နေပျဳဒဝ်၊ အေဗရာ ၂၃
ပ္ဍဲကဵု ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵု ထမံက်အာရုပ်ရဴ အလဵုအသဳပြံၚ်သၠာဲဗီုပြၚ်ဏံ ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ကေတ်လဝ်ဒၞာဲသမ္မတ ဟီုဂးလဝ် ပ္ဍဲဂကောံအာသဳယာန်ဂှ် သွက်ဂွံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်ကၠောန်အာခိုဟ်ဟ်မာန် ဒးဆက်ဂစာန်အာရောၚ် သ္ဂးရ။
ပ္ဍဲဂိတုအေဗရာ ၂၁ တေံ ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ် ကၠောန်ဗဒှ်လဝ် ကောံဓရီု ကံၚ်သဳပရေၚ်ဂီုကၠီုစဵုဒၞာကောန်ဂကူဂှ် စပ်ကဵု ဂကောံဍုၚ်အာယှအဂၞဲ အာသဳယာန်တုဲ ဟီုဂးလဝ် ကုကောန်ဂကောံကံၚ်သဳ (ကာလုံ) ကလေၚ်ဒက်ပ္တန်လဝ်တံရောၚ်။
နကဵုညးတံ ပ္ဍဲကဵုတင်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တင် အာသဳယာန်ဂှ် ကိစ္စဆေၚ်စပ်ကဵု ကိစ္စပရေၚ်ဓရ်ဗ္စာရဏာမၞိဟ် ကေုာံ တၚ်တၞဟ်ဟ်တံဂှ် ၜိုတ်သ္ပမာန်ပံၚ်တောဲကၠောန်မံၚ် အတိုၚ်အစောန်မၞုံရောၚ် ဥူမေန်အံၚ်လှိုၚ် ဟီုရ။
ပြဟ်ဟ်ဏံ အလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် သွက်ဂွံသဳကၠဳပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် အပ္ဍဲပွိုၚ် ၁၀၀ တ္ၚဲ ကၠာဟွံစိုပ် ဂိတုဂျူလာၚ် ၃၁ တေံမ္ဂး ဘိက်ပၟိၚ်လဝ် ဂကောံရပ်လွဟ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဖအိုတ်တံတုဲ ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်လ္ၚဵုတံဂှ်လေဝ် ဗလးကဵုလဝ်နွံရ။
ဣဏံဂှ် သွက်ဂွံယှအ်ဖျေံဇြဟတ်ဟရိုဟ် ပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တုဲ ထမံက်မံၚ်ရုပ်ရဴ ညံၚ်ရဴရေၚ်တၠုၚ်မံၚ် တင်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တင်ကီုလေဝ် နတဲစှ်ေစှ်ေမ္ဂးတှ်ေ အကာဲအရာ စိုပ်တရဴဍာံဟွံသေၚ်ပုဟ် ညးလ္ၚတ်တံ ထံက်ထ္ၜးအိုတ်ရ။
အရာကော်ဘိက်ပၟိၚ် ပရေၚ်ၜိုဟ်လလမ် ဒုၚ်သ္ဇိုၚ်ကဵု သ္ဇိုၚ်သၞောဝ်ဥပဒေ ၂၀၀၈ ကေုာံ လိက်ကသုက် တင်တုပ်စိုပ် ပရေၚ်ဒေါအ်ပန်ပှော်အလုံမွဲဍုၚ် NCA ဂှ်တှ်ေ သွက် PDF မံက်ကတဵုကၠုၚ် ဟိုတ်နူပရေၚ်သီအဝဵုတံဂှ် ညံၚ်ဂွံလုပ်ဖျေံလွဟ်ဟေၚ် မဒှ်ရ။
တုဲပၠန် ပ္ဍဲသၞာံတၟိဏံ ၜိုန်ရလလောၚ်တြးလဝ် သွက်ဂွံဗလးကဵု ကောန်ထံၚ် ၄၃၀၀ ပြၚ်ကီုလေဝ် ကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ဆၜိုတ် ၂၉၀ ပြၚ်ဟေၚ် ပါလုပ်တုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ညးဍုၚ်ကွာန် ဒဝ်အံၚ်သာန်သုကျဳ ဂှ်လေဝ် ဆက်တုဲရပ်ထိၚ်လဝ်ဖိုဟ်ရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် စွံပွန်လ္တူကောန်အရာပ် ကောန်ကွာန်တံတုဲ ကြဳဗုမ်ဗတိုက်နူဗလးကျာတံဆက်နွံမံၚ်တုဲ ညံၚ်ရဴသာ်ဂှ်ကီု ဆေၚ်စပ်ကဵုအရီုအဗၚ် ပရေၚ်ဓရ်ဗ္စာရဏာမၞိဟ်တံလေဝ် ပ္ဍဲဒေသပယျဵုတံဂှ်တှ်ေ ဟွံစိုပ်အာလဝ်ဏီပုဟ်။
ဟိုတ်နူထမံက်လဝ်ရုပ်ရဴ တၚ်နၚ်တံဏံ ဟွံဍိုက်ပေၚ်တုဲ နကဵုအာသဳယာန် သွက်ဂွံကလေၚ်ဒုၚ်တဲ ဂကောံဒပ်ပၞာန်ဂှ် အကာဲအရာဟၟဲဏီပုဟ် ညးအုပ်ကာ ကံၚ်သဳမဳဒဳယာပရိုၚ်ဗၟာဗၠးၜး ဥူတိုဝ်ဇဝ်လာတ် ဟီုကဵု ဌာန်ပရိုၚ်သြၚ်လောန်တိုၚ်မ် ရ။
“ဟိုတ်နူတၚ်တံဏံ ဟွံဍိုက်ပေၚ်တုဲ နကဵုအာသဳယာန် သွက်ဂွံကလေၚ်ဒုၚ်တဲညးတံ (ဂကောံဒပ်ပၞာန်/ အလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ်) ဗွဲမပြဟ်ပြေဟ်ဂှ် အကာဲအရာဟၟဲဏီပုဟ်အဴ။ အတိုၚ်ဍုၚ်လုပ်ဂကောံမွဲမွဲ ညးတံဟီုဂှ်တှ်ေ Engage without recognition (ပရေၚ်ပံၚ်တောဲကၠောန် နကဵုအရာ ဟွံသ္ပစၟတ်သမ္တီ) ရအဴ။ အတိုၚ်နဲကဲကလုတ်တမာန်မွဲမွဲဂှ် ဆက်ဆောံကၠောန်အာနွံကီုလေဝ်၊ ဆၜိုတ်ပရေၚ်ဆက်ဆောံမွဲဍုၚ်ကဵုမွဲဍုၚ် အရာဟွံသ္ပစၟတ်သမ္တီဗွဲမလုပ်သၞောဝ် အဆံၚ်ဏံဟေၚ် ဆက်နွံအာမာန်ရောၚ် မိက်ဂွံသောၚ်ကလးကဵုရအဴ” သာ်ဝွံ သ္ဂးရ။
အပ္ဍဲကဵုတင်တုပ်စိုတ်ဘုံ ၅ တင် ဂှ်တှ်ေ သွက်ဂွံဗလးကဵုကောန်ထံၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံ၊ သွက်ဂွံဒေါအ်ထောံ အရာမကၠောန်ပကီုပရာတ်တံ၊ သွက်ဂွံဆဵုဂဗသဳကၠဳအာ ဂကောံဆေၚ်စပ်တံသီုဖအိုတ် ကေုာံ သွက်ဂွံကဵုအရီုအဗၚ် ပရေၚ်ဓရ်ဗ္စာရဏာမၞိဟ်တံ ပါလုပ်ရ။
တၚ်နၚ်တံဏံဂှ် ပ္ဍဲကဵုလက်ထက်ကံၚ်သဳပၞာန် ကေုာံ ကဝ်မယှေန်ပၞာန်တံ နတဲစှ်ေစှ်ေ ထမံက်ရုပ်ရဴ ဟွံမာန်ကၠုၚ်တုဲ ပ္ဍဲကောံဓရီုအဆံၚ်သၠုၚ်အာသဳယာန်တံမ္ဂး နကဵုညးစၞးဍုၚ်ဗၟာဂှ် ညးစၞးအဆံၚ်သၠုၚ်နူဂကောံဒပ်ပၞာန်တံ ဒးဒုၚ်မာတ်လဝ် အခေါၚ်တိုန်စိုပ်ရောၚ်။
မွဲလပါ်ပၠန် အလဵုအသဳပြံၚ်လဝ်ဗီုပြၚ် မံက်တိုန်ကၠုၚ်နူပေါဲရုဲမာဲ ဒပ်ပၞာန်သီအဝဵုကၠောန်ဗဒှ်လဝ်ဂှ် ပါဲနူဍုၚ်ကြုက်၊ ရတ်ယှာ ကေုာံ ဍုၚ်လ္ၚဵုအပ္ဍဲဒေသတံတုဲ၊ နကဵုအာသဳယာန်၊ ကုလသမဂ္ဂ ကေုာံ သီုပွဳဗွိုၚ်ဂၠးကဝ်တံ ပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ ထံက်ဂလာန်တံဂှ် ဟၟဲဏီပုဟ်။
ပရိုၚ် – သြၚ်လောန်တိုၚ်မ်
Photo – Asean/MOI