နေဗျဳဒဝ် ၊ နိုဝမ်ပါ ၁၂
ဟိုတ်နူထပ်သီအဝဵု မွဲအလန်ပၠန်ဂှ် ဒုၚ်လဝ်ယၟုစရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဂးတုဲ ဒပ်ပၞာန်သၠုၚ်ပတိုန် စကာသုၚ်စောဲသြန်ဗာတ်ဂျက်ဂှ်တှ်ေ ၜက်အာမံၚ်နူသၞောတ်ဗ္ၜတ်တုဲ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒးဒုၚ်ဂိမံၚ် ကွေံကွေံရောၚ်။
စနူ ၂၀၂၁ သီလဝ်အဝဵု အကြာပွိုၚ် ၅ သၞာံဏံဂှ် သြန်စကာသုၚ်စောဲလဝ်သွက်ဒပ်ပၞာန် ၜိုတ်နွံပၟိက်ပတိတ်ကေတ် ကၠုၚ်ဂှ်ကီု ဍေံတံကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲတုဲ အခိၚ်လၟုဟ် စၠတ်ထဝ်မံက်တိုန်ကၠုၚ် အတိုၚ်ကဵုအခေါၚ်ဂှ် ဂၠံက်ကေတ်မံၚ်သြန်ဘဏ္ဍာ စရိတ်ပၞာန်တံ မဒှ်ရ။
သွက်သၞာံပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စရိတ်စကာသြန် ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာဂှ် သၠုၚ်တိုန်အာ ၁၀,၀၀၀ ဗဳလဳယာန် ပြၚ်အာယျ ဂွံတီနူကဵု ဥပဒေသြန်အပြောံ နူကဵုဌာနပါ်ပရအ်သြန်ဘဏ္ဍာကၟိန်ဍုၚ်ရ။
စပ်ကဵုဥပဒေအပြောံဂှ်တုဲ ပ္ဍဲကဵုနဝ်ဝမ်ပါ ၅ နူကဵုကဝ်မတဳ စရၚ်သြန်ကၟိန်ဍုၚ် ဒုဥက္ကဌ (၁) ပတိုန်လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ပရေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ် စရၚ်သြန်တံဂှ် သဳကၠဳလဝ် မဒှ်ကီုရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် ညးတံသဳကၠဳလဝ်မ္ဂး သြန်စကာသုၚ်စောဲ သွက်ပရေၚ်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် ကဵုလဝ်အခေါၚ်သြန် ၇,၉၅၀ ဗဳလဳယာန် ဒကေဝ် ပြၚ်ကီုလေဝ် သှ်ေမံၚ်သွက် ၄ ဂိတုဏံ ဂွံထပ်ဗပေၚ်ကဵု သြန်ဗာတ်ဂျက်ပၞာန် ၂,၅၀၀ ဗဳလဳယာန်ဒကေဝ် အာတ်မိက် လဝ်ရောၚ်။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲသၞာံပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စရိတ်စကာသြန် သွက်ပရေၚ်စဵုဒၞာ သြန်မွဲဠက်ဗဳလဳယာန်ဒကေဝ် ပြၚ်ၚ် စိုပ်ကၠုၚ်တုဲ နူကဵုကဝ်မတဳ စရၚ်သြန်ကၟိန်ဍုၚ်ဂှ် အတိုၚ်ပၟိက် ပရေၚ်စဵုဒၞာရးနိဂီုဍုၚ်ဂးတုဲ သ္ပကဵုလဝ်ဒတန် မဒှ်ရ။
သွက်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ အရာပရေၚ်ကိစ္စဇၞော် စပ်ကဵုပရေၚ်ထတ်ယုက်၊ ပရေၚ်ပညာ၊ ပရေၚ်ဆက်စၠောံဍာန်ဂၠံၚ် ကေုာံ သွက်ဂွံဂွံပၟတ်ဓါတ်လလဳတံဟွံသေၚ် သွက်အဝဵုအာဏာ ဒပ်ပၞာန် ဂွံတန်ကြန်ခိုၚ်ဗိုန်တိုန် ၜိုတ်နွံပၟိက် ပတိတ်သုၚ်စောဲမံၚ် သြန်ဘဏ္ဍာဍုၚ်ဂှ်တှ်ေ နကဵုသြန်ညးဍုၚ်ကွာန် ကလေၚ်ဂစိုတ်မံၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်ရောၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ပါ်ပါဲမံၚ်ရ။
အလဵုအသဳမွဲမွဲ ဟီုမံၚ်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်တုဲ အာတ်ထပဵုတိုန် စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ဒပ်ပၞာန်ဟီုဂှ် လဟီုကဵုကမၠောန် ဟွံစှ်ေနတဲတုဲ အာတ်မံၚ်စရိတ် သွက်ဂွံဂစိုတ်ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဒှ်မံၚ်ဟဂှ်ရောၚ် ညးဒေသတွဵုရးမန်မွဲတၠ ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“စရိတ်ဘဏ္ဍာ သွက်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ဍုၚ်ပိုဲဂှ် ဒှ်မံၚ်အာတ်စရိတ် သွက်ဂွံကလေၚ်ဂစိုတ် ညးဍုၚ်ကွာန်ဇကုပၠန်ရ။ ပြဟ်ဟ်ဏံ ကြဳမံၚ်ဗုမ်ၜၚ်ကျာတံဂှ်တှ်ေ အဓိက စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာလေဝ်ဒှ် စရိတ်သုၚ်စောဲပၞာန်လေဝ် ဒှ်ရ။ ညးဍုၚ်ကွာန်ဇကုကဵုဇကု ကောန်ဍုၚ်ဇကုကဵုဇကု ကၠောန်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဍာံဍာံတုဲ အလဵုအသဳတိုန်ကၠုၚ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်ဍာံဍာံဏောၚ်၊ ဟီုအရေဝ်ပရေၚ်ၜိုတ်လလမ်ဏောၚ်တှ်ေ ယှအ်ဖျေံပရေၚ်စဵုဒၞာပၞာန်တုဲ ဒးအာဂၠံၚ်ဟီုအရေဝ်ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ်ဏောၚ်။ လၟုဟ်ဂှ်တှ်ေ အာတ်ထပဵု စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဟီုဂှ် ပါ်ဂှ်ရဟီုမံၚ် ကျာ်ကျာ် တဲဂှ်မာ်မကမ် ဒှ်မံၚ်ဗီုပြၚ်ဏံရအဴ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲကဵုဌာနဝန်ဇၞော် ထပ်အာတ်သြန် သွက်ဂွံဗပေၚ်ကဵုဗာတ်ဂျက်ဂှ်တှ်ေ ဌာနဝန်ဇၞော်ပရေၚ်စဵုဒၞာ၊ ပရေၚ်ဆက်စၠောံ ဖောအ်ဗြဳတောတက် ဒဳဂျေတ်တေလ်၊ ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်၊ ဘဏ္ဍာအခေါန်၊ ပရေၚ်သာသၞာ၊ ပရေၚ်ကေၚ်ကာကောန်ဍုၚ်အရၚ်၊ ပရေၚ်သိုၚ်ခၞံ၊ ပရေၚ်ကူသာန်သွံရာန်ကဵု ကဝ်မတဳဗဂဵုလဟဵု နေဗျဳဒဝ် တံ ပါလုပ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်တုဲ သြန်ဗာတ်ဂျက် သွက်ဂွံထပ်ဗပေၚ် ၇၄၀၀ ဗဳလဳယာန် ဒကေဝ်ပြၚ်ကၠုၚ်ဂှ် တော်လဝ်သြန် သွက်သၞာံပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဂှ်တှ်ေ သြန်ဒးထပ်ဗပေၚ် ၁၁၄၀၀ ဗဳလဳယာန်ပြၚ်အာတုဲ သြန် GDP နွံပၟိက်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ် ၅ ဒသမ ၇၄% ရ။
အခိၚ်သီအဝဵုဏံ စရိတ်ဘဏ္ဍာဍုၚ် သြန်စောဲစကာလဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ဂှ်ဟေၚ် အလဵုအသဳပၞာန် လလောၚ်ပတိတ်ကဵုလဝ်ကီုလေဝ် ဗွဲကြဴ နူကၠာစၠတ်ထဝ်ဟွံမံက်တိုန်ဏီဂှ် လလောၚ်တြး ပတိတ်ကဵုလဝ် ဟွံမွဲပုဟ်။
အပ္ဍဲသၞာံပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ စရိတ်စကာသြန်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ၅၆၀၀ ဗဳလဳယာန်ပြၚ် သၠုၚ်ပတိုန်လဝ်မဒှ်တုဲ ၜတ်ကၞာတ်အာကဵု စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဒပ်ပၞာန် သၞာံပရေၚ်ဘဏ္ဍာ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စကာသြန်တံမ္ဂး သၠုၚ်တိုန်ကၠုၚ် ကြပ် ၂ အဆ ဒှ်မံၚ်ရောၚ်။
သၠုၚ်ပတိုန်စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဂှ်တှ်ေ ပ္ဍဲအရာကၠောန်အာ ပရေၚ်ညိၚ်ဝပ်ၜိုဟ်သြိုဟ် ရးနိဂီုဍုၚ်မ္ဂး သွက်ဂွံထပ်သၠုၚ်ပတိုန်အာ အစောံစရာဲဒပ်ပၞာန်စဵုဒၞာတံဂှ်ရောၚ် ကၠာညးဟွံဗလးတာလျိုၚ် ဂဥုပ်ဒပ်ပၞာန် သမ္မတဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေၚ်ဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၂၅ ဂိတုမာတ်ဂှ်ရ။
သၠုၚ်ပတိုန်လဝ်စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံစဵုဒၞာညးဍုၚ်ကွာန်ဟွံသေၚ် သုၚ်စောဲသြန်အကံက်ခေါန် ညးဍုၚ်ကွာန်တုဲ ဗတိုက်မံၚ် သွက်ဂွံဒက်ပတန်အာအဝဵုဍေံတံဂှ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံ ဂိမံၚ်လၟိုန်ရောၚ် ညးဒေသမန်မွဲတၠပၠန် ဟီုကဵုဌာန်ပရိုၚ် သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်ရ။
“ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဒးဂိမံၚ်လၟိုန်၊ ပိုဲဒးကၠုၚ်ဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဗမာဂှ် ဆောံလေၚ်ဒးဂိကွေံကွေံဏောၚ်။ အခေါၚ်အရာမၞိဟ်တံ ဆောံမံၚ်။ ဘဝမၞိဟ်တံ ဟွံတန်ကြန်ပုဟ်။ ဟိုတ်ဂှ်တုဲ ဒှ်မံၚ်အပ္ဍဲဍုၚ်ဏံ မုလေဝ်ဟွံတၟေၚ်ပုဟ်။ မုဒှ်ရောဟီုတှ်ေ သမ္မတဇၞော်ဂှ် ဒှ်ပၞာန်မွဲသ္ကုတ် ညးတေံဒက်ပတန်မံၚ်အဝဵု ကၠောန်မံၚ်အိုတ်စောန်။ အရာညးတေံပိုၚ်ပြဳဂွံ ၜိုတ်အုပ်ဓလီုဂွံမာန်တံဂှ် ကၠောန်အာဏောၚ်။ အဓိက ညးဍုၚ်ကွာန်ပိုဲတံ ဒးဂျိုၚ်တဴအာ အကြာဓဝ်ဖေက်ရ။ ဍေံတံ သၠုၚ်ပတိုန်စရိတ်ပၞာန်ဂှ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ညးဍုၚ်ကွာန်တံဟွံသေၚ်။ အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ဒှ်မံၚ်ပၞာန်အပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ဇကုကဵုဇကု ညံၚ်ဂွံဂစိုတ်ညးသ္ကံ စကာသြန်အခေါန်ညးဍုၚ်ကွာန်တံတုဲ ဗတိုက်မံၚ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
စနူကဵုအခိၚ်သီအဝဵု ဒဵုကဵုသၞာံဏံ ဂိတုသိပ်တမ်ပါ ၃၀ ဒှ်ကၠုၚ်လဝ်ပရေၚ်ပဋိပက္ခရပ်လွဟ်တံဂှ်တှ်ေ ညးဍုၚ်ကွာန်ကောန်အရာပ်ဟွံအောန်နူ ၁၂,၈၉၃ တၠတံ လမျီုဒးဆောံလေၚ်အာရဂှ် ပ္ဍဲကဵုတၚ်နၚ် ISP-Myanmar ချူထမံက်လဝ်ရ။
တုဲပၠန် အကြာပရေၚ်သီအဝဵုအခိၚ်ပြဟ်ဟ်တေံ ပ္ဍဲကဵုပန်ဂစိုတ်လဝ် ပေါဲထ္ၜးဆန္ဒသၠောတ်တၠအဝဵုပၞာန်တံကီု ဟိုတ်နူရပ်ဂွံတုဲ ပ္ဍဲဗ္ဒိုပ်စၟဳစၟတ်ပၞာန်တံဂှ် ကောန်ကွာန်တံဟွံအောန်နူကဵု ၂၁၈၃ တၠ ဒးချိုတ်အာရ။
ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ၁၀၂၇ လောန်ၜက်အာတုဲ ဒပ်ပၞာန်ဗမာ စကာသုၚ်စောဲ ဒရုၚ်၊ Paramotor၊ Gyrocopter က္ဍိုၚ်ကျာစက်ကီု၊ ထပ်ရာန်ဗပေၚ်လဝ် ၜၚ်ကျာသၞေၚ်ဝဲ၊ ဂျက်ဖိုက်တာတံရ။
မွဲလပါ်တေံပၠန် ပၠုပ်လမျီုဥပဒေယိုက်ဝန်ပၞာန်တုဲ သွက်မွဲဂိတု နနဲအဓမ္မ ပကောံဂွံကောန်ပၞာန်တၟိ ကြပ် ၅၀၀၀ ဂှ် ကလေၚ်ကၠောန် ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန် ထပက်ဗလးတိကီု သၠုၚ်ပတိုန်ဗတိုက်ကၠုၚ်မံၚ် နကဵုပၞာန်ကျာတံ မဒှ်ရ။
ဗွဲတၟေၚ် ပ္ဍဲကဵုဒေသတိဍာ် ဒပ်ဂကောံပၠန်ဂတးတံကီု ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ် ထိၚ်ချုက်လဝ်ဂှ်တှ်ေ ဟွံပါ်ခြာလဝ် ပွန်မွဲမွဲသာ် ကြဳဗုမ်ၜၚ်ကျာ နကဵုဒရုၚ်တံ ဗတိုက်ကၠုၚ်မံၚ်ဆက်က်ရောၚ်။
ပြဟ်ဟ်ဏံလေဝ် ပ္ဍဲကဵုဒေသဒပ်ပၞာန် ဒးဗလးကၠုၚ်လဝ်တဲတံဂှ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ထိၚ်ချုက်မာန်ပၠန် ပံၚ်ပစိုပ်ဇြဟတ် ဒပ်ပၞာန် တိုက်၊ ဍာ်၊ ကျာတံတုဲ ဗတိုက်မံၚ် ပ္ဍဲကဵုဒေသရခေၚ်ကဵု တိဍာ် ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံရ။
သွက်ဂွံထပ်သၠုၚ်ပတိုန်အာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်တံဂှ် စကာသုၚ်စောဲ ထပဵုတိုန်အာ သြန်ဘဏ္ဍာညးဍုၚ်ကွာန်တံရောၚ် နူကဵု ဂကောံ MDSI ညးတာလျိုၚ်သုတေသနသွာၚ်ပၞာန် ကိုနံၚ်ယော သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။
“ပြဟ်ဟ်ဏံ သွက်ဂွံသၠုၚ်အာ ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်ဍေံတံ သွက်ဂွံဗပေၚ်အာ ကပေါတ်ပၞာန်တံ မကမ်လွဟ်တံ သွက်ဂွံထပဵုကၠောန်အာ ဗတိုက်ပၞာန်ကျာတံမာန်ဂှ် ကၠောန်ကၠုၚ်ပရေၚ်တံဏံ ဆက်ဆက် ဆက်ဆက်ရ။ စရိတ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်တံ ဂွံပကောံ စရိတ်အိုတ်လဝ်တံ သွက်စရိတ်ပရေၚ်စဵုဒၞာ ထပ်ဗပေၚ်အာသြန်ဗွဲမဂၠိုၚ်မာန်ဂှ် ထပ်ထပဵုအာတ်တိုန်လဝ်ဏောၚ် အဲခယျကေတ်ရ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲကဵုဒပ်ပၞာန်ဗမာ သ္ကိုပ်ပၞာန်ဇၞော် ယေဝ်ဝေန်ဥူ ဒှ်တိုန်ကၠုၚ် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ဒပ်တုဲ ဗွဲကြဴဏံ ပြံၚ်လှာဲလဝ် နဲကဲဗျူဟာလဝေၚ်ပၞာန် လ္တူပွန်မွဲမွဲဒၞာဲမ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ကျာတံ ညံၚ်ဂွံပန်ဗတိုက်အာဆက်က်ဂှ် ကဵုလဝ်တာလျိုၚ်ရောၚ် လိက်ဒုၚ်စဳရေၚ် ACLED သ္ဂးလဝ်ရ။
အတိုၚ်တၚ်နၚ် ISP-Myanmar ချူထမံက်လဝ်မ္ဂး သၞာံ ၂၀၂၆ စနူဂိတုအေဗရာ ဒဵုကဵုဂိတုအဝ်ဂါတ် ပ္ဍဲလက်ထက် ဂဥုပ်သ္ကိုပ်ဒပ်တၟိ ပွိုၚ်ကာလ ၅ ဂိတုဏံ ပရေၚ်ပၞာန်ကျာဗတိုက်လဝ် အပ္ဍဲမွဲဍုၚ် ဟွံအောန်နူကဵု ၁၅၈၃ ဝါ ကၠောန်လဝ်ကီုရ။
ညံၚ်ဂွံကၠောန်လဝ် လဝေၚ်ပၞာန်ကျာ ဗီုဗီုတံဏံမာန်ဂှ် လာန်စလဝ်ကၠေၚ်ဒဳဇြေဝ်ဂးတုဲ ဂကောံပၞာန်တံ ကၠတ်ပၠုပ်နၚ်လဝ် ကၠေၚ်ၜၚ်ကျာရဂှ် နူကဵုJustice for Myanmar – JFM ဂၠိုက်ဂၠာဲ ဒုၚ်စဳရေၚ်လဝ် ပ္ဍဲအံက်တဝ်ပါ ၂၆ ဂှ်ရ။
အတိုၚ်ဂကောံပရေၚ်သုတေသန သၠးပွးတံ ဒုၚ်စဳရေၚ်မ္ဂး ဒပ်ပၞာန်ဗမာတံ ပန်ဗတိုက်လဝ် ဒၞာဲညးဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် ဒၞာဲမံၚ်စံၚ်တန်တဴမံၚ် ပ္ဍဲကဵုကွာန်၊ ဌာန်ဒၞာဲစမြိုၚ် ပရေၚ်ထတ်ယုက် ကေုာံ ပရေၚ်ပညာတံဂှ် စွံလဝ်ပွန်ဂၠိုၚ်အိုတ်တုဲ ပန်လဝ်ရောၚ် ချူထမံက်လဝ်ရ။
ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Social Media