ဏာစၞစဇွောံမ ဗၠးဗၠးၜးၜးဟွံမွဲ ပရေၚ်ဝဳယဲဝါတ်ဂါတ်၊ ပေါဲပၞာန်၊ အမှုအရာ၊ ရပ်မၞိဟ်ဟွံမွဲကဵုဗဗွဲဓဝ်၊ ပါ်ခြာဆက်ဆောံမၞိဟ်၊ နကဵုနဲကဲနာနာ မၚ်ရံၚ်ဒၞာဲဇိုၚ်မၞိဟ်တံ စနူကဵုပရေၚ်တံဏံ ဒးဒုၚ်ဍဵုဍိုက်လဝ်ရောၚ်။
တၚ်နၚ်ဗီုပြၚ်ပရူဒဒှ်တံဏံဂှ် တိုက်ရိုက်ပ္ညုၚ်ထ္ၜးမံၚ် အကာဲအရာမၞိဟ်တံမွဲမွဲ ဟွံမွဲမံၚ်ကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီု အပ္ဍဲကဵုရးနိဂီုဍုၚ်ကျဗြောံ Failed State ဂှ် ဒှ်အကာဲအရာဍာံစၟတ်ရောၚ် အတိုၚ်ဂကောံ RICE ဆဵုညာတ်ဂှ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဟိုတ်နူအကာဲအရာမၞိဟ်တံ ဟွံမွဲကဵုပရေၚ်ဂီုကၠီု ပရေံတိုန်မံၚ်ၜက်အာနူသၞောတ်ဂှ်တုဲ နကဵုအမာတ်ညးစၞးစၠတ်ထဝ်မန်တံ ပတိုန်ထ္ၜး ဂကောံအလဵုအသဳတုဲ ဂၠာဲသွဟ်မာန်မ္ဂး ဒဒိုက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ယအ်သာစှ်ေမာန်ရောၚ် ညးတာလျိုၚ် ကိုန်အစဳဇန်ဂကောံ RICE မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ပ္ဍဲတွဵုရးမန် အကာဲအရာပရေၚ်ဂီုကၠီုမၞိဟ်တံ ပဵုတုဲပရေံတိုန်အာမံၚ် ၜက်အာယျ။ ဒၞာဲပေါဲဗတိုက်ဒှ်ဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးဖေက်ဘဲလွဟ်ဇၞော်ကဵု အန္တရာဲဒပ်ပၞာန်ကျာတံကီု ဒၞာဲပေါဲဗတိုက်ဟွံမွဲ အလဵုအသဳထိၚ်ချုက်လဝ်တံဂှ် ရပ်ကၠေၚ်မၞိဟ်ဟွံမွဲကဵုဗဗွဲဓဝ်တံ ပရေၚ်ကၠတ်ဂၠံက်ပၠံၚ်ၜးက္တဵုဒှ်မံၚ်တံ ပ္ညုၚ်ထ္ၜးကဵုမံၚ် ပရေၚ်အုပ်လဒမ်သၞောဝ်ဓဝ်ဟွံမွဲတံရ။ သွက်ဂွံဝဳအာပရေၚ်တံဏံ ဗွဲဂတာပ်အခိၚ်မာန်ဂှ် လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် နူကဵုဂကောံ RICE ပတိတ်လဝ်တံ ညံၚ်ဂွံစိုပ်အာ စၠတ်ထဝ်ဂှ် ညးစၞးအမာတ်တွဵုရးမန်တံ ပတိုန်ထ္ၜးကဵု ညးနွံတာလျိုၚ်ဂကောံအလဵုအသဳတံတုဲ ဂၠာဲကဵုသွဟ်မာန်မ္ဂး ဒဒိုက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ယအ်စှ်ေအာသိုက်က်ဏောၚ် ညာတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
သွက်ရးနိဂီုဍုၚ်မွဲမွဲ ဟွံမွဲကဵုပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တုဲ တောဲဗက်ကၠုၚ် ဗွဲကြဴတံ စပ်ကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေၚ်မၞိဟ်၊ ပရေၚ်ထတ်ယုက် ပရေၚ်ပညာတံသၟးဟွံက ဟွံဒးရုဲအာယုက် မၞိဟ်လဵုမှပရေၚ်ဂီုကၠီု ဟွံမွဲတုဲ၊ အခေါၚ်အာကၠုၚ်ဟီုဂး ဗၠးဗၠးၜးၜးကီု သၞောတ်သြန်ဗာန်၊ သုၚ်စောဲအန်လိုၚ်တံ ဒးဒုၚ်မၚ်ရံၚ်မံၚ်ဇိုၚ်တုဲ အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ ဒးဆောံဗြောံမံၚ် ဗွဲမဂၠိုၚ်နွံရောၚ် RICE ဟီုလဝ်ရ။
ဆဂး နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဗမာသီကေတ်လဝ်အဝဵု ပြၚ်အာ ၅ သၞာံတုဲ ဟိုတ်နူပဋိပက္ခက္တဵုဒှ်မံၚ်ဂှ် တိဍာ်ဒေသ ဒပ်ပၞာန်အုပ်ဓလီုမာန်တံ ယအ်စှ်ေအာတုဲ ကၠောန်တိုန်ပရေၚ်ဍဵုဍိုက်နာနာဂှ်ရ ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးမံၚ်စံၚ်တန်တဴအာ အကြာဒဒိုက်နာနာသာ်ရောၚ် ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဗွဲတၟေၚ် သွက်ဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန် စွံပွန်ကဵုသၟတ်တံတုဲ ကဵုဂၠံက်မာဲဂှ်တှ်ေ သၟတ်သ္ကုတ်ဒေသ သၠုၚ်ကျာတံဒးပါအာဂှ်ကီု၊ ရပ်ကေတ်ပဝ်တာ၊ ထ္ၜးဟိုတ်နာနာတုဲ ဗက်တိုန်ရပ်ကေတ်အပ္ဍဲသ္ၚိ၊ တံၚ်ဂြဲဓဇက်ဏာ သွက်ဂွံထပက်အဇာမၞိဟ် ဗက်ကံက်မံၚ်သြန် လၟေၚ်ဂိတုတံရောၚ်။
တုဲပၠန် ဟိုတ်နူပရေၚ်အုပ်ဓလီု သၞောဝ်ဓဝ်ဟွံမာန်ကေုာံ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဟွံညိၚ်ဝပ်တံဂှ်ရ ပရေၚ်ဂီုကၠီု ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟွံမွဲ ဒှ်အာတုဲ အကြာသၟတ် သ္ကုတ်ဒေသသၠုၚ်ကျာတံဂှ်လေဝ် ပြဿနာဂဥုဲၜူမာဲတံ ဇၞော်တိုန်မံၚ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ သွက်ဂွံဒှ်အာပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဍာ်ဇမၠိၚ်တုဲ ဂကောံပွဳဗွိုၚ်မၞိဟ်ခိုဟ်ဟ် ညံၚ်ဂွံဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဂှ် သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံပရေၚ်ဂီုကၠီုကဵု ဘဲဒဒိုက်မၞိဟ်တံ နဲကဲဂွံယအ်စှ်ေအာဗွဲမပြဟ်မာန်ဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဂၠးကဝ်တံကီု ဂကောံဆေၚ်စပ်အပ္ဍဲဍုၚ်တံကီု သွက်ဂွံပံၚ်တောဲရီုဗၚ်ကဵုအာဂှ် ပၟိက်ဇၞော်မံၚ်ရောၚ် ဖတိုက်ဖအောဝ်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – RICE