နေဗျဳဒဝ် ၊ နိုဝမ်ပါ ၁၀
နူကဵုကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ် UEC ပ္ဍဲကဵုပွိုၚ်ဍုၚ်ဒေသဆန္ဒမာဲ ညးစၞးအမာတ်သၠးမံၚ် ၅၅ ဒၞာဲတံ လလောၚ်တြးလဝ် သွက်ဂွံကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲအကြာတုဲ ပရေၚ်ဒၞာတာအခေါၚ်မၞိဟ်တံ ပြေၚ်ရေၚ်ဂေတ်ဂေၚ်တံဂှ် စုတ်ထောံ အပ္ဍဲနဲကဲဥပဒေစၠတ်ထဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ရ။
အပ္ဍဲဂိတုနိုဝမ်ပါ ၆ ဂှ် နဲကဲဥပဒေ ပလေဝ်ဥပဒေ ပေါဲရုဲစှ်စၠတ်ထဝ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဂးတုဲ နူကဵုကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵု နဲကဲဥပဒေပလေဝ်ဥပဒေတံမ္ဂး ထပက်ထောံအဇာ ထပေၚ်ပလေဝ်စုတ်လဝ် မအရေဝ် ပ္ဍဲကဵုၝောံပိုဒ်လ္ၚဵုတံတုဲ စပ်ကဵုပရေၚ်ဟီုတွံ ပေါဲရုဲမာဲကေုာံ တံၚ်ဂြဲစန်ဒက်မာဲတံဂှ် ထပဵုလဝ်ပရေၚ်တာဒၞာလ္ၚဵုတံ နွံရ။
တၚ်တၟေၚ်မွဲဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲကဵုနဲကဲဥပဒေ စၠတ်ထဝ်ညးဍုၚ်ကွာန် ပါကၠုၚ်အတိုၚ်ၝောံပိုဒ် ၄၄၊ နဲကဲဥပဒေပါ် (ဂ)၊ နဲကဲဥပဒေပါ်ပိုဒ်ဍောတ် (၇) ကေုာံ နဲကဲဥပဒေ ၄၉ နဲကဲဥပဒေပါ် (ဋ) တံမ္ဂး ပ္ဍဲကဵုတံၚ်ဂြဲ စန်ဒက်မာဲတံမ္ဂး နကဵုကွဳစက်ယာန်တံကီုဒှ် မၞိဟ်ကောံကောံတံကီုဒှ် ပြေၚ်ရေၚ်ဂေတ်ဂေၚ်ကၠောန်ဟွံဂွံ စုတ်လဝ်ပရေၚ်တာဒၞာဂှ် ဂွံဆဵုရ။
ကေၚ်ကာဗဟဵုဗော်တံကီု ညးစၞးအမာတ်စၠတ်ထဝ်၊ နူကဵုဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ ကၠောန်ပေါဲဟီုတွံကီုဒှ် တြးပတိတ် စၟတ်သမ္တီလိက်ပတ် မွဲမွဲသာ်ကီုဒှ် ဆေၚ်စပ်ကဵုကၠောန်ပရေၚ်ကိစ္စ တံၚ်ဂြဲစန်ဒက်မာဲတံကီုဒှ် ပရေၚ်တာဒၞာလဝ်မွဲမွဲသာ်ဂှ် ၜက်ၜေတ်ဖံက်ပကဝ်ကၠောန်ဟွံဂွံ တၚ်နၚ်တံ ပလေဝ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲကဵုနဲကဲဥပဒေရ။
ပါဲနူကဵုဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တုဲ အခေါၚ်ဗော်တၞဟ်ဟ်တံ ညံၚ်ကၠောန်ပရေၚ်တံၚ်ဂြဲစန်ဒက်မာဲဟွံဂွံဂှ် ကၠောန်လဝ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုတိဍာ်ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲဏံ တၚ်ဒုၚ်လျိုၚ်ပရေၚ်ဂီုကၠီု ဟွံမွဲပုဟ်ဂှ် ဒုၚ်လဝ်ဝန်ရောၚ် ညးမံၚ်ရံၚ်လ္ၚတ်ပရေၚ်ပၞာန် ဗိုလ်ဇၞော် CDM ဇြေန်ယဝ် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ညးစၞးသွက်ဂွံအာတံၚ်ဂြဲ စန်ဒက်မာဲတံ ဒးအောပ်မာအာကၠုၚ်သ္ၚိတ်တ်တုဲ ဒးအာစန်ဒက်မာဲ ဒှ်အာဗီုပြၚ်အကာဲအရာဏံ။ အေဂှ်တှ်ေ ပါဲနူကဵု ရဲဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်တံတုဲ အခေါၚ်ဗော်တၞဟ်ဟ်တံ ညံၚ်ဟွံဂွံကၠောန်ပရေၚ်တံၚ်ဂြဲစန်ဒက်မာဲဟွံကဵုအခေါၚ် ဒှ်အာမံၚ်သဘဴဗီုပြၚ်ဏံ။ ဍေံတံကေတ်ကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီု သွက်ဗော်ဗျဳခိုၚ်ဖျိုဝ်ပေၚ်ၚ်တုဲမှ ဗော်တၞဟ်ဟ်တံ ညံၚ်ဟွံအခေါၚ်ကၠောန် ပရေၚ်တံၚ်ဂြဲစန်ဒက်မာဲတံ ဒှ်အာဗီုပြၚ်ဏံ။ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵုဒၞာဲဆန္ဒမာဲကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲတံ ပရေၚ်ဒုၚ်တာလျိုၚ်ဂီုကၠီုဟွံမွဲပုဟ်ဂှ် အလဵုဍေံတံ ဍေံတံဟေၚ်ဒးဒုၚ်လဝ်ဝန် ဒှ်အာဗီုပြၚ်ဏံ ဒးသ္ဂးဏောၚ်” သာ်ဝွံ မဒှ်ရ။
တုဲကၠုၚ်ပေါဲရုဲမာဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဒပ်ပၞာန်ကၠောန်လဝ် သ္ကုတ်ကဵုသ္ကုတ်တံ ကၠာဟွံစိုပ်အခိၚ်ဏီ ကာလစန်ဒက်တံၚ်ဂြဲမာဲတံဂှ် ဟိုတ်နူတၚ်ထ္ၜးဟိုတ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုဟွံမွဲတုဲ ဒၞာတာလဝ် ပရေၚ်ဂေတ်ဂေၚ် ပြေၚ်ရေၚ်တံကီုလေဝ် ပ္ဍဲကဵုသၠာတ် ဒၞာဲမၞိဟ်ကောံဂွံ မွဲမွဲဒၞာဲတံဂှ် အတိုၚ်လၟိဟ်မၞိဟ်ရန်လဝ် ကဵုလဝ်အခေါၚ် ကောံဓရီုဟီုတွံတံ နွံရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒက်ပတန်လဝ် အလဵုအသဳပၞာန်ကီုလေဝ် ဒၞာဲတိဍာ်ဒးဗလးကၠုၚ်လဝ်တဲတံဂှ် ကလေၚ်ထိၚ်ဟွံမာန်ဏီတုဲ ပ္ဍဲဒေသလ္ၚဵု ဒးပြိုၚ်ပကာန်မံၚ် ဇြဟတ်ပၞာန်ကဵုဒပ်ပၠန်ဂတးတံဂှ်ရ ၜိုတ်ဆလ္တူဍုၚ်တံဟေၚ် အကာဲအရာ အုပ်ဓလီုလဝ်မာန် ဒှ်မံၚ်ရောၚ်။
မွဲလပါ်တေံပၠန် ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လုပ်သၞောဝ် နူဂကောံကုလသမဂ္ဂကဵု အာသဳယာန်တံ ညံၚ်ဂွံဂွံဂှ် အဟိန်အလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်အာမံၚ်ဏံ အခိၚ်ပေါဲရုဲမာဲတေံ ဒၞာဲဗစူကဠာမာဲ ဟွံမာန် ၆၇ ပွိုၚ်ဍုၚ်တံဂှ် သွက်ဂွံဗစူအာ ကဠာမာဲ ပ္ဍဲကဵု ၃၄ ပွိုၚ်ဍုၚ်ဂှ် ကၠောန်မံၚ်ရ။
