ဍုၚ်ဗမာ နုက်တိတ်နူကဵုအာသဳယာန်မာန်ရောၚ် သမ္မတသီအဝဵုဟီု

နေဗျဳဒဝ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၉

စပ်ကဵု ဂကောံအာသဳယာန် ဗက်ဖျေံလဝ်သၞောတ်ဗ္ၜတ်လ္တူဍုၚ်ဗမာတုဲ လလောၚ်တြးလဝ်ဂှ် ဟွံကိက်ညဳကဵုဟိုတ်ဖဵုနွံမံၚ်ဂှ်ရ အဓာန်ဂတတေံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံကဵုအာသဳယာန်ဂှ် ဒးကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ်အာရောၚ် သမ္မတသီအဝဵု ဥူမေန်အံင်လှိုၚ် ဟီုပတိတ်ကၠုၚ်ရ။

အပ္ဍဲဂိတုနိုဝမ်ပါ ၁၈ စၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ် အလန်တတိယ ကၠောန်လဝ်ကောံဓရီု လၟေၚ်ဍာံဂှ် ပွိုၚ် ၂ နာဍဳပြၚ်ၚ် သမ္မတ ခါန်ကၞက်လဝ်ကေတ်တ် အပ္ဍဲကဵုဟီုဏာဂလာန် စပ်ကဵုပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ်ဂှ် ဟီုစုတ်လဝ်ရ။

အပ္ဍဲကဵုဍုၚ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန်လ္ၚဵုတံ ဒဵုကဵုအခိၚ်လၟုဟ် စပ်ကဵုအခက်အခုဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ပရေၚ်သီအဝဵု ကယျာန်သွာတ် ပေါဲရုဲမာဲတံ ဒှ်မံၚ်ပဋိပက္ခနွံဂှ်တုဲ သက်သဳသာဓကကရေပ်ဓရတ်လဝ် ပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေသဳတံ နွံမံၚ်ဗွဲမဂၠိုၚ် သ္ဂးရ။

လ္တူပရေၚ်တံဏံ နူကဵုအာသဳယာန် မုလေဝ် ကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ်မွဲသာ်လေဝ်ဟွံမွဲ လဍုၚ်ဗမာဂှ်မှ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် စပ်ကဵုကဵုဇြဟတ်ဟရိုဟ် ဖျေံသိက္ခာဍုၚ်တံ ကၠုၚ်ကၠောန်လဝ်ဂွံဆဵုမံၚ်ရဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။

ပ္ဍဲနိုဝမ်ပါ ၁၅ ကောံဓရီုဂကောံအာသဳယာန်အဆံၚ်သၠုၚ် ၄၉ ဝါ ကၠောန်လဝ် ဍုၚ်မနဳလာ ရးနိဂီုဍုၚ်ဖိလေတ်ပိုၚ်ဂှ် စပ်ကဵုပရေၚ်အခက်အခုဲ ဍုၚ်ဗမာတုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်အာသဳယာန်တံ ကလေၚ်သ္ၚဳဂၠိပ် တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် ကလေၚ်ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်တံရ။

နူကဵုစၠတ်ထဝ်ကၟိန်ဍုၚ်ဗမာ တးပါဲထောံလဝ် တၚ်တပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ် စွံလဝ်မူဝါဒအဓိကတုဲ အာသဳယာန် သွက်ဂွံသောၚ်ကလးအာဂှ် အပ္ဍဲကဵုကောံဓရီုဏံ ကလေၚ်သ္ပဒတန်ဖျေံလဝ် တၚ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပၠန်ရ။

အပ္ဍဲကဵုအရာထမံက်ရုပ်ရဴ တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တၚ်ဂှ်တှ်ေ ပရေၚ်တောတက်တိုန် အဓိပ္ပါယ်နွံနွံ ဟွံဒှ်ကၠုၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲကောံဓရီု အာသဳယာန်အဆံၚ်သၠုၚ်တံကဵု ကောံဓရီုဝန်ဇၞော်ပရေၚ်ဍုၚ်သအာၚ် အာသဳယာန်တံဂှ် နူကဵုဍုၚ်ဗမာ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ညးဟွံသ္ပစၞးဂှ်ဟေၚ် အခေါၚ်တိုန်စိုပ်နွံရောၚ် ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ် မဒှ်ရ။

ဟိုတ်ဂှ်တုဲ သမ္မတခါန်ကၞက်ကေတ်တ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေုာံ ဝန်ဇၞော်ဍုၚ်သအာၚ် အလဵုအသဳပၞာန်တံ ဒးဒုၚ်မာတ်လဝ်အခေါၚ်တိုန်စိုပ် ကောံဓရီုအာသဳယာန်အဆံၚ်လှုၚ်ဂှ်ရောၚ်။

လ္တူဏံ ဆဵုညာတ်အာ တၚ်လလောၚ်တြး ပရေၚ်ဟိုတ်ဖဵု ဟွံစှ်ေဗီုပြၚ်တံတုဲ နကဵုဆန္ဒပူဂဵု ညးဂွံအခေါၚ်ကၠောန် ပိပန်တၠတံဟေၚ် စဵုစးသဳကၠဳမံၚ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံဆက်ဆောံအာကဵု အာသဳယာန် အဓာန်ဂတတေံပၠန်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳပၞာန် သွက်ဂွံသ္ၚဳဂၠိပ်အာ ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်ရဂှ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။

