နေဗျဳဒဝ် ၊ အံက်တဝ်ပါ ၂၇
သွက်သ္ဂောံဂွံကၠုၚ် ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီလုပ်သၞောဝ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မာန် လ္တူအလဵုအသဳပၞာန် ပ္ညဳပ္ညပ်ဆက်ဆောံကၠုၚ်မံၚ် ကုအလဵုအသဳ အမေရိကာန်တံဂှ် တၚ်ဒတူလိုၚ်အလဵုအသဳကြုက် ပြံၚ်သၠာဲအာမာန်ဟာ ဟီုဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်အရာ ဒးပတိတ်တၚ်သၟာန်တံ နွံကၠုၚ်ရ။
အပ္ဍဲအကြာ အခိၚ်သီလဝ်အဝဵုပွိုၚ် ၅ သၞာံဏံ နူကဵုအလဵုအသဳမေရိကာန် ကၠောန်လဝ် ပရေၚ်ကၟာတ်ဆိုအ်ကဵုဒဏ် လ္တူက္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ပၞာန်ကဵု ကောန်ရဲတဝ်သွာ ဂကောံပၞာန်ဗမာတံတုဲ သွက်ဂွံလုက်စုက်ဆက်ဆောံအာ ကုအလဵုအသဳ အမေရိကာန်တံမာန်ဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံဂၠာဲဂၠံၚ် နဲကဲကလုတ်တမာန်တံဂှ် သမ္မတခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဂစာန်ကၠုၚ် မံၚ်ရောၚ်။
တုဲကၠုၚ် ဂိတုသိပ်တမ်ပါတေံ နူကဵုဌာနဆေၚ်စပ်ကဵု အရာထံၚ်ပရိုၚ်ကေုာံ သုတေသန ညးလစှ်ေဝန်ဇၞော် မိုက်ကေလ်ဗာတ် ဌာနဝန်ဇၞော် ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် အမေရိကာန် အာစိုပ်လဝ်နေဗျဳဒဝ်တုဲ ပ္ညဳပ္ညပ်ကဵုလဝ် သွက်သၟာပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန်မွဲတၠ ညံၚ်ကလေၚ်ဂွံဗၠးတိတ်ကၠုၚ်လဝ် နွံရ။
အပ္ဍဲတရဴဏံ ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် တိုက်ရိုက်ကီုတုဲ ဗွဲကြဴဏံ ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ပါ ပထမသတ္တဟဂှ် ညးတာလျိုၚ်ၜါလပါ်တံ အာကၠတ်ဆဵုလဝ် ပ္ဍဲတိုကျို ဍုၚ်ဂျပါန်နွံပၠန်ရဂှ် နူကဵုဌာန်ပရိုၚ် ရိုက်တာ ချူထ္မံက်လဝ်ရ။
ဆဂး စပ်ကဵုပရေၚ်တက်ကျာ ဆဵုညာတ်သဳကၠဳလဝ်ညးသ္ကံဂှ် လပါ်အလဵုအသဳဗမာကီု အလဵုအသဳအမေရိကာန်ကီု သွက်ညးဂမၠိုၚ်ဂွံတီအာ မုပရိုၚ်လေဝ် ဟီုဂးလဴပတိတ်လဝ် ဟွံမွဲဏီပုဟ်။
အခိၚ်လၟုဟ်ပြဟ်ဟ်ဏံ အလဵုအသဳပၞာန် ကေတ်လဝ်တာလျိုၚ် ပေၚ်စိုပ်အာ ၆ ဂိတုပြၚ်ကီုလေဝ် စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်၊ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တံ အရာကဏ္ဍစုၚ်ၚ် ဒှ်မံၚ်ပရေၚ်ကြေပ်ဂြတ်တံဂှ် သောၚ်ကလးအာလေဝ်ဟွံမာန် ဍုၚ်ကွာန်လေဝ်ဟွံညိၚ်ဝပ်၊ ပၟတ်ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ် ဂဵုတဴသၠာန်မံၚ်တံဂှ် သြိုဟ်ပလိုတ်ကဵု ဟွံမာန်ဏီပုဟ်။
လ္တူဗီုပြၚ်အကာဲအရာ ပရေၚ်တောတက်ဟွံမွဲ အလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်မံၚ်တံဂှ် ကိုန်အစဳဇန်မဟာဗျူဟာကြုက် နွံမံၚ်အကြာတိဍာ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဂှ် ဆက်ကၠောန်အာဟွံမာန်တုဲ အမှုရာဇဝတ်တတ်ကၠောံပယျဵုတံဂှ်လေဝ် ဆက်ဒှ်မံၚ်ဏီဖိုအ်ရောၚ်။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ အလဵုအသဳပၞာန် ဆက်ဆောံလုက်စုက်မံၚ်ကဵု အမေရိကာန်ဂှ် ကြုက်ဟွံဒးစိုတ်တုဲ ဗီုကြုက်မိက်ဂွံကဵုဒှ်ဂှ် ဆက်ဝေၚ်အာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဗမာရောၚ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကွးဘာတြေံ ကိုမေန်တိုဲတေတ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ဆဵုဂဗညးသ္ကံ ပ္ဍဲနေဗျဳဒဝ်တုဲ အကြာမွဲၜါတ္ၚဲဂှ် ကြုက်တံ ပံက်ထောံကဵုပယျဵု ကလေၚ်ဗလးပတိတ်ကဵု ကပေါတ်ဗၞိက်တံရ။ ကပေါတ်ဗၞိက်နာနာသာ် ညံၚ်အာကၠုၚ်ဂွံ ကၠောန်ကဵုမံၚ် ပိုဲဂွံဆဵုရ။ ပရေၚ်ဏံ မုဒှ်ရောဟီုတှ်ေ အလဵုအသဳနေဗျဳဒဝ် မေန်အံၚ်လှိုၚ်တံကဵု အမေရိကာန်တံ လုက်စုက်ဆက်ဆောံကၠုၚ်မံၚ်ဂှ် ညံၚ်ကဵုကြုက်တံ ဟွံမွဲပၟိက်ကွေံကွေံပုဟ်။ သွက်အရာဏံ ဗီုဍေံတံဒးစိုတ် ဍေံတံဝေၚ်အာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဍုၚ်ပိုဲတွဵုရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ မုဒှ်ဒှ် ကလေတ်ဍေံ ဂျိက်ဍေံ နွံမံၚ်တုဲတုဲရ။ ဗီုဏံရ ပိုဲတံ ကလေၚ်ယုက်ချဳတိုန်မာန်မံၚ်ဏီ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ လ္တူပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာ ရံၚ်အာမူဝါဒအပြံၚ်အလှာဲ ဍုၚ်ဂၠးကဝ်ဇၞော်ဇၞော်တံတုဲ သွက်ပရေၚ်ပၠန်ဂတး ဖဵုသာ်လဵု ဇီုကပိုက်ကၠုၚ်မာန် မုပရေၚ်ဂုဏ်ဖဵု ကေတ်ဂွံမာန်ရောဟီုဂှ် ညးပၠမံၚ်တရဴ ပၠန်ဂတးကညၚ်တံ ချိၚ်ဆတော်လဝ်ထေက်ရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးရ။
မွဲလပါ်ဂှ်လေဝ် ညးတာလျိုၚ်အဆံၚ်သၠုၚ် အလဵုအသဳအမေရိကာန်ကဵု ညးစၞးအလဵုအသဳပၞာန်တံ ကၠာဟွံဆဵုဂဗ ပ္ဍဲတိုကျို ဍုၚ်ဂျပါန်ဂှ်ကီု အခိၚ်ဆဵုဂဗတုဲဂှ်ကီု လဂါံဇိုၚ် ဥက္ကဌ နိပေါန်ဖံၚ်ဒေယှေန် သာသာကာဝါ စိုပ်ကၠုၚ်မံၚ် နေဗျဳဒဝ် စေအ်အ်ကီုရ။
ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲကဵုကိစ္စ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဍုၚ်ဗမာတံဂှ် ၜိုတ်ညးတံသ္ပမာန် သွက်ဂွံဂစာန်ကၠောန် ကဵုအာပရေၚ်အရီုဗၚ်တုဲ ကၠုၚ်ဆဵုဂဗတက်မံၚ်ကျာကဵု သမ္မတ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် မဒှ်ရ။
ဟိုတ်နူသီအဝဵုတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ဗမာ ဇီုကပိုက်မံၚ်တံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳကြုက်တံ သွက်ဒေသပယျဵုဂွံညိၚ်ဝပ်၊ ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ သွက်ဂွံစဵုဒၞာအာကိုန်အစဳဇန် မဟာဗျူဟာကြုက်တံမ္ဂး သ္ပလဝ်တိုၚ်ခဳကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာတုဲ ကြုက်တံလုက်စုက်ဆက်ဆောံ ချပ်ဗစာ ဒတူလိုၚ်ကဵုမံၚ်ရောၚ်။
ဒပ်ပၞာန်ဗမာ ကျဗြောံသရိုဟ်စှ်ေအာတုဲ ရဲဂကောံ NUG, PDF ကြပ်မံၚ်ကဵုဍုၚ်ပလိုတ်တံ ဂွံအာပေါဲအံၚ်ဇၞးဂှ် နူကဵုကြုက် ညိလေဝ် ဒုၚ်တဲဟွံမာန်ပုဟ် ပ္ဍဲကဵုသၞာံ ၂၀၂၄ တေံ အခိၚ်ညးစၞးတၟေၚ် ပရေၚ်အာယှ အလဵုအသဳကြုက် တိက်ယှဳကျွေၚ် ဆဵုဂဗလဝ်ကဵု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ် UWSA တံဂှ် ကဵုသတိ ကေၚ်ဟီုဂးလဝ်နွံရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ပေါဲလဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ ထပက်လဝ်ဂြိုဟ်ကၟက် ဒပ်ပၞာန်ဂှ် ဒးဒေါအ်ဇူထောံမွဲအခန်တုဲ MNDAA, TNLA တံလေဝ် ဒးကလေၚ်ဗလးထောံတဲ တိဍာ်လ္ၚဵုသီဂွံလဝ်တုဲ နူကဵုပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ဂှ် ပြဟ်ဟ်ဏံ ဒးတက်ကျာကဵု အလဵုအသဳပၞာန်တံရ။
နူကဵုပေါဲသဳကၠဳ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တံဏံ ဂကောံကောန်ဍုၚ်အရၚ် ရပ်လွဟ် ဒေသသၟဝ်ကျာ ဂကောံ “ဝ”၊ ဂကောံမိုၚ်ဠာ၊ ဂကောံကိုဝ်က ကဵု ဂကောံတအာၚ်တံ အာတ်မိက်ကၠုၚ် သွက်ဂွံကဵုတွဵုရးမန် သွက်ဂွံဒက်ပတန် ပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳအုပ်ဓုပ်ဇကု အဆံၚ်သၠုၚ်ကဵုဒေသတၟေၚ်တံရ။
သွက်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ညံၚ်ဂွံဂၠာဲအာ ဗီုပြၚ်အခေါၚ်အရာ ပရေၚ်ပိုၚ်ပြဳအုပ်ဓုပ်ဇကု အဆံၚ်သၠုၚ်တံဂှ် ပ္ဍဲကဵုအခန်ကၞာ NCA ပေၚ်ကၠောံသၞာံဂှ် ညးစၞးတၟေၚ်ပရေၚ်အာယှ အလဵုအသဳကြုက် တိက်ယှဳကျွေၚ် ဟီုပတိတ်ဂလာန် နူကဵုဗဳဒဳယောရ။
လ္တူဏံ ဂလာန်ရမျှာၚ်အရေဝ်ဟွံမွဲပၟိက် အလဵုအသဳပၞာန်ကဵု သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗမာတံကီု ၜက်မံၚ်နူကဵု သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ကဵုလဝ်တံကီုတုဲ နူကဵုအလဵုအသဳကြုက် ပြံက်ဂရံက် လုပ်ကဆော်ပချဳမံၚ် ပရေၚ်ကေၚ်ကာဍုၚ်ဗမာဂှ် ညာတ်မံၚ်လေဝ် နွံရ။
အပ္ဍဲအကာဲအရာဏံ အလဵုအသဳပၞာန်ကဵု အလဵုအသဳအမေရိကာန်တံ တက်ကျာသဳကၠဳမံၚ်ညးသ္ကံဂှ် ဂွိၚ်ဖေက် စိုတ်အလဵုအသဳကြုက် တိတ်ကၠုၚ်တုဲ ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာတေံ ပေါဲဗတိုက်ကလေၚ်ဒှ်တိုန် မွဲဝါမာန်ပၠန်ရောၚ် ပရေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်တံလေဝ် နွံရ။
ဆဂး ပရေၚ်ဆက်ဆောံ အလဵုအသဳပၞာန်ကဵု အမေရိကာန်တံဂှ် ကြုက်တုပ်စိုတ်တုဲကဵုအခေါၚ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဂှ်ရောၚ် ဂွံလဝ်ပရိုၚ်နွံမံၚ်ရဂှ် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ရံၚ်ပရေၚ်လၟေၚ်ပရူပရာဒှ်လဝ်သီုဖအိုတ်မ္ဂး အာမံၚ်အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ကြုက်တံရ။ ဟွံပေၚ်စိုတ် ပေၚ်စိုတ်ဟီုမံၚ်တံဂှ် ထ္ၜးစလဝ်ရုပ်သၟးဏောၚ်။ မွဲလပါပၠန် ဟိုဏ်ရာဇဝတ်ကြုက် (ကျာဖျ) တံဂှ် အလဵုအသဳကြုက်လေဝ် မိက်ဂွံသ္အးထောံမံၚ်ကီု။ အပ္ဍဲဏံ အမေရိကာန်လုပ်ကၠုၚ်တုဲ သ္အးကဵုဟီုတှ်ေ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဗမာကဵုကြုက်တံ အကာဲအရာပရေၚ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ဒှ်ကၠုၚ်ဂှ် အမေရိကာန်လုပ်ကၠုၚ် ပရေၚ်ဟလန်ဗဂေတ်မတ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲဏောၚ်ဂှ် ပိုဲတံ ပိုဲခယျ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵုအလဵုအသဳကြုက် ဗတိုက်သရိုဟ်မံၚ် ပရေၚ်ဂိုဏ်ကျာဖျ ဖျေံသ္ဇိုၚ်နွံမံၚ်အကြာပယျဵု သေံ-ဗမာတံဂှ် သွက်အလဵုအသဳအမေရိကာန် ဂွံလုပ်ပသောၚ်အာ ဗဂေတ်လဝ်မတ်မွဲလပါ်တုဲ ဒုၚ်လဝ်တဲရောၚ် ညးထံက်ထ္ၜးရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ အကြာဒပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ရပ်လွဟ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ ပေါဲဗတိုက်ကလေၚ်ဂွံဒှ်ကၠုၚ် မွဲဝါပၠန်ဟီုဂှ် အကာဲအရာတၠုၚ်လအာအောန်လောန်တုဲ အကြာကောန်ဍုၚ်အရၚ် ကဵု ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံဟေၚ် ပေါဲဗတိုက်ဒှ်အာမာန်ရောၚ် ဗိုလ်ဇၞော်ဇြေန်ယဝ် သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဒေသသၟဝ်ကျာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် စကၠုၚ်လဝ် သၞာံ ၂၀၂၃ ဂိတုအံက်တဝ်ပါ ၂၇ ဂှ် ထ္ၜးဟိုတ် သွက်ဂွံထိၚ်ချုက်ဒေသဇကုဂှ်ကီု သွက်ဂွံဗတိုက်သရိုဟ်အာ ပရေၚ်ကျာဖျတံကီုတုဲ သွက်ပယျဵုတိဍာ် ဍုၚ်ဗမာဂွံညိၚ်ဝပ်အာ အလဵုအသဳကြုက် တက်က္ဍိုပ်လိက် ပ္ညဳပ္ညပ်အကြာ လုပ်ကၠုၚ်လဝ် မဒှ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုတၚ်ရန်တၟံ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်ဏံတှ်ေ သွက်ဂွံဗတိုက်သရိုဟ် သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် တၚ်နၚ်ညးဍုၚ်ကွာန်ဗမာတံနွံပၟိက်ဂှ်စုတ်လဝ် ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူဇြဟတ်ဟရိုဟ် အလဵုအသဳကြုက်ဂှ် အတိုၚ်ရန်တၟံလဝ် ဟွံဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ပုဟ်။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Social Media