တုဲပၠန် သွက်အမာတ်ညးစၞး စိုပ်အာဂကောံအလဵုအသဳ ဒၞာဲသၠးအာလဝ်တံကီု ဟိုတ်နူပရေၚ်နာနာသာ် ဒၞာဲညးစၞးအမာတ်သၠးအာတံ သွက်ဂွံကလေၚ်ဗပေၚ်ညးစၞးတံပၠန်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဂိတုအေဗရာဏံ သွက်ဂွံကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲအကြာ ဒှ်ကၠုၚ်ရ။
သွက်ဒၞာဲဏံ ညးစၞးအမာတ်သၠးအာလဝ် ဒေသဆန္ဒမာဲ ၅၅ ဒၞာဲတံ သီုကဵုစၠတ်ထဝ်ပိဒၞာဲဂှ် နကဵုသၞောတ် FPTP ညးဂွံမာဲဂၠိုၚ်အိုတ်ဇၞး ကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲအကြာရောၚ် ပ္ဍဲကဵုနိုဝမ်ပါ ၆ ဂှ် ကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲ ကၟိန်ဍုၚ် လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
အပ္ဍဲကဵုဏံ ဒၞာဲပွိုၚ်ဍုၚ် ဒပ်ပၞာန်ကလေၚ်ထိၚ်ဂွံလဝ်လ္ၚဵုတံ ပါလုပ်တုဲ ဗွဲတၟေၚ် ဒၞာဲဒေသပရေၚ်ပၞာန်ၜါလပါ် ပြိုၚ်ပကာန်မံၚ် ကွာန်ဂကောံပၠန်ဂတးတံ ထိၚ်ဂွံလဝ်ဗွဲမဂၠိုၚ် ပွိုၚ်ဍုၚ်တံ ပါလုပ်မံၚ်ရောၚ် ညးခါတ်အကာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ ထံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကဵုတွဵုရးချေၚ် တောန်ဇြာန်ကဵု ဖလာန်၊ ပ္ဍဲရးသဂိုၚ် ကဝ်လေန်၊ ထဳချိုက်၊ ဗာန်မံက်၊ အေန်ဒဝ်၊ ယေန်မာပေန်၊ ပလေဝ်၊ တသေဝ်၊ ရးမာန္တလေဝ် မိုဝ်ဂုက်၊ သေတ်ကူ၊ နွာထိုဝ်ဂျဳ၊ တွဵုရးသေံသၟဝ်ကျာ ကျံက်မေဝ်ကဵု ပ္ဍဲတွဵုရးမန် ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်မြဟ်တံ ပါလုပ်ရ။
အတိုၚ်စရၚ်လၟိဟ်မၞိဟ် သၞာံ ၂၀၂၄ မ္ဂး ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်မြဟ်ဂှ် လ္တူဍုၚ် ၄ အရာပ်ကဵု ဂအုံကွာန်နွံမံၚ် ၄၄ ကွာန်ကီုလေဝ် အရာပ်လ္တူဍုၚ်တံကဵု ပ္ဍဲဂအုံကွာန် ၂၀ တံဟေၚ် ကၠောန်အာပေါဲရုဲမာဲအကြာရောၚ်ဂှ် ဂွံတီနူကဵု ကဝ်မယှေန်ပေါဲရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ရ။
လ္တူအကာဲအရာဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဏံ စပ်ကဵုပရေၚ်တံၚ်ဂြဲမာဲ သွက်အလံၚ်အမာတ်ညးစၞး လုပ်ပြိုၚ်မာဲတံဂှ် နူကဵုအလဵုအသဳပၞာန် ဒုၚ်တာလျိုၚ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုဟွံမာန်တုဲ အခေါၚ်မၞိဟ်တံပြေၚ်ရေၚ်ဂေတ်ဂေၚ်ဂှ် စုတ်လဝ်ပ္ဍဲကဵုနဲကဲဥပဒေတုဲ တာဒၞာကၠုၚ်လဝ်ရောၚ် ညးခါတ်အကာဲပရေၚ်ပၞာန်တံ သ္ၚဳဂၠိပ်ပါ်ပါဲလဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – MOI