သွက်ဂွံဂွံအာ ပရေၚ်ဆက်ဆောံကဵုအာသဳယာန် အတိုၚ်ဗီုတြေံတေံဂှ် ထောံလဝ်တုဲ တၚ်ဒတူလိုၚ် ဍုၚ်ဗမာ၊ အခေါၚ်ပိုၚ်ပြဳအဝဵုအာဏာ ကေုာံ သ္ၚဳဂၠိပ်အာလစွံစိုတ် ဍုၚ်ကောန်ဂကောံတံဂှ်တုဲ ဆက်သဳကၠဳအာရောၚ် သ္ဂးရ။

နူကဵုသမ္မတခါန်ကၞက်ကေတ်တ် အခိၚ်အာဝေၚ်လဝ် ဍုၚ်ကောန်ဂကောံ အာသဳယာန် ၅ ဍုၚ်တံဂှ် နကဵုဍုၚ်ဗမာ မိက်ဂွံဂွံကလေၚ်ဆက်ဆောံကဵု ဂကောံအာသဳယာန် အတိုၚ်ဗီုတြေံတေံဂှ် ဟီုလဝ်ဂလာန်နွံရ။

ပရေၚ်ကမၠောန်အာသဳယာန် ကၠောန်မံၚ်တံဂှ် နကဵုဆန္ဒကောန်ဂကောံသီုဖအိုတ်တံဟွံသေၚ် မဒှ်တၚ်တုပ်စိုတ်ဘုံတုဲ နူကဵုညးမွဲၜါတၠ ဒစဵုဒစးစဵုဒၞာကၠုၚ်မ္ဂး ကၠောန်ဟွံဂွံဂှ်ရ လ္တူအလဵုအသဳပၞာန် ဂကောံအာသဳယာန် ဗက်ဖျေံမံၚ် သၞောတ်ဗ္ၜတ်ဗီုတံဏံ ဒှ်ကၠုၚ်မံၚ်ရဂှ် ညးဆက်ဟီုရ။

တုဲပၠန် သၞာံ ၂၀၂၁ ဂိတုအေဗရာ ကာလကၠောန်လဝ် ကောံဓရီုဇၞော်အာသဳယာန် ပ္ဍဲဍုၚ်ဂျာကာတာတေံဂှ် ဒှ်တၚ်လလောၚ်တြး တောဲဗက်ကၠုၚ် ဗွဲကြဴတုဲ ဒုၚ်တဲဟွံမာန်ပုဟ် အလဵုဇကုညးတိုန်စိုပ် ဟီုဂးလဝ်ဂှ် သောၚ်ကလးကဵုလဝ် အမာတ်စၠတ်ထဝ်တံရ။

မွဲလပါ်ပၠန်ဂှ်လေဝ် ၜိုန်ရ သဳကၠဳဆက်ဆောံမံၚ်ကဵု ဍုၚ်အမေရိကာန်ကီုလေဝ် နကဵုသၞောတ်ဗ္ၜတ်မွဲမွဲ နွံမံၚ်မဒှ်တုဲ ညံၚ်ဂွံဆက်ဆောံအာကဵု ဍုၚ်ဂၠးကဝ်ဂမၠိုၚ် ဍုက်က်ကေဝ်ဝ်မာန်ဂှ် ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်ရောၚ် သ္ဂးရ။

ဗွဲတၟေၚ် ဍုၚ်ဇိုၚ်ဝုတ်ဒိုဟ် ကြုက်၊ အိန္ဒိယ၊ သေံ၊ လဴ တံဂှ် စွံအဓိကဆက်ဆောံအာတုဲ အခက်အခုဲပြဿနာပယျဵု ဍုၚ်ဗၚ်ဂလာဒေအ် ဒှ်မံၚ်ကီုလေဝ် ပရေၚ်ဆက်ဆောံခိုဟ်ဟ် နွံမံၚ်ရောၚ် ဟီုလဝ်ရ။

သွက်အဝဵုဂွံတန်ကြန်အာဂှ် အလဵုအသဳပၞာန်ကၠောန်မံၚ်ဟွံသေၚ် ဍုၚ်ညံၚ်ဂွံခိုဟ်စဂှ်ကၠောန်အာမံၚ်မဒှ်တုဲ ညးစၞးအမာတ်တံပံၚ်တောဲတုဲ ဍုၚ်နိဂီုညံၚ်ဂွံခိုဟ်တိုန် ဖန်ဖက်အိုတ်ညိဂှ် သမ္မတသီအဝဵုဗတိုက်ဖအောဝ်လဝ် မဒှ်ရ။

ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု ပရေၚ်သီအဝဵုအလဵုအသဳပၞာန် တိုန်ကၠုၚ်လဝ် နူကဵုပေါဲရုဲမာဲတုဲ နကဵုပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ကၠာဟွံဂွံပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ နူကဵုဍုၚ်ဂၠးကဝ်ကဵုအာသဳယာန်တံ အကာဲအရာဒှ်မံၚ်ဏံဂှ် စပ်ကဵုဍုၚ်ဗမာ ဒးဒုၚ်တၚ်ဒုတ်စောဲစပ်လဝ် ပွမဂစိုတ်ကဠက်ဂကူမၞိဟ်တံတုဲ နူကဵုရုၚ်သၞောဝ်ဂၠးကဝ် ICJ သွက်ဂွံဖျေံစဳရေၚ်အာ ဂဗုတ်နွံမံၚ်ဏီရောၚ်။

ပရိုၚ်-သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်

Photo – Asean

